AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThis study analyzes the reasons for appointing a nazır to Bursa, the scope of his authority, his actions, his dismissal, and the practice's impact on the district's internal administration.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
At the end of the 18th century, the Ottoman Empire implemented regulations concerning tevzî defterleri (apportionment registers), which recorded public expenses and certain taxes distributed among provincial residents under collective responsibility. From the late 17th century to the early Tanzimat period, central administration made some efforts to control this system partially. To achieve this, it introduced a dual oversight mechanism: officials in the capital audited the registers while ap-pointed nâzırs supervised implementation at the local level. Although these regulations were not permanent, they were a transitional step towards reforming provincial finances during the Tanzimat period. These appointments, however, were rare and mostly confined to Rumelia. One notable exception was the assignment of a tekâlif nâzırı to Bursa. This study examines the period between 1795, when the first nazır was appointed in Bursa, and 1799, when the practice ended, drawing on Bursa qadi court registers and other archival sources. This study analyzes the reasons for appointing a nazır to Bursa, the scope of his authority, his actions, his dismissal, and the practice's impact on the district's internal administration.
Özet
18. yüzyıl sonlarında Osmanlı Devleti’nin kazalardaki tevzî defterleri uygulamasına ve bu konudaki suistimallere yönelik bazı düzenlemeleri olmuştur. Kısaca kamusal masraflar ile birtakım vergilerin listelenerek, kaza sakinlerine kolektif sorumluluk ilkesiyle tevzî edilmesi şeklinde tanımlayabileceğimiz uygulamaya “kısmi” bir denetim getirilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede bir taraftan defterlerin düzenli olarak payitahta yollanarak denetlenmesi şeklinde uzaktan denetim, diğer taraftan da gerek görülen kazalara bir nazır yollamak suretiyle yerinde denetim şeklinde ikili bir yapı kurulmaya çalışılmıştır. Bu düzenlemeler kalıcı olmamakla birlikte Tanzimat döneminde taşra maliyesiyle ilgili düzenlemelere bir geçiş niteliğinde olmuştur. Kazalara nazır atamaları Rumeli ağırlıklıdır. Bununla birlikte Anadolu’da Bursa’ya da tekâlif nazırı unvanıyla bir memur yollanmıştır. Makalede, Bursa’ya ilk nazırın atandığı 1795 yılından uygulamanın sonlandırıldığı 1799 yılına kadarki süreç, Bursa kadı sicilleri ve diğer arşiv kayıtlarına dayanılarak incelenmiştir. Bu çerçevede Bursa’ya bir nazır yollanmasının nedenleri, nazırın yetki alanı, icraatı, görevden alınması ve son olarak kazanın iç işleyişi üzerinde uygulamanın etkileri hakkında bir analiz ortaya konulmaya çalışılmıştır.