Journals / International Anatolia Academic Online Journal Health Sciences / 2025 / Cilt: 11 Sayı: 2

EXAMİNİNG THE EFFECT OF GENERAL SELF-EFFİCACY LEVEL ON CHRONİC DİSEASE SELF-MANAGEMENT: KONYA PROVİNCE EXAMPLE

GENEL ÖZYETERLİLİK DÜZEYİNİN KRONİK HASTALIK ÖZ YÖNETİMİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ: KONYA İLİ ÖRNEĞİ

Emine Gökmen(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0214-9653
Yunus Emre Öztürk(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-6178-6129
Pages
685–702
Publication Date
2025-12-24
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

As the general self-efficacy level increases, chronic disease self-management is positively affected.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:With the rise in chronic diseases caused by the increasing elderly population in today's world, the management of chronic diseases has also gained importance.
📊
Key Findings & Data:The research was carried out using a quantitative research design and a 44-item survey form using the Chronic Disease Self-Management Scale, General Self-Efficacy Scale and demographic data questions.
💡
Conclusion & Impact:As the general self-efficacy level increases, chronic disease self-management is positively affected.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kronik hastalıklar · kronik hastalıklarda öz yönetim · özyeterlilik

Abstract

With the rise in chronic diseases caused by the increasing elderly population in today's world, the management of chronic diseases has also gained importance. In chronic diseases, the individual is expected to participate in his/her treatment not for a short period but for years and to fulfill his/her responsibilities meticulously. People's self-efficacy affects their treatments, and their treatments affect their health outcomes. People who have adequate self-management skills in chronic diseases are expected to have certain levels of general self-efficacy. In the course of chronic diseases, the patient's ability to manage the treatment process requires his/her self-management. With this research; It was aimed to examine the effect of people's general self-efficacy levels on chronic disease self-management and the relationship between them, as well as to analyze their differences and relationships according to demographic factors. The research was carried out using a quantitative research design and a 44-item survey form using the Chronic Disease Self-Management Scale, General Self-Efficacy Scale and demographic data questions. The research consisted of individuals aged 18 and over with chronic diseases in Konya province, and 227 people were studied. The data obtained as a result of the online survey form presented to the people were evaluated and interpreted using parametric tests and correlation analysis in the SPSS-26 program. As a result, it was determined that there was a statistically significant, moderate and positive relationship between individuals' chronic disease self-management levels and general self-efficacy levels. As the general self-efficacy level increases, chronic disease self-management is positively affected.

Özet

Günümüz dünyasında artan yaşlı nüfusun getirdiği kronik hastalıklardaki yükselişle beraber, kronik hastalıkların yönetimi de önem kazanmıştır. Kronik hastalıklarda bireyin kısa bir dönem değil, yıllarca tedavisine katılması ve üzerine düşen sorumlulukları titizlikle yerine getirmesi beklenmektedir. Kişilerin öz yeterlilikleri tedavilerini, tedavileri ise sağlık sonuçlarını etkilemektedir. Kronik hastalıklarda yeterli öz yönetim becerisine sahip olabilen kişilerden öncelikle genel öz yeterlilik düzeylerinin belirli seviyelerde olması beklenmektedir. Kronik hastalıkların seyrinde hasta bireyin tedavi sürecini yönetebilmesi öncelikle öz yönetimini sağlayabilmesini gerekli kılmaktadır. Bu araştırma ile; kişilerin genel öz yeterlilik düzeylerinin kronik hastalık öz yönetime etkisi ve aralarındaki ilişkiyi incelemek, aynı zamanda demografik faktörlere göre farklılıklarını ve ilişkilerini analiz etmek hedeflenmiştir. Araştırma nicel araştırma deseni kullanılarak, Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği, Genel Özyeterlilik Ölçeği ve demografik veri soruları kullanılarak oluşturulan 44 maddelik anket formu ile sürdürülmüştür. Araştırma Konya ilindeki kronik hastalığa sahip olan 18 yaş ve üzeri bireylerden oluşmakla beraber, 227 kişi ile çalışılmıştır. Kişilere sunulan online anket formu sonucunda elde edilen veriler SPSS-26 programında parametrik testler ve korelasyon analizi ile değerlendirilerek yorumlanmıştır. Sonuç olarak bireylerin kronik hastalık öz yönetim düzeyleri ile genel öz yeterlilik seviyeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı, orta düzeyde ve pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır. Genel öz yeterlilik seviyesi yükseldikçe kronik hastalık öz yönetimi olumlu etkilenmektedir.

🔖

Cite This Article

Gökmen, E., Öztürk, Y. E. (2025). EXAMİNİNG THE EFFECT OF GENERAL SELF-EFFİCACY LEVEL ON CHRONİC DİSEASE SELF-MANAGEMENT: KONYA PROVİNCE EXAMPLE. International Anatolia Academic Online Journal Health Sciences, Cilt: 11 Sayı: 2, 685–702. https://ajindex.com/articles/1492851

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (25)

  1. World Health Organization, 2022. Communicable Diseases. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases, 04.08.2023.
  2. Türkiye Hanehalkı Sağlık Araştırması: Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Risk Faktörleri Prevalansı, 2023 (2025). T.C. Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ankara, Türkiye.
  3. Şahin, C. K., Esin S. Doğan, Dilan D. Akan, Özden D.Ç. ve Pakyüz, S. Ç. (2023). Kronik Hastalık Yönetiminde Bireyin Aktif Olmasını Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi. Izmir Democracy University Health Sciences Journal, 6(1), 35-51. https://doi.org/10.52538/iduhes.1145565.
  4. Koşar, C. ve Besen, D. B. (2015). Kronik Hastalıklarda Hasta Aktifliği: Kavram Analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(1), 45-51.
  5. Bandura, A. ve Adams, N. (1977). Davranışsal Değişimin Öz-Yeterlik Teorisinin Analizi. Cogn Ther Res(1), 287-310. https://doi.org/https://doi.org/10.1007/BF01663995
  6. Kaynak, G. K. (2022). Perception of self-efficacy in chronic diseases: A review of studies carried out in Turkey. Oltu Journal of Faculty of Humanities and Social Sciences, 3(2), 79-86. https://doi.org/10.5152/ojfhss.2022.22714
  7. Akar, Y. ve Arıkan, C. Sağlık Hizmetlerinde Talebi Etkileyen Faktörler. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, 21(1), 1-21.
  8. Özkaptan, B. B. ve Demirci, İ. (2023). İnsülin Kullanan Diyabetli Hastalarda Hipoglisemi Korkusu ve Öz-Yeterlilik Algısı İle İlişkili Faktörlerin Belirlenmesi. Sdü Tıp Fakültesi Dergisi, 30(1), 25-36.
  9. Ngai S. S, Cheung C., Ng Y., Tang H., Ngai H. ve Wong K.H. (2020). Development and validation of the chronic illness self-management (CISM) scale: Data from a young patient sample in Hong Kong. Children and Youth Services Review. 114:105077.
  10. Öztürk, Y. E., Yeşildal, M., Arık, Ö. ve Fidan, Y. (2021). Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeğinin Türkçe Geçerlilik Güvenilirliği. Journal of Academic Value Studies, 7(3), 375-381. https://doi.org/10.29228/javs.52376.
  11. Sherer, M., Maddux, J.E., Mercandante, B. ve ark. (1982) The SelfEfficacy Scale: construction and validation. Psychol Rep, 51: 663-671.
  12. Yıldırım, F. ve İlhan, İ.Ö. (2010). Genel Özyeterlilik Ölçeği Türkçe Formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 21(4), 301-8.
  13. Yiğitbaş, Ö. Ü. Ç., Özcan, Ö. Ü. H. ve Elkoca, Ö. G. A. Riskli Gruplarda Covıd-19 Salgını ve Sağlıkta Kadercilik Davranışı: Türkiye’den Bir Örnek. Tam Metin Bildiriler Kitabı–Sağlık Bilimleri, 126.
  14. Oskovi-Kaplan, Z.A., Büyük, G.N., Özgü-Erdinç, A.S., (2021). COVID-19 Salgını ve Sosyal Kısıtlamaların Doğum Sonrası Erken Dönemdeki Kadınlarda Depresyon Oranları ve Anneye Bağlanma Üzerindeki Etkisi: Bir Ön Çalışma. Psychiatr Q 92, 675–682. https://doi.org/10.1007/s11126-020-09843-1
  15. Özer, Z. ve Turan, G.B. (2023). Hipertansiyon Hastalarında Sağlık Kaderciliğinin Tedaviye Uyuma Etkisi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi, 5(1), 29-36.
  16. Nacar, G., Hazar, S., Selçuk, E. B. ve Timur, S. (2023). Sigara Kullanan Kadınların Gebelik Planlarında Sigara Bırakma Öngörülerinin Belirlenmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi, 32(1), 137-144.
  17. Bandura, A. (2005) The primacy of self-regulation in health promotion. Int Rev Appl Psychol, 54(2): 245-254. 18. Bandura, A. (1991). Fizyolojik aktivasyon ve sağlığı geliştirme davranışında öz-yeterlik mekanizması. İçinde: Madden J. (ed.). Öğrenme, Duygu ve Etkinin Nörobiyolojisi. New York: Raven Press, 229-269.
  18. O'Leary A. (1985). Öz yeterlilik ve sağlık. Davranış ve Araştırma Terapisi. 23.
  19. Rapley P. ve Fruin D.J. (1999). Self-efficacy in chronic illness: the juxtaposition of general and regimen-specific efficacy. Int J Nurs Pract, 5: 209-215.
  20. Bakır, G. G., ve Zengin, N. (2023). Diyabetli bireylerde kronik hastalık öz yönetimi ve etkileyen faktörlerin incelenmesi. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 5(1), 9-17.
  21. Chen, S. L., Lee, W. L., Liang, T. ve Liao, I. C. (2014). Factors associated with gender differences in medication adherence: a longitudinal study. Journal of Advanced Nursing, 70(9), 2031-2040.
  22. Arslan, A., Iıman, E. ve Aslan, R. (2019). Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Yazma Kaygıları Ve Öz-Yeterlik Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2019(12), 108-127.
  23. Ngai, SS-Y, Cheung, C.K., Ng, Y.H., Shang, L., Tang, H.Y., Ngai, H.L., Wong, KH-C. (2021). Destekleyici Etkileşim ve Kolaylaştırıcı Giriş Çeşitliliğinin Kronik Sağlık Sorunları Olan Gençlerin Tedaviye Uyumlarına Zaman Etkisi: Karşılıklı Yardım Gruplarında Dinamik Bir Mekanizma. Uluslararası Çevre Araştırmaları ve Halk Sağlığı Dergisi; 18(6):3061. https://doi.org/10.3390/ijerph18063061.
  24. Parlar, H. ve Yazıcı, S. (2017). Evli ve bekar yetişkinlerin genel öz-yeterlik ve benlik saygılarının incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31, 207-247.
  25. Bandura, A. (2005) The primacy of self-regulation in health promotion. Int Rev Appl Psychol, 54(2): 245-254. 18. Bandura, A. (1991). Fizyolojik aktivasyon ve sağlığı geliştirme davranışında öz-yeterlik mekanizması. İçinde: Madden J. (ed.). Öğrenme, Duygu ve Etkinin Nörobiyolojisi. New York: Raven Press, 229-269.