Journals / Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 3

Examining the Relationship Between Health Literacy and the Non-Preference for Family Physician Services

Sağlık Okuryazarlığı ve Aile Hekimliğini Tercih Etmeme Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Rümeysa Önder(Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü)0000-0003-2456-249X
Aysun Yeşiltaş(Necmettin Erbakan Üniversitesi)0000-0002-2023-1485
Pages
38–50
Publication Date
2026-09-11
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Informational materials encouraging individuals to seek help from family physicians can also be provided.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Individuals want to effectively benefit from healthcare services and participate in the treatment stages within the healthcare system, taking on decisive roles regarding their treatment.
📊
Key Findings & Data:This demonstrates the importance of health literacy in terms of individuals understanding, interpreting, and guiding their behavior regarding health-related information.
💡
Conclusion & Impact:Informational materials encouraging individuals to seek help from family physicians can also be provided.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Sağlık okuryazarlığı · aile hekimliği · sağlık hizmetleri

Abstract

Individuals want to effectively benefit from healthcare services and participate in the treatment stages within the healthcare system, taking on decisive roles regarding their treatment. This demonstrates the importance of health literacy in terms of individuals understanding, interpreting, and guiding their behavior regarding health-related information. This study aims to determine the relationship between individuals' health literacy levels and their preference for family medicine. The sample of the study consists of 386 individuals. Data were collected using a "Personal Information Form," the "Turkey Health Literacy Scale," and the "Reasons for Not Preferring Family Medicine Scale." Statistical evaluations of the data were presented using descriptive statistics such as number, percentage, mean, and standard deviation. Mann Whitney U test, Kruskal Wallis test, and Spearman correlation analysis were performed in the analysis of the data. According to the research results, women and single individuals had a higher level of not preferring a family physician. Participants whose family physician was younger had a higher level of not preferring family medicine compared to older participants. Working participants had higher health literacy levels than non-working participants. Individuals whose family physicians are women have higher health literacy levels than those whose family physicians are men. Individuals with a bachelor's degree have higher health literacy levels than those with a postgraduate degree. It has been found that a high level of health literacy has a positive influence on choosing family medicine as a profession. It is suggested that informational seminars be provided to increase health literacy levels. Informational materials encouraging individuals to seek help from family physicians can also be provided.

Özet

Bireyler, sağlık hizmetlerinden etkili bir şekilde faydalanmak ve sağlık sisteminde tedavi aşamalarına katılım sağlayıp tedavileri hakkında belirleyici görevler üstlenmek istemektedirler. Bu durum bireylerin sağlık ile ilgili bilgileri anlaması, yorumlaması ve davranışlarını yönlendirmesi açısından sağlık okuryazarlığının önemini göstermektedir. Bu çalışmada bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ile aile hekimliği tercihi arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemi 386 bireyden oluşmaktadır. Çalışma verilerinin toplanmasında “Kişisel Bilgi Formu”, “Türkiye Sağlık Okuryazarlık Ölçeği” ve “Bireylerin Aile Hekimliği Tercih Etmeme Sebepleri Ölçeği”nden yararlanılmıştır. Verilerin istatistiksel değerlendirmeleri tanımlayıcı istatistikler için sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri ile verilmiştir. Verilerin analizinde Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Sperman korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre kadın ve bekar bireylerin aile hekimini tercih etmeme düzeyi daha yüksek olarak görülmüştür. Katılımcılardan aile hekimi genç olanların yaşlılara göre aile hekimliğini tercih etmeme düzeyi daha yüksektir. Çalışan katılımcıların, çalışmayanlara göre sağlık okuryazarlık düzeyleri daha yüksektir. Aile hekimleri kadın olan bireylerin erkek aile hekimleri olanlara göre sağlık okuryazarlık düzeyi daha yüksektir. Lisans eğitimi almış bireylerin, lisansüstü eğitimi almış bireylere göre sağlık okuryazarlık düzeyi daha yüksektir. Sağlık okuryazarlık düzeyinin yüksek olmasının aile hekimliğini tercih etmek için olumlu bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Sağlık okuryazarlık düzeylerini artırmaya yönelik bilgilendirme seminerleri verilmesi önerilebilir. Bireylerin aile hekimliğine başvurmasını teşvik eden bilgilendirmeler yapılabilir

🔖

Cite This Article

Önder, R., Yeşiltaş, A. (2026). Examining the Relationship Between Health Literacy and the Non-Preference for Family Physician Services. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 3, 38–50. https://doi.org/10.48124/husagbilder.1888142

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (32)

  1. Yılmaz M, Tiraki Z. Sağlık okuryazarlığı nedir? nasıl ölçülür? Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi.2016;9(4):142-147.
  2. Akalın E. Sağlık okuryazarlığı nedir? neden önemlidir? 2012, [Erişim tarihi 20 Mayıs 2024] Erişim adresi: https://saglikpolitikalari.org/saglik-okuryazarligi-nedir-neden-onemlidir
  3. Fertman CI, Allensworth DD. Sağlığı geliştirme programları: Teoriden Pratiğe. Sağlık Bakanlığı, 2012.
  4. Yıldırım FE, Keser AE. Sağlık okuryazarlığı. Eds: Yıldırım FE, Keser AE. Ankara: Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi. 2015; 75-90.
  5. WHO. Division of Health Promotion, Education And Communications Health Education And Health Promotion Unit, 1998.
  6. Ohta R, Sano C. Implementation of the principles of family medicine in modern family medicine education needing system-specific approaches. Cureus. 2022;14(11). https://doi.org/10.7759/cureus.31177.
  7. Gonzales OB, Chessman AW, Sheets KJ. Family medicine clerkship curriculum: competencies and resources. family Medicine Kansas City. 2007;39(1):43-46. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17186446/.
  8. Sloane PD. Essentials of Family Medicine. Lippincott Williams & Wilkins, 2008.
  9. McWhinney IR, Freeman T. Textbook of family medicine. Oxford University Press, 2009.
  10. Goh LG, Ong C. Education and training in family medicine: progress and a proposed national vision for 2030. Singapore medical journal. 2014; 55(4): 117-123. https://doi.org/10.11622/smedj.2014031.
  11. Torun P, Kutlar A. Türkiye’de kanserin ekonomik maliyetleri: bir hesaplanabilir genel denge modeli yaklaşımı. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. 2018;21(1):31-39. Seçtim H. Sağlıkta Dönüşüm Programı Üzerine Bir Değerlendirme. Management and Political Sciences Review. 2019;1(1): 117-133. Ilgaz A. Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı bireylerde sağlık okuryazarlığı seviyesi ve ilişkili faktörler. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2021;8(2):151-159. https://doi.org/10.31125/hunhemsire.966349.
  12. Özdemir F, Öner C, Çetin H, Şimşek E. Aile hekimliği uygulamasını daha az tercih eden kişilerin uygulama hakkındaki bilgilerinin değerlendirilmesi: Kesitsel Bir Çalışma. Turkish Journal of Family Medicine & Primary Care.2022; 22(4): 823-829. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1105253.
  13. YSK. (2023). İl, ilçe seçmen sandık sayıları. Retrieved 06.02 from https://www.ysk.gov.tr/doc/dosyalar/docs/14Mayis2023/IL_ILCE_SECMEN_SANDIK_SAYILARI.pdf
  14. Baş T. (2010). Anket nasıl hazırlanır? Nasıl uygulanır? Nasıl değerlendirilir? Seçkin Yayıncılık.
  15. Okyay P, Abacıgil F, Harlak H. Türkiye sağlık okuryazarlığı ölçeği-32 (TSOY-32) (3. Bölüm). Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçekleri Güvenilirlik ve Geçerlilik Çalışması (Ed: Okyay, P. & Abacıgil, F.) ISBN: 978-975-590- 594-5 Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1025.2016.
  16. Baş S. Bireylerin Aile Hekimliğini Tercih Etmeme Sebepleri [Yüksek Lisans Tezi], Isparta, Süleyman Demirel Üniversitesi, 2017.
  17. Sørensen, K, Van den Broucke S, Pelikan JM, Fullam J, Doyle G, Slonska Z,. & Brand H. Measuring health literacy in populations: Illuminating the design and development process of the European Health Literacy Survey Questionnaire (HLS-EU-Q). BMC Public Health, 2013;13(1):948.
  18. Deniz S, Öztaş D, Akbaba M. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan sağlık personelinin sağlık okuryazarlığı düzeyinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Sakarya Tıp Dergisi. 2018;8(2):214-228. https://doi.org/10.31832/smj.402835.
  19. Berberoğlu U, Öztürk O, İnci M, Ekerbiçer HÇ. Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı 18-65 yaş grubu bireylerdeki sağlık okuryazarlığı durumunun değerlendirilmesi. Sakarya Tıp Dergisi. 2018;575-581. https://doi.org/10.31832/smj.453846
  20. Şahinöz S, Şahinöz T, Kıvanç A. Üniversite son sınıf öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyleri üzerine karşılaştırmalı bir araştırma. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018;7(3):71-79. Available from: https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/315413
  21. Yılmaz S, Gur STA., Daharlı E. Acil poliklinik kullanımı ile sağlık okuryazarlığı ilişkisinin incelenmesi: kesitsel bir çalışma. Journal of Anatolian Medical Research. 2021;6(3):66-71. Özdemir Y. Aile sağlığı merkezlerine başvuran hastaların sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi: kahramanmaraş ili örneği [Yüksek Lisans Tezi] Ankara, Hacettepe Üniversitesi, 2018
  22. Hatipoğlu Z. Sağlık okuryazarlığının akılcı ilaç kullanımı farkındalığı ve hasta aktiflik düzeyi üzerindeki etkisinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi] Konya, Selçuk Üniversitesi, 2024
  23. Gezer MY. Bir Fabrikada çalışan işçilerin sağlık okuryazarlıklarının belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Gaziantep, Gaziantep Sanko Üniversitesi 2020
  24. Yeşildal M, Kaya ŞD. Yetişkin bireylerde dijital okuryazarlık ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişki: konya örneği. Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021;30(2):174-181. https://doi.org/10.34108/eujhs.774808 49 28. Kaya M, Orhan, M, Sayar B. Aile hekimliği uygulamasının tercih edilmeme sebepleri: şanlıurfa ili örneği. Bitlis Eren ÜniversitesiSosyal Bilimler Dergisi. 2020;9(2):412-419. https://doi.org/10.47130/bitlissos.826779
  25. Akaydın H, Baltacı A, Aile hekimliği hizmetlerinde hekim-hasta iletişiminin hizmeti tavsiye etme niyetine etkisi. Tujom. 2022; 7 (4):162-186. https://doi.org/10.30685/tujom.v7i4.171
  26. Delican O, Yapakçı A, Altun A, Kesen CH, Yılmaz E, Delican O, Atal SS. Ailelerin aile hekimliği’nden hizmet alımı ve memnuniyeti. The Journal of Turkish Family Physician. 2019;10(1):22-38. https://doi.org/10.15511/tjtfp.19.00118
  27. Güven EA, Aycan S. Ankara'da bir üniversite hastanesine başvuranların bir sağlık sorunları olduğunda tutum, davranışları ve buna etki eden faktörler. Turk J Public Health. 2019;17(1):16-27. https://doi.org/10.20518/tjph.392050
  28. Yılmaz M, Tiraki Z. Sağlık okuryazarlığı nedir? nasıl ölçülür? Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi.2016;9(4):142-147.
  29. Torun P, Kutlar A. Türkiye’de kanserin ekonomik maliyetleri: bir hesaplanabilir genel denge modeli yaklaşımı. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. 2018;21(1):31-39.
  30. Seçtim H. Sağlıkta Dönüşüm Programı Üzerine Bir Değerlendirme. Management and Political Sciences Review. 2019;1(1): 117-133.
  31. Sørensen, K, Van den Broucke S, Pelikan JM, Fullam J, Doyle G, Slonska Z,. & Brand H. Measuring health literacy in populations: Illuminating the design and development process of the European Health Literacy Survey Questionnaire (HLS-EU-Q). BMC Public Health, 2013;13(1):948.
  32. Yılmaz S, Gur STA., Daharlı E. Acil poliklinik kullanımı ile sağlık okuryazarlığı ilişkisinin incelenmesi: kesitsel bir çalışma. Journal of Anatolian Medical Research. 2021;6(3):66-71.