Journals / Akademik Sanat / 2026 / Sayı: 27

KAMUSAL MEKANDA İNSAN-SANAT ETKİLEŞİMİ: ÇAĞDAŞ SANAT PRATİKLERİ

Filiz Doğan(İstanbul Atlas Üniversitesi)0000-0002-1075-5752
Pages
85–104
Publication Date
2026-04-29
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Çalışma sonucunda elde edilmiş olan belge ile bilgiler doğrultusunda sonuç ile öneriler geliştirilmiştir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Toplumun hemen hemen her kesiminden bireyler adına ortak kullanım alanı şeklinde ele alınan kamusal mekanlar, insanlar adına geçmişten bugüne çevre ile iletişim kurma, ana gereksinimlerini giderme, kente ilişkin izlenim sahibi olma ve toplum olabilme bilincinin gelişimi gibi birçok hususta büyük rol üstlenmişlerdir.
📊
Key Findings & Data:Kamusal mekanlar, 1950’li senelerin sonrasında, sanatçıların yapıtlarını biçimlendirip topluma sunmuş olduğu alanlara dönüşmüştür ve bu sayede kamusal mekanlar bugün, geçmiş zamanların galeri ve sergi salonu mekânlarının işlevini yüklenip hem sanat eserinin hem de sanatın topluma sunulmuş olduğu alanlar şeklinde değerlendirilmektedir.
💡
Conclusion & Impact:Çalışma sonucunda elde edilmiş olan belge ile bilgiler doğrultusunda sonuç ile öneriler geliştirilmiştir.
🔬Design:Lab & Field Experiment
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kamusal mekan · kamusal sanat uygulamaları · çağdaş sanat uygulamaları

Özet

Toplumun hemen hemen her kesiminden bireyler adına ortak kullanım alanı şeklinde ele alınan kamusal mekanlar, insanlar adına geçmişten bugüne çevre ile iletişim kurma, ana gereksinimlerini giderme, kente ilişkin izlenim sahibi olma ve toplum olabilme bilincinin gelişimi gibi birçok hususta büyük rol üstlenmişlerdir. Kamusal mekanlar, 1950’li senelerin sonrasında, sanatçıların yapıtlarını biçimlendirip topluma sunmuş olduğu alanlara dönüşmüştür ve bu sayede kamusal mekanlar bugün, geçmiş zamanların galeri ve sergi salonu mekânlarının işlevini yüklenip hem sanat eserinin hem de sanatın topluma sunulmuş olduğu alanlar şeklinde değerlendirilmektedir. Bahsi geçen kamusal mekanda kamusal sanatın 1980 yılı ve sonrasında estetik dokunuş olmanın ötesinde toplumsal bütünleşmeyi sağlayan, mekânsal nitelikli aidiyet duygusunu daha da arttıran, kentsel mekânların daha canlı hale getirilmesine katkı sağlayan alanlara dönüştüğü, hayat standartını arttırdığı, ona kimlik vererek görünürlük oluşturduğu, ziyaretçi çektiği ve son olarak da kültür ekonomisi ile girdi oluşturan etkinlikleri tamamlayıcı bir rol aldığı iddia edilmektedir. Kamusal mekânlarda yer alan sanat eserleri, izleyicilerinin katılımıyla etkileşimli eserler olmalarının dışında, izleyici-sanatçı ve sanat yapıtı birlikteliğinin yoğun şekilde yaşanmış olduğu öznel bir süreci de açıklamaktadır. Sokaklar, caddeler ve meydanlar esasen bir kenti kent olarak tanımlamamızı sağlayan önemli kamusal mekanlar arasında yer almaktadır. Bahsi geçen alanların toplum-sanat bütünleşmesine ortam oluşturması ve sanata kucak açması, bakımından önemi oldukça büyüktür. İlgili araştırmada, kamusal sanat uygulamalarının kent kimliği üzerindeki katkısıyla kamusal alanlarda görülen sanat etkinliklerinin topluma olan etkileri tespit edilmeye çalışılmış, mekân ve sanatçı-izleyici ekseninde kamusal alana ilişkin bilgiler sunabilmek ve ilgili alanda yapılan sanat pratiklerini gözler önüne sermek amaç edinilmiştir. İlgili bağlamda sanat etkinliklerinin kamusal mekanlardaki kullanımını ile insana sunmuş olduğu çeşitli mekan deneyimlerini açıklamak, sosyal ve fiziksel etkileşimler ile kent hayatına katkılarını gözler önüne sermek ilgili çalışmanın en temek amaçları olmuştur. Bu çalışma, betimsel metot ve tarama modeline gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilmiş olan belge ile bilgiler doğrultusunda sonuç ile öneriler geliştirilmiştir.

🔖

Cite This Article

Doğan, F. (2026). KAMUSAL MEKANDA İNSAN-SANAT ETKİLEŞİMİ: ÇAĞDAŞ SANAT PRATİKLERİ. Akademik Sanat, Sayı: 27, 85–104. https://doi.org/10.65082/akademiksanat.1703031

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (42)

  1. Aksoy, A., ve Ertürk, E., 2008. Kamusal alan ve güncel sanat: The public turn in contemporary Art, Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  2. Altıntaş, O. ve Eliri, İ. (2010), Birey Toplum İlişkisinde Kent Kültürü, Kamusal Alan Ve Onda Şekillenen Sanat Olgusu. İdil Dergisi, 1(5), 61-74. doi: 10.7816/idil-01-05-05
  3. Balamber, B. (2015). Baskıresim ve Sokak Sanatı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü,Baskıresim Anasanat Dalı.
  4. Benn, S.I. & Gaus, G.F. (1983). Public and Private in Social Life. London: Croom Helm.
  5. Ercan, H. F. (2018). Kamusal Açık Alanlarda Sanat ve Battalgazi Çınar Park Örneği. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi. ISSN: 1309-9876. E-ISSN: 1309- 9884. s. 44- 57.
  6. Ercan, M. A. (2013). Kamusal Sanatın ‘Kamusallığı’: Erişim, Aktör, Fayda Yaklaşımı. İdealkent.10(2013), 220-255. ISSN: 1307-9905
  7. Erdönmez, Ebru. (2014). Kamusal alan ve toplum, Esenler Şehir Düşünce Merkezi Şehir Yayınları.
  8. Gökgür, P. (2008). Kentsel mekânda kamusal alanın yeri, Bağlam Yayıncılık.
  9. Habermas, J. (1997). Kamusallığın yapısal dönüşümü, çev. Sancar, M., Bora, T., İletişim Yayıncılık.
  10. Hall, T. ve Robertson, I. (2001). Public Art and Urban Regeneration: advocacy, claims and criticaldebates. Landscape Research. 26(1). 5–26. DOI: 10.1080/01426390120024457
  11. Hayden D., (1995). Public art and memory in the power of place: Urban landscape as a public history, The Mit Press Cambridge Massachusetts.
  12. Kent, F., Davies, S., Khacadurian, A., Madden, K., (2001). How to turn a place around, Project for Public Places Inc.
  13. Lacy S., (1995). Debated territory:toword a critical language for public art, Mapping the train:New genre public art, Bay Press.
  14. Lang J.T., (1987). Creating architectural theory, Van Nosrand Reinhold.
  15. Mccarthy, J. (2006). “Regeneration of Cultural Quarters: Public Art For Place Image of Place Identity?”, Journal of Urban Design, 11:2, Routledge, s.243-262.
  16. Mitchell, W.J. (1990). The Violence of Public Art. Critical Inquiry, 16(4), 880-899.
  17. Mutlu, E. (2004). İletişim Sözlüğü. (4. Baskı). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
  18. North, M., (1992). The public as sculpture:From heavenly city to mass ornament in Art and public sphere, The University of Chicago Press.
  19. O’Doherty, Brian. (2013), Beyaz küpün içinde-galeri mekânının ideolojisi, Çev. Ahu Antmen, Sel Yayıncılık, 2. Baskı.
  20. Oktay, D. (2003). “Kamusal Mekânda Sanata Güncel Bir Bakış”, Yapı Mimarlık Kültür Sanat Dergisi, 264, s.105-109.
  21. Ögel, S. (1997). Çevresel sanat, İTÜ Mimarlık-Mühendislik Fakültesi Yayınları.
  22. Özbek, M. Ed. (2004). Kamusal alan, Hil Yayın ve Gökgür, P. (2008). Kentsel mekanda kamusal alanın yeri, Bağlam Yayıncılık.
  23. Özer, B. (1986). Kültür, sanat, mimarlık, MSGSÜ Yayınları.
  24. Panofsky, E., (1968). Sanat, çeviri; İ.T.Ü. Mimarlık Tarihi ve Rölöve Kürsüsü.
  25. Remesar, A., (2001). Public art: towards a theoretical framework urban regeneration a challenge for public art, (haz.) Remesar, A., Publications de la Universitat de Barcelona.
  26. Selvi, Yeliz. (2017). Sanatın 'Öteki'ne Açılması Ya da Kamusal Alanda Sanat, İdil Dergisi. Cilt 6, Sayı 36, s. 2209-2232.
  27. Sheikh, S. (2007). “Kamusal Alanın Yerine Ne mi? Ya da, Parçalardan Oluşan Dünya”,Olasılıklar, Duruşlar, Müzakere, Güncel Sanatta Kamusal Alan Tartışmaları, haz. Tan, P. Boynik, S., İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları, s.23-29.
  28. Uzgören, G. ve Erdönmez M. E. (2017). Kamusal Açık Alanlarda Mekân Kalitesi ve Kentsel Mekân Aktiviteleri İlişkisi Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Megaron. 12(1).41-56. DOI:10.5505/megaron.2016.42650
  29. Şenkal Demirci, Aybige (2019). Uygarlık tarihinde sanat ve tasarım: tasarım kültürü, Detay Yayıncılık.
  30. Şenliyer, N., (1995). “Yaya Mekânlarında Sanat Objelerinin Çevre Yasam Kalitesine Etkisi: Paris’ten bir MİA Örneği”, Mimari ve Kentsel Çevrede Kalite Arayışları Sempozyumu, 5-6-7 Haziran, İTÜ Yayınları, s.133-139
  31. Tan, P. Boynik, S. (2007). Olasılıklar, duruşlar, müzakere, güncel sanatta kamusal alan tartışmaları, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  32. Taştan, R. T. (2018). Türkiye’ de Çağdaş Sanatta Yerleştirme (Enstalasyon) ve Kültür, Gazi Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Resim Anasanat Dalı. Sanatta Yeterlik Tezi, Ankara.
  33. İNTERNET KAYNAKLARI
  34. Arkitera, 2021. Erişim tarihi. 27.11.2024. https://www.arkitera.com/haber/paul-cocksedgeden-hong-kong-mahallesine-zaman-dongusu-enstalasyonu/
  35. Rosa, M.A.S., 2002. Erişim tarihi. 20.11.2024. www.yayaistanbul.com.
  36. GÖRSEL KAYNAKLAR
  37. URL-1. https://www.avlaremoz.com/2017/01/31/holokost-anitlari-ve-hissettirdikleri-bos-sandalyeler/
  38. URL- 2. https://www.britannica.com/topic/Cloud-Gate
  39. URL- 3. https://www.britannica.com/biography/Alexander-Calder/Mobiles-and-stabiles
  40. URL- 4. https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1rm%C4%B1z%C4%B1_Balonlu_K%%B1z
  41. URL- 5. https://revolution89.de/tr/sergi/acik-hava-sergisi
  42. URL-6. https://www.dezeen.com/2021/08/02/paul-cocksedge-time-loop-installation-hong-kong/