AI Summary & Key Takeaways
AI InsightUltimately, the research shows that despite religious divergence, a common linguistic and ethnic origin continues to be reflected in the shared vocabulary and speech patterns of these Balkan Turkic populations.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This article examines the lexical parallels between the Deliorman dialect of Turkish and Bessarabian Gagauz, based on Sabri Tatof’s novel Gün Doğarken. The novel not only reflects the social and cultural life of the Turkish community in Bulgaria but also serves as a linguistic document preserving the living vocabulary of the Razgrad dialect spoken in the Deliorman region. The study highlights the phonetic, morphological, and semantic similarities between several words used in the novel and their counterparts in Gagauz, particularly those absent from standard Turkish. Words such as alaf (fodder), bıldır (last year), gölmek (shirt), püsür (lazy), and yağlık (handkerchief) reflect a shared linguistic heritage. The article also draws on the work of scholars like Valentin Moşkov, Tadeusz Kowalski, and S. S. Bobçev, who have historically explored the ethnolinguistic ties between the Muslim Deliorman Turks (also known as Gacals) and the Orthodox Christian Gagauz. Through its focus on colloquial speech and regional expressions, Gün Doğarken becomes an essential source for dialectological studies. The linguistic parallels demonstrated in the article provide concrete evidence of the historical, cultural, and ethnic connections between the two communities. Ultimately, the research shows that despite religious divergence, a common linguistic and ethnic origin continues to be reflected in the shared vocabulary and speech patterns of these Balkan Turkic populations.
Özet
Bu makale, Sabri Tatof’un Gün Doğarken adlı romanı ekseninde Deliorman Türkçesi ile Besarabya Gagauzcası arasındaki leksik paralellikleri incelemektedir. Roman, yalnızca Bulgaristan Türklerinin sosyal ve kültürel yaşamını değil, aynı zamanda Deliorman bölgesine özgü Türk ağzının canlı söz varlığını da yansıtmaktadır. Çalışma kapsamında eserde yer alan ve standart Türkiye Türkçesinde bulunmayan bazı sözcüklerin Besarabya Gagauzcası karşılıklarıyla benzeştiği; bu benzerliğin fonetik, morfolojik ve semantik düzeylerde gerçekleştiği vurgulanmaktadır. “Alaf”, “bıldır”, “gölmek”, “püsür”, “yağlık” gibi sözcükler, yalnızca anlam olarak değil, yapısal düzeyde de örtüşmekte; bu durum iki topluluğun ortak etnolinguistik geçmişine işaret etmektedir. Makalede Valentin Moşkov, Tadeusz Kowalski ve S. S. Bobçev gibi araştırmacıların Deliorman Türkleri ve Gagauzlar arasında kurduğu tarihsel, kültürel ve dilsel bağlar da ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Gün Doğarken, bu bağlamda halk diliyle yazılmış diyalog ağırlıklı yapısıyla ağız araştırmaları açısından önemli bir kaynak olarak değerlendirilmektedir. Sonuçta, Deliorman Türkçesi ile Besarabya Gagauzcası arasında tespit edilen leksik paralellikler, iki topluluk arasındaki ortak kökenin ve tarihsel temasın dil aracılığıyla günümüzde de sürdüğünü göstermektedir.