AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn this respect, the study offers an interdisciplinary contribution to industrial history by interrogating the relationship between industry, space, and memory at the local level from the perspective of social memory.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This research article examines the Artvin Fiberboard Factory not merely as an industrial facility but also as a “site of memory” that has played a decisive role in the construction of local collective memory. Established within the framework of planned development policies during the Republican period, the factory was founded in 1967 and began production in 1975. It profoundly shaped the socio-economic structure of Artvin, becoming an institutional entity that transformed urban life through the employment opportunities it generated, its housing arrangements, and its social facilities. The article situates the factory’s establishment, production activities, the fire of 1994, and the privatization process of 1998 within a historical context, while analyzing the reflections of these developments in local memory through the method of oral history. The study draws on a diverse body of sources, including official documents, local press, and institutional records, as well as in-depth interviews conducted with former workers and their family members. The theoretical framework is informed by Pierre Nora’s concept of lieux de mémoire and Maurice Halbwachs’ notion of collective memory. The findings demonstrate that the factory functioned not only as a site of production but also as a space that fostered a strong sense of community through shift work organization, residential life, and collective labor practices. Its closure is remembered not merely as an economic termination, but as the loss of a shared lifeworld. In this respect, the study offers an interdisciplinary contribution to industrial history by interrogating the relationship between industry, space, and memory at the local level from the perspective of social memory.
Özet
Bu araştırma makalesi, Artvin Lif Levha Fabrikası’nı yalnızca bir sanayi tesisi olarak değil, aynı zamanda yerel toplumsal belleğin inşasında belirleyici rol oynayan bir “hafıza mekânı” olarak incelemektedir. Cumhuriyet dönemi planlı kalkınma politikaları çerçevesinde 1967 yılında temeli atılan ve 1975 yılında üretime başlayan fabrika, Artvin’in sosyo-ekonomik yapısını derinden etkilemiş; sağladığı istihdam olanakları, lojman düzeni ve sosyal tesisleri aracılığıyla kent yaşamını dönüştüren bir kurumsal yapı hâline gelmiştir. Makalede, fabrikanın kuruluş süreci, üretim faaliyetleri, 1994 yılında meydana gelen yangın ve 1998’de gerçekleştirilen özelleştirme süreci tarihsel bağlam içinde ele alınmakta; söz konusu gelişmelerin yerel hafızadaki yansımaları sözlü tarih yöntemiyle analiz edilmektedir. Araştırmanın kaynak tabanını resmî belgeler, yerel basın ve kurumsal kayıtların yanı sıra fabrikada çalışmış işçiler ve aile üyeleriyle yapılan derinlemesine görüşmeler oluşturmaktadır. Kuramsal çerçevede Pierre Nora’nın “hafıza mekânı” ve Maurice Halbwachs’ın “kolektif bellek” kavramlarından yararlanılmaktadır. Elde edilen bulgular, fabrikanın yalnızca bir üretim alanı olmanın ötesinde; vardiya düzeni, lojman yaşamı ve kolektif çalışma pratikleri aracılığıyla güçlü bir topluluk bilinci inşa ettiğini göstermektedir. Fabrikanın kapanışı ise ekonomik bir sonun ötesinde, paylaşılan bir yaşam dünyasının kaybı olarak hatırlanmaktadır. Bu yönüyle çalışma, sanayi, mekân ve bellek arasındaki ilişkiyi yerel ölçekte sorgulayarak sanayi tarihine toplumsal bellek perspektifinden disiplinlerarası bir katkı sunmaktadır.