Journals / HAFIZA / 2025 / Cilt: 7 Sayı: 2

Islamist Magazines’ Interpretations of Democracy and the AK Party: İktibas, Haksöz, Bilgi and Düşünce (2001–2007)

İslamcı Dergilerin Demokrasi Yorumları ve AK Parti: İktibas, Haksöz, Bilgi ve Düşünce Dergileri (2001–2007)

Fethi Çiftçi(Millî Eğitim Bakanlığı)0000-0001-9369-8847
Journal
HAFIZA
Pages
86–98
Publication Date
2025-12-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this regard, the journal supported the AK Party with the aim of encouraging the development of its identity in a more democratic direction.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines the perspectives of Islamist journals on the AK Party through their approaches to democracy, confined to the period between 2001 and 2007.
📊
Key Findings & Data:The limitations of the study include the selection of only three journals, the unavailability of circulation and pagination data, and the restriction to the 2001–2007 period.
💡
Conclusion & Impact:In this regard, the journal supported the AK Party with the aim of encouraging the development of its identity in a more democratic direction.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:2001 Verileri
⚙️Variables:İslamcılık · AK Parti · İktibas Dergisi

Abstract

This study examines the perspectives of Islamist journals on the AK Party through their approaches to democracy, confined to the period between 2001 and 2007. The analysis is grounded in Fairclough and Wodak’s critical discourse analysis and all issues of İktibas, Haksöz, and Bilgi ve Düşünce within this timeframe were reviewed. The Islamist journals under examination can be classified into three categories with respect to democracy: i) a rejecting stance (İktibas), ii) a pragmatic stance (Haksöz), and iii) an embracing stance (Bilgi ve Düşünce). The limitations of the study include the selection of only three journals, the unavailability of circulation and pagination data, and the restriction to the 2001–2007 period. Despite these limitations, the article makes an original contribution to the literature by demonstrating the reflections of diverse interpretations of the Islamism–democracy relationship. Since the Ottoman period, Islamists have played a significant role in Turkish politics, and their approaches to democracy have largely been shaped by contextual conditions. The interpretation of Islamism that emerged through translations in the 1960s and categorically rejected democracy was replaced, in the post-Cold War era, by approaches that regarded democracy as either the lesser of two evils or a positive system. The changing attitudes of Islamists toward democracy can be understood through discourse analysis of Islamist journals. To this end, this study analyzes the perspectives of journals that approach the AK Party—an entity that emerged from within an Islamist movement—in three ways: i) rejecting democracy, ii) adopting a pragmatic stance, and iii) embracing it. This study is confined to the period between the establishment of the AK Party and the end of its first term in 2007. The democracy perceptions of the three journals under review were influenced by contemporary interpretations of Islamism, the February 28 process, and the accumulated intellectual discourse on democracy and Islamism. İktibas, which argues that Islam has its own unique model of governance and is therefore incompatible with democracy, coded the AK Party negatively from the outset on the grounds of the “fallacy” of the democratic method. Haksöz, which agrees with İktibas that Islamic governance differs from democracy, supported the AK Party by instrumentalizing democracy as a means to address problems related to religious freedoms. Bilgi ve Düşünce, emphasizing the concepts of Neo-Islamism and conservative democracy, argues that a democracy shaped by societal values can be compatible with Islam. In this regard, the journal supported the AK Party with the aim of encouraging the development of its identity in a more democratic direction.

Özet

Bu çalışma, İslamcı dergilerin demokrasi yaklaşımları üzerinden AK Parti’ye bakışlarını 2001–2007 dönemiyle sınırlı olarak incelemektedir. Çalışmada Fairclough and Wodak’ın eleştirel söylem analizi temel alınmış, İktibas, Haksöz ve Bilgi ve Düşünce dergilerinin ilgili tüm sayıları taranmıştır. İncelenen İslamcı dergiler, demokrasi bağlamında üç farklı şekilde tasnif edilebilir: i) reddedici yaklaşım (İktibas), ii) pragmatist yaklaşım (Haksöz), iii) kucaklayıcı yaklaşım (Bilgi ve Düşünce). Çalışmanın sınırlılıkları arasında yalnızca üç derginin seçilmiş olması, tiraj ve sayfa sayısı bilgilerine ulaşılamaması ve kapsamın 2001–2007 ile sınırlı kalması sayılabilir. Bu sınırlılıklara rağmen makale, İslamcılık ve demokrasi ilişkisinin farklı yorumlarının yansımalarını ortaya koyarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Osmanlı’dan bu yana Türkiye siyasetinde önemli bir yer tutan İslamcılar, demokrasiye yönelik yaklaşımlarını büyük ölçüde konjonktürel koşulların etkisiyle şekillendirmiştir. 1960’larda çeviriler yoluyla şekillenen ve demokrasiyi tamamen reddeden İslamcılık yorumu, Soğuk Savaş sonrasında yerini demokrasiyi ehven-i şer ya da olumlu bulan yaklaşımlara bırakmıştır. İslamcıların değişen demokrasi tutumları, söylem analizi yöntemiyle İslamcı dergiler aracılığıyla anlaşılabilir. Bu amaçla çalışmada, İslamcı bir hareketin içinden doğan AK Parti’ye demokrasiyi i) reddedici, ii) pragmatik ve iii) kucaklayıcı yaklaşan dergilerin bakışları analiz edilmiştir. Çalışma, kapsam olarak AK Parti’nin kuruluşundan, ilk döneminin sonu olan 2007 yılına kadar olan süreciyle sınırlandırılmıştır. İncelenen üç derginin demokrasi algıları üzerinde, dönemin İslamcılık yorumları, 28 Şubat süreci ve demokrasi ile İslamcılığa dair entelektüel birikim etkili olmuştur. İslam’ın kendine özgü yönetim modeli olduğunu ve bu nedenle demokrasiyle uzlaşamayacağını savunan İktibas dergisi, demokrasi yönteminin ’’yanlışlığı’’ gerekçesiyle AK Parti’yi en baştan olumsuz şekilde kodlamıştır. İslami idarenin demokrasiden farklı olduğu konusunda İktibas ile hemfikir olan Haksöz, demokrasiyi araçsallaştırarak din özgürlükleri meselesinde karşılaşılan sorunların çözümünde AK Parti’yi desteklemiştir. Yeni İslamcılık ve muhafazakâr demokrasi kavramlarını öne çıkaran Bilgi ve Düşünce, çevrenin belirleyici olduğu bir demokrasinin İslam’la uyumlu olacağı düşüncesindedir. Dergi bu doğrultuda, AK Parti’nin kimliğinin demokratlık yönünde geliştirmesi adına destek sunmuştur.

🔖

Cite This Article

Çiftçi, F. (2025). Islamist Magazines’ Interpretations of Democracy and the AK Party: İktibas, Haksöz, Bilgi and Düşünce (2001–2007). HAFIZA, Cilt: 7 Sayı: 2, 86–98. https://doi.org/10.56671/hafizadergisi.1700761

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (35)

  1. Akdoğan, Y. (2002, Ekim). 3 Kasım seçimleri ve yükselen eğilimler. Bilgi ve Düşünce, (1), 7–10.
  2. Akdoğan, Y. (2002, Kasım). Elhamdülillah muhafazakarız!: ’Edmund Burke'den bu yana muhafazakarlığın temel parametreleri’. Bilgi ve Düşünce, (2), 66–70.
  3. Akdoğan, Y. (2002, Aralık). Siyasal İslam'dan, muhafazakar demokratlığa… Bilgi ve Düşünce, (3), 17–23.
  4. Akdoğan, Y. (2003, Şubat). Yeni İslamcılığın sosyal boyutları. Bilgi ve Düşünce, (5), 21–23.
  5. Aktaş, Ü. (2003, Ocak). Siyasi temsiliyetin değişen anlamı ve AKP. Bilgi ve Düşünce, (4), 19–21.
  6. Canatan, K. (2003, Ocak). AKP bağlamında ''yeni-İslamcılık.'' Bilgi ve Düşünce, (4), 22–27.
  7. Çaha, Ö. (2004). Türkiye’de İslamcılık Düşüncesi ve Siyaset. In Y. Aktay (Ed.), Modern Türkiye'de Siyasî Düşünce: İslâmcılık (ss. 476–492). İstanbul: İletişim Yayınları.
  8. Çakır, R. (2004). Milli Görüş hareketi. In Y. Aktay (Ed.), Modern Türkiye’de Siyasî Düşünce: İslâmcılık (ss. 544–575). İstanbul: İletişim Yayınları.
  9. Çakır, R. (2017). Ayet ve Slogan: Türkiye'de İslamcı Oluşumlar. İstanbul: Metis Yayınları.
  10. Çakır, Y. (2001, Eylül). AK Parti kimlerin partisi olacak? Haksöz, (126), 11–13.
  11. Çakır, Y. (2004, Mart). İslami mücadele neyimize yetmiyor? Haksöz, (156), 8–11.
  12. Durmuş, M. (2003, Ocak). AK Parti: Küresel demokratik şebeke'nin yeni Taşeronu. İktibas, (289).
  13. Durmuş, M. (2004, Şubat ). İstanbul'dan Cidde'ye Davos'tan Washington'a Kutsal Yolculuk: Manifesto Gibi Açıklama: Din Yok Si-Yaset Var!. İktibas, (302), 17–23.
  14. Erkilet, A. (2018) Mazlum Doğu'nun Mağrur Çocukları: İslamcı Portreler ve Türkiye'de İslamcılığın Seyri. İstanbu: Büyüyenay Yayınları.
  15. Fairclough, Norman and Ruth Wodak. (1997). Critical discourse analysis. In T. A. van Dijk, ed., Discourse as Social Interaction: Discourse Studies: A Multidisciplinary Introduction, vol. 2. Thousand Oaks, CA: Sage, pp. 258–284.
  16. Gündem, M. (2003, Ocak). Prof. Dr. Hayrettin Karaman dinin devlet talebi, bir zorunluluk olduğu için vardır. Bilgi ve Düşünce, (4), 48–54.
  17. Haksöz. (1996). RP düzene alternatif değil koltuğa talip olduğunu gösterdi! Haksöz, (64).
  18. Haksöz. (2002, Aralık). Toplumsal mutabakat safsatası. Haksöz, (141), 4–7.
  19. Haksöz. (2003, Ağustos). Kışla Düzenini Hukuk Çerçevesine Oturtma Çabaları. Haksöz, (149), 4–6.
  20. Haksöz. (2004, Nisan). Oligarşinin tehdit söylemlerine halktan prim yok! Haksöz, (157), 4–7.
  21. Harputlu, A. (2002, Kasım). İktidar dolaşımı bağlamında AKP. Bilgi ve Düşünce, (2), 79–82.
  22. Harputlu, A. (2003, Şubat). Bir politik durum olarak Müslüman demokrat. Bilgi ve Düşünce, (5), 13–16.
  23. Huntington, S. P. (1991). Democracy’s third wave. Journal of Democracy, 2(2), 12–34.
  24. İktibas. (1996, Haziran). Refahyol hükümeti ve muhtemel gelişmeler. İktibas, (211), 6–7.
  25. İktibas. (2001, Ağustos). Derin kriz. İktibas, (272), 4–8.
  26. İktibas. (2002, Kasım). 3 Kasım'da sisteme taze kan pompalandı! İktibas, (287).
  27. İktibas. (2003, Ocak). Türkiye'de değişim ivme kazanıyor/kökleşiyor. İktibas, (289), 13–16.
  28. İktibas. (2004, Kasım). Atatürk’ten Erdoğan’a zihniyet inkılabı: Batılılaşma-seküler dönüşüm projesi. İktibas, (311), 3–7.
  29. Kara, İ. (2016). Cumhuriyet Türkiyesi'nde Bir Mesele Olarak İslâm 2. Dergâh Yayınları.
  30. Kaya, R. (2004, Nisan). İslami hareketler ve demokrasi. Haksöz, (157), 8–12.
  31. Kurbanoğlu, B. (2007, Mayıs ). Muz cumhuriyeti’nde demokrasi oyunu. Haksöz, (194), 11–14.
  32. Maviş, N. (2017). Türkiye'de İslamcılığın Değişen Siyasal Dili: 1990'lı Yıllarda İslamcı Dergiler, Doktora Tezi, Ankara, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hacettepe Üniversitesi.
  33. Mengüşoğlu, M. Ö. (2002, Kasım). Ben demokrat değilim. İktibas, (287).
  34. Özcan, Z. (2003, Şubat). Müslüman demokrasi ya da demokratik İslam. Bilgi ve Düşünce, (5), 42–49.
  35. Özkan, E. (2003). Ercümend Özkan Yazıları. Ankara: Anlam Yayınları.