Çalışmanın ana tezi, Tursun Fakı’nın “bilâd-ı Karaman” kökenli olduğuna yönelik rivayetin eleştirilebilir olduğu, onun asıl olarak Osman Gâzî’nin çevresinde bulunan imamlık yapma niteliklerine sahip “fakı”ların önde geleni olduğu ve bu yönüyle de kendisine XV. yüzyıl kroniklerinde Osmanlıların bağımsızlıklarını simgeleyen ilk hutbeleri okuma (hatiplik) ve kadılık yapma rollerinin atfedildiğidir.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Bu çalışmada, Osman Gâzî döneminde (1281-1324) yaşadığı rivayet edilen Tursun Fakı’nın menşei ve kimliği kaynak kritiği yöntemiyle ele alınmaktadır.
📊
Key Findings & Data:Bu çalışmada, Osman Gâzî döneminde (1281-1324) yaşadığı rivayet edilen Tursun Fakı’nın menşei ve kimliği kaynak kritiği yöntemiyle ele alınmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Çalışmanın ana tezi, Tursun Fakı’nın “bilâd-ı Karaman” kökenli olduğuna yönelik rivayetin eleştirilebilir olduğu, onun asıl olarak Osman Gâzî’nin çevresinde bulunan imamlık yapma niteliklerine sahip “fakı”ların önde geleni olduğu ve bu yönüyle de kendisine XV. yüzyıl kroniklerinde Osmanlıların bağımsızlıklarını simgeleyen ilk hutbeleri okuma (hatiplik) ve kadılık yapma rollerinin atfedildiğidir.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tursun Fakı · Kimlik · Şeyh Edebalı
Özet
Bu çalışmada, Osman Gâzî döneminde (1281-1324) yaşadığı rivayet edilen Tursun Fakı’nın menşei ve kimliği kaynak kritiği yöntemiyle ele alınmaktadır. Çalışmanın ana tezi, Tursun Fakı’nın “bilâd-ı Karaman” kökenli olduğuna yönelik rivayetin eleştirilebilir olduğu, onun asıl olarak Osman Gâzî’nin çevresinde bulunan imamlık yapma niteliklerine sahip “fakı”ların önde geleni olduğu ve bu yönüyle de kendisine XV. yüzyıl kroniklerinde Osmanlıların bağımsızlıklarını simgeleyen ilk hutbeleri okuma (hatiplik) ve kadılık yapma rollerinin atfedildiğidir.
Gel, M. (2009). Kuruluş Devri Osmanlı “Fakı” Zümresinin Tipik Bir Öncüsü: Tursun Fakı. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı: 26, 93–116. https://ajindex.com/articles/1433164
Müneccimbaşı Ahmed Dede, Sahâifü’l-Ahbâr fi Vekâyiü’l-A’sar, c.I, Çev. İsmail Erünsal, tarih ve yer yok
D. Tetkik Eserler / Makaleler
AKSOY, Hasan, “Dursun Fakih”, DİA, c.10, İstanbul 1994
AKTEPE, M. Münir, “Taşköprî-zâde”, İA, c.12/1, Eskişehir 1997
Ârif Bey, “Devlet-i Osmâniye’nin Teessüsü ve Takarruru Devrinde İlim ve Ulema”, Darü’l-Fünun Edebiyat Fakültesi Mecmuası, I/2, 1332
BABINGER, Franz, “Tursun Fakih”, Encyclopaedia of Islam, c.VIII, Brill-Leiden 1987
BELDICEANU-STEINHERR, Irene, “Osmanlı Devleti’nin Kuruluşunun İncelenmesinde Tahrir Defterlerinin Önemi”, XIII. Türk Tarih Kongresi Bildirileri, III/3, Ankara 2002
BEDİR, Murteza, “Osmanlı Tarihinin Kuruluşu Aşamasında Fakihler ve Rolleri: XIV. Yüzyıl İznik ve Öncesine Ait Bir Araştırma”, Uluslararası İznik Sempozyumu 2005, Yay. haz. Ali Erbaş vd., İznik Belediyesi Kültür Yay., İstanbul 2005
BEDİR, Murteza, “Osmanlı Tarihinin Kuruluş Asrında (1389’a kadar) İlmiye’ye Dair Bir Araştırma: İlk Fakihler”, Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları, Sayı 1, 2006
BOYRAZ, Şeref, ”Dursun Fakih’in ‘Umman Cengi’ Mesnevisinin Yeni Bir Nüshası: Cumhurnâme”, Türk Dili ve Edebiyatı Makaleleri, 2, Sivas 2003
ÇETİN, İsmet, “Tursun Fakih, Hayatı ve Eserleri”, Gazi Üniversitesi I. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Sempozyumu Bildirileri, Ankara 1999
ÇETİN, İsmet, Tursun Fakih, Hayatı-Edebî Şahsiyeti-Mesnevîleri, İlesam Yay., Ankara 2002
DOĞRU, Halime, XVI. Yüzyılda Eskişehir ve Sultanönü Sancağı, 1992
ECER, Ahmet Vehbi, “Osmanlı Devleti’nin İstiklal Hutbesini Okuyan Devlet Adamı Dursun Fakih”, Osmanlı, c.1, Ed. G. Eren, Ankara 1999
GÜMÜŞKILIÇ, Mehmet, “Tursun Fakih’in Yeni Bir Eseri”, Türklük Bilgisi Araştırmaları (TÜBA), c.27/II, 2003
GÜNEŞ, Ahmet, “Tarih, Tarihçi ve Meşruiyet”, OTAM, Sayı 17, 2005
İMBER, Colin, “Tursun Fakih”, Encyclopaedia of Islam, c.X, Leiden-Brill 2000
İNALCIK, Halil, “Osmanlı Tarihine Toplu Bir Bakış”, Osmanlı, c.1, Ed. G. Eren, Yeni Türkiye Yay., Ankara 1999
İNALCIK, Halil, “Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu Problemi”, Doğu Batı, Sayı 7, 1999
İNALCIK, Halil, “Osmanlı Tarihçiliğinin Doğuşu”, Çev. Fahri Unan, Söğüt’ten İstanbul’a: Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu Üzerine Tartışmalar, Der. O. Özel-M. Öz, İmge Yay., Ankara 2000
İNALCIK, Halil, “Âşıkpaşazâde Tarihi Nasıl Okunmalı?”, Çev. F. Unan, Söğütten İstanbul’a: Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu Üzerine Tartışmalar, Der. O. Özel-M. Öz, İmge Yay., Ankara 2000
İNALCIK, Halil, “Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu”, Türkler, c.9, Ed. H. C. Güzel-K. Çiçek-S. Koca, Yeni Türkiye Yay., Ankara 2002
KAFADAR, Cemal, Between Two Worlds: The Construction of The Ottoman State, University of California Press, Berkeley/Los Angeles/London 1995
KAFADAR, Cemal, İki Cihan Âresinde: Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu, Çev. Ceren Çıkın, Yay. haz. Mehmet Öz, Birleşik Yay., Ankara 2010
KAPLANOĞLU, Raif, Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu, Avrasya Etnografya Vakfı Yay., İstanbul 2000
KOÇ, Yunus, “Osmanlı Beyliği’nin Teşekkülü”, Beylikten Cihan Devletine, Milliyetçilik ve Milliyetçilik Tarihi Araştırmaları VII, Ankara 2000
KONYALI, İbrahim Hakkı, Abideleriyle ve Kitabeleriyle Konya Tarihi, Konya 1964
KÖPRÜLÜ, Fuad, “Anadolu’da İslamiyet”, Anadolu’da İslamiyet, Yay. haz. Mehmet Kanar, 2. baskı, İnsan Yay., İstanbul 2000
KÜÇÜKDAĞ, Yusuf, “Osmanlı Devleti’nin Kuruluşunda Etkin Rol Oynayan Konya’lı İlim, Fikir ve Devlet Adamları”, Konya Kitabı V, Ed. Yusuf Küçükdağ, Konya 2002
MÉNAGE, Victor L., “Osmanlı Tarih Yazıcılığının İlk Dönemleri”, Çev. Mehmet Öz, Söğüt’ten İstanbul’a: Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu Üzerine Tartışmalar, Der. O. Özel-M. Öz, İmge Yay., Ankara 2000
OCAK, Ahmet Yaşar, “Osmanlı Devleti’nin Kuruluşunda Ahilik ve Şeyh Edebalı: Problematik Açıdan Bir Sorgulama”, II. Uluslararası Ahilik Kültürü Sempozyumu Bildirileri, Kültür Bak. Yay., Ankara 1999
OCAK, Ahmet Yaşar, Babaîler İsyanı: Alevîliğin Tarihsel Alt Yapısı Yahut Anadolu’da İslâm-Türk Heterodoksisinin Teşekkülü, 3. baskı, Dergah Yay., İstanbul 2000
ÖCAL, Safa, “Dursun Fakih”, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, c.2/8, 1980
ÖZ, Mehmet, “Tarihi ve Sosyolojik Açıdan Osmanlı Beyliği”, Beylikten Cihan Devletine, Milliyetçilik ve Milliyetçilik Tarihi Araştırmaları VII, Ankara 2000
ÖZYURT, Mustafa, Dursun Fakih ve Gazavatnâmesi, Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 1995
SARAR, İsmail Ali, “Bilgin-Şair Dursun Fakih, İlk Osmanlı Hutbesinin Eskişehir Karacaşehir Camii’nde Okunması-İlk Bayram Hutbesinin Eskişehir’de Okunması ve Gazavat-nâmesi”, VIII. Uluslararası Türk Halk Edebiyatı Semineri, Eskişehir 2000
SEVİM, Sezai, “Osman Gâzî’nin İrtibatlı Olduğu Düşünürlere Dair”, Osmanlı, c.7, Ed. G. Eren, Yeni Türkiye Yay., Ankara 1999
ŞAHİN, Kamil, “Edebâli”, DİA, c.10, İstanbul 1994
ŞAHİN, Hatice, Tursun Fakih, Gazavatname (Dil Özellikleri, Metin, Sözlük), İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Malatya 1989
ŞAHİN, Hatice, “Tursun Fakih and His Gazavat-name”, Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl 8, Sayı 12, 2007/1
TEKİNDAĞ, Şehabettin, “Tursun Fakih”, İA, c.12/2, Eskişehir 1997
TURAN, Osman, Selçuklular Zamanında Türkiye, İstanbul 1998
TURAN, Şerafettin, “Sa’deddin”, İA, c.X, Eskişehir 1997
UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı, Osmanlı Tarihi, c.II, TTK Yay., Ankara 1998
ÜNVER, A. Süheyl, “Osmanlıların İlk İstiklal Hutbesini Okuyan Dursun Fakih”, Tarih Dünyası, c.II/10, 1950
YAZICI, Neslihan, Tursun Fakı’nın Cumhur-nâme Adlı Eserinin Metni ve İncelemesi, Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırma Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2005