SavedAdd your journal

Journals / Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 1

Behavioral accounting perspective on the evaluation of the accounting profession and business ethics

Davranışsal muhasebe çerçevesinde muhasebe mesleği ve iş ahlakının değerlendirilmesi

Sevgi Cengiz(kafkas üniversitesi)0000-0002-5963-2585
Pages
122–136
Publication Date
2025-06-20
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Nevertheless, there is a clear need for further research that comprehensively addresses the relationship between behavioral accounting and ethics.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:With behavioral accounting, which is expressed as a common output of accounting and behavioral sciences, it is known that qualitative values have replaced the quantitative values used predominantly in the general accounting approach.
📊
Key Findings & Data:Especially the accounting scandals that have increased in recent years (Enron, Worldcom, Parmalat, Adelphia, Tyco, Kanebo, etc.) reveal that behavioral accounting is not fully understood and ethical principles are not adequately applied.
💡
Conclusion & Impact:Nevertheless, there is a clear need for further research that comprehensively addresses the relationship between behavioral accounting and ethics.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Davranışsal Muhasebe · Ahlak · Muhasebe Etiği

Abstract

With behavioral accounting, which is expressed as a common output of accounting and behavioral sciences, it is known that qualitative values have replaced the quantitative values used predominantly in the general accounting approach. The concept of morality, which is one of the sub-components and basic components of the behavioral accounting concept, is based on the human values of the individual. Therefore, behavioral accounting deals with all judgments and truths that concern human beings and it is seen that the moral and ethical values of the individual have an intense impact on accounting decision-making processes. Especially the accounting scandals that have increased in recent years (Enron, Worldcom, Parmalat, Adelphia, Tyco, Kanebo, etc.) reveal that behavioral accounting is not fully understood and ethical principles are not adequately applied. It has been observed that the majority of the studies on behavioral accounting are associated with accounting fields (management, cost, financial, etc.), and very few studies have dealt with the concepts of ethics or morality. In this context, the study highlights the relationship between behavioral accounting and business ethics within the accounting profession, reviewing the existing research on the topic through a theoretical framework. The findings suggest that numerous factors influence the ethical behavior of accounting professionals, which in turn significantly impact their ethical decisions. Nevertheless, there is a clear need for further research that comprehensively addresses the relationship between behavioral accounting and ethics.

Özet

Davranışsal muhasebe, muhasebe ile davranış bilimlerinin birleşimiyle ortaya çıkan bir alan olup, genel muhasebe yaklaşımında yaygın olarak kullanılan sayısal verilerin yerine daha niteliksel unsurlara odaklanmaktadır. Davranışsal muhasebe kavramının, alt ve temel bileşenlerinden olan ahlak kavramı ise bireyin insani değerlerini esas aldığından, insanı ilgilendiren bütün yargı ve doğrularla ilgilenmekte ve bireyin ahlaki ve etiksel değerlerinin, muhasebeye ilişkin karar alma ve verme süreçlerinde yoğun etkisinin olduğu görülmektedir. Özellikle son yıllarda artış gösteren muhasebe skandalları (Enron, Worldcom, Parmalat, Adelphia, Tyco, Kanebo vb.) davranışsal muhasebe konusunun tam anlamıyla anlaşılamadığını ve ahlaki ilkelerin de yeterli seviyede uygulanmadığını gözler önüne sermektedir. Davranışsal muhasebe konusuna ilişkin yapılan araştırmaların büyük bir kısmının, muhasebe alt disiplinleri (yönetim, maliyet, finansal vb.) ile ilişkilendirildiği, yalnızca sınırlı sayıda çalışmada ise etik veya ahlak kavramlarıyla bir arada ele alındığı gözlemlenmiştir. Bu bağlamda, çalışmada davranışsal muhasebe kavramı ile muhasebe mesleğinin iş ahlakı arasındaki ilişki vurgulanarak, konuya dair yapılan çalışmalar teorik bir çerçevede değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, muhasebe meslek mensuplarının etik davranışlarını etkileyen birçok faktör olduğu ve bu faktörlerin etik kararlar üzerinde önemli etkiler yarattığı, ancak davranışsal muhasebe ve etik ilişkisini bütünsel şekilde ele alan araştırmalara daha fazla ihtiyaç duyulduğu sonucuna ulaşılmıştır.

🔖

Cite This Article

Cengiz, S. (2025). Behavioral accounting perspective on the evaluation of the accounting profession and business ethics. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 1, 122–136. https://doi.org/10.58588/aru-jfeas.1535151

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (47)

  1. Abdolmohammadi, M. J. ve Reinstein, A. (2012). Practicing accountants’ views of the content of accounting ethics courses and course effects on attitudes and behavior. In D. Feldmann ve T. J. Rupert (Eds.), Advances in Accounting Education: Teaching and Curriculum Innovations (Vol. 13) (pp. 213–236). Emerald Group Publishing Limited.
  2. Andiola, L. M., Bedard, J. C. ve Hux, C. T. (2017). Writing a literature review in behavioural accounting research. In T. Libby ve L. Thorne (Eds.), The Routledge Companion to Behavioural Accounting Research (pp. 473–485). Routledge.
  3. Arnold, D. F., Bernardi, R. A., Neidermeyer, P. E. ve Schmee, J. (2007). The effect of country and culture on perceptions of appropriate ethical actions prescribed by codes of conduct: A Western European perspective among accountants. Journal of Business Ethics, 70(4), 327–340.
  4. Bampton, R. ve Cowton, C. J. (2013). Taking stock of accounting ethics scholarship: A review of the journal literature. Journal of Business Ethics, 114(3), 549–563.
  5. Becker, G. S. (1976). The economic approach to human behavior. University of Chicago Press.
  6. Bilen, A. ve Yılmaz, Y. (2014). Muhasebe mesleğinde etik ve etikle ilgili çalışmalar. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(6), 57–72.
  7. Birnberg, J. G. (2011). A proposed framework for behavioral accounting research. Behavioral Research in Accounting, 23(1), 1–43.
  8. Caniago, I., Yuliansyah, Y., Dewi, F. G. ve Komalasari, A. (2023). Islamic work ethic in behavioral accounting. Journal of Islamic Accounting and Business Research, 14(8), 1281–1299.
  9. Chin, C.-L. ve Chi, H.-Y. (2008). Gender differences in audit quality. Paper presented at the American Accounting Association Annual Meeting, August 21, 2008.
  10. Çiftçi, N. (2003). Kohlberg'in bilişsel ahlak gelişimi teorisi: Ahlak ve demokrasi eğitimi. Değerler Eğitimi Dergisi, 1(1), 43–77.
  11. Daştan, A. (2009). Etik eğitiminin muhasebe eğitimindeki yeri ve önemi: Türkiye değerlendirmesi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 281–311.
  12. Domino, M. A., Wingreen, S. C. ve Blanton, J. E. (2015). Social cognitive theory: The antecedents and effects of ethical climate fit on organizational attitudes of corporate accounting professionals—A reflection of client narcissism and fraud attitude risk. Journal of Business Ethics, 131, 453–467.
  13. Erden, M. ve Akman, Y. (2009). Eğitim psikolojisi (18. baskı). Arkadaş Yayınevi.
  14. Erden, M. ve Akman, Y. (1998). Eğitim psikolojisi: Gelişim, öğrenme, öğretme. Arkadaş Yayınevi.
  15. Eynon, G., Hill, N. T. ve Stevens, K. T. (1997). Factors that influence the moral reasoning abilities of accountants: Implications for universities and the profession. Journal of Business Ethics, 16, 1297–1309.
  16. Gert, B. (1998). Morality: Its nature and justification. Oxford University Press.
  17. Gökgöz, A. (2012). Muhasebenin sosyal yönü (1. baskı). Dora Yayıncılık.
  18. Gönen, S. ve Rasgen, M. (2017). Davranışsal muhasebe alanını içeren araştırmalara yönelik literatür taraması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(6), 189–198.
  19. Güredin, E. (1997). Denetçinin meslek ahlakı, standartlar ve uygulamadan örnekler. In III. Türkiye Muhasebe Denetim Sempozyumu Bildiri Kitabı.
  20. Hamraaıa, M. (2020). Muhasebe etik algısı ve hileye yönelme: Üniversite öğrencileri üzerinde bir uygulama (Yüksek Lisans Tezi). Kastamonu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  21. Harris, M. (2001). Cultural materialism: The struggle for a science of culture. Rowman Altamira.
  22. Hazlitt, H. (2006). Ahlâkın temelleri (M. Aydın ve R. Tapramaz, Çev.). Liberte Yayınları.
  23. Hofstede, G. (2001). Culture's consequences: Comparing values, behaviors, institutions, and organizations across nations. Sage Publications.
  24. Hofstedt, T. R. ve Kinard, J. C. (1970). A strategy for behavioral accounting research. The Accounting Review, 45(1), 38–54.
  25. Hunt, D. M. (2000). Ahlak kuralları ve muhasebe eğitimine etkileri. TÜRMOB Yayınları, No. 139.
  26. Jensen, M. C. ve Meckling, W. H. (2019). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. In Corporate Governance (pp. 77–132). Gower.
  27. Kohlberg, L. (1981). Essays on moral development, Volume One: The philosophy of moral development. Harper ve Row.
  28. Kutluk, F. A. (2010). Davranışsal muhasebe çerçevesinde etik konusunun değerlendirilmesi (Doktora Tezi). Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  29. Latham, G. P. ve Pinder, C. C. (2005). Work motivation theory and research at the dawn of the twenty-first century. Annual Review of Psychology, 56, 485–516.
  30. Libby, R. ve Seybert, N. (2009). Behavioral studies of the effects of regulation on earnings management and accounting choice. In Accounting, Organizations, and Institutions: Essays in Honour of Anthony Hopwood (pp. 290–310).
  31. Marşap, B. ve Gökten, P. O. (2016). Davranışsal muhasebe: Kuramsal yaklaşım. İşletme Araştırmaları Dergisi, 8(4), 345–359.
  32. Mintz, S. M. ve Miller, W. F. (2021). Incorporating behavioral ethics and organizational culture into accounting ethics. In Accounting Ethics Education (pp. 158–182). Routledge.
  33. Mohammadi, M. ve Mazaheri, M. (2019). Investigating the relationship between ethics in accounting and execution of social responsibilities in companies listed in Tehran Stock Exchange. Prospects of Accounting and Management, 2(7), 1–19.
  34. Monga, M. (2006). Measuring motivation to volunteer for special events. Event Management, 10(1), 47–61.
  35. Onumah, R. M., Simpson, S. N. Y. ve Kwarteng, A. (2021). The effects of ethics education interventions on ethical attitudes of professional accountants: Evidence from Ghana. Accounting Education, 30(4), 413–437.
  36. Özdemirkol, M. (2023). Sosyo-kültürel değerlerin çevre korumada önemi üzerine teorik bir inceleme. In A. Ç. Ceylan, S. Batal, A. Toptaş ve H. C. Ö. Demir (Eds.), Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Uluslararası Çalışmalar-II (pp. 154–165). Serüven Yayınları.
  37. Özkan, A. ve Hacıhasanoğlu, H. (2012). Muhasebe meslek mensuplarının kişilik özellikleri ve etik karar verme davranışları arasındaki ilişkiler. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(2), 37–52.
  38. Piaget, J. (1965). The moral judgment of the child. Free Press.
  39. Rest, J. R. (1986). Moral development: Advances in research and theory. Praeger Publishers.
  40. Sarlak, N. (2008). Accounting ethics. Journal of Ethics in Science and Technology, 3(2), 71–82.
  41. Sevilengül, O. (2011). Genel muhasebe (16. baskı). Gazi Kitapevi.
  42. Sweeney, B., Arnold, D. ve Pierce, B. (2010). The impact of perceived ethical culture of the firm and demographic variables on auditors’ ethical evaluation and intention to act decisions. Journal of Business Ethics, 93, 531–551.
  43. Şişmanoğlu, E., Karayiğit, D. T. ve Karabınar, S. (2020). Vekalet teorisi kapsamında ortaya çıkan vekalet maliyetlerinin muhasebesi ve raporlanması. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 13, 975–987.
  44. Taylor, A. (2013). Ethics training for accountants: Does it add up? Meditari Accountancy Research, 21(2), 161–177.
  45. Thorne, L. (2003). Integrated ethical decision making model. Journal of Business Ethics, 42(4), 319–327.
  46. Usul, H. (2007). Davranışsal muhasebe. Asil Yayın Dağıtım Ltd. Şti.
  47. Zor, Ü. (2019). Muhasebe araştırmalarında durumsallık teorisinin yeri. Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, 57, 237–246.