Journals / Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Sayı: 47

Symbolic Language in Ibn Sīnā and the Narrative of Salāmān and Absāl in the Commentaries on al-Ishārāt

İbn Sînâ’da Sembolik Dil ve İşârât Şerhlerinde Salâmân ve Absâl Anlatısı

Ahmet Pirinç(AMASYA ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ)0000-0002-8844-9245
Pages
246–272
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Accordingly, this study analyzes how the narrative of Salāmān and Absāl has been interpreted within the framework of symbolic language, drawing in particular on the works of major commentators such as Fakhr al-Dīn al-Rāzī, al-Ṭūsī, Ibn Kammūna, al-Urmawī, al-Samarqandī, and al-Nakhjawānī.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines why Ibn Sina—widely regarded as a foundational figure in the allegorical and symbolic narrative tradition of Islamic thought—adopted symbolic language as a mode of expression and analyzes the distinctive features of this approach.
📊
Key Findings & Data:Ibn Sina associates symbolic expression not only with philosophical necessity but also with the communicative strategies of prophetic discourse.
💡
Conclusion & Impact:Accordingly, this study analyzes how the narrative of Salāmān and Absāl has been interpreted within the framework of symbolic language, drawing in particular on the works of major commentators such as Fakhr al-Dīn al-Rāzī, al-Ṭūsī, Ibn Kammūna, al-Urmawī, al-Samarqandī, and al-Nakhjawānī.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İslam Felsefesi · İbn Sînâ · Sembolik dil

Abstract

This study examines why Ibn Sina—widely regarded as a foundational figure in the allegorical and symbolic narrative tradition of Islamic thought—adopted symbolic language as a mode of expression and analyzes the distinctive features of this approach. Although Ibn Sina employed the discursive method in most of his philosophical works, considering it an effective vehicle for exposition, he did not regard it as sufficient for conveying the entirety of his philosophical system. For this reason, he also made use of symbolic narratives, particularly in contexts where discursive reasoning proved limited. Ibn Sina associates symbolic expression not only with philosophical necessity but also with the communicative strategies of prophetic discourse. He suggests that symbolic language enables the transmission of metaphysical truths to broader audiences, whose intellectual capacities may not always align with abstract philosophical reasoning. In this respect, symbolic narration emerges as both a pedagogical and epistemic tool. The philosophical status of Ibn Sina’s symbolic narratives has been the subject of considerable debate. Scholars have long questioned whether these texts reflect a continuation of Aristotelian (Peripatetic) philosophy or signal a shift toward a more illuminationist or gnostic (mashriqī) orientation. While some researchers argue for a transformation in Ibn Sina’s philosophical trajectory, others maintain that his thought remains fundamentally within the Peripatetic framework, rejecting the notion of a decisive rupture. Among Ibn Sina’s works composed in a symbolic narrative style are Ḥayy ibn Yaqẓān, Risālat al-Ṭayr (Epistle of the Bird), Risālat al-Qadr (Epistle on Destiny), and the account of Salāmān and Absāl. The latter, originally translated from Greek by Ḥunayn ibn Isḥāq (d. 260/873), appears to have provided both inspiration and a model for Ibn Sina’s symbolic storytelling. Although Ibn Sina refers to Salāmān and Absāl within a symbolic framework in al-Ishārāt wa-l-Tanbīhāt (Remarks and Admonitions), it remains debated whether he composed an independent version of this narrative. The account of Salāmān and Absāl attributed to Ibn Sina has reached us through three abbreviated versions transmitted by Naṣīr al-Dīn al-Ṭūsī (d. 672/1274) in his commentary on al-Ishārāt. However, al-Ṭūsī maintains that only one of these versions—namely the story in which the wife of Salāmān falls in love with Absāl—can be reliably ascribed to Ibn Sina. In al-Ishārāt, within the section known as “The Stations of the Gnostics” (Maqāmāt al-ʿārifīn), Ibn Sina explicitly invites interpretation, stating that Salāmān and Absāl function as symbolic exempla whose deeper meanings must be deciphered. This invitation was taken seriously within the tradition of commentaries on al-Ishārāt. Despite differences in orientation and occasional critical engagement, commentators consistently attempted to interpret these symbols in line with Ibn Sina’s suggestion. Accordingly, this study analyzes how the narrative of Salāmān and Absāl has been interpreted within the framework of symbolic language, drawing in particular on the works of major commentators such as Fakhr al-Dīn al-Rāzī, al-Ṭūsī, Ibn Kammūna, al-Urmawī, al-Samarqandī, and al-Nakhjawānī.

Özet

Bu çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İslam düşüncesinde alegorik ve sembolik anlatı geleneğinin başlatıcısı olan İbn Sînâ’nın bir anlatı yöntemi olarak sembolik dili niçin tercih ettiği sorusunun cevabı aranmış ve kullandığı sembolik dilin özellikleri analiz edilmiştir. İbn Sînâ felsefi eserlerinin çoğunda anlatı bakımında en iyi araç olarak gördüğü çıkarımsal (diskürsif) yöntemi kullanmış olsa da bu yöntemi felsefi bilginin aktarımında tek yöntem olarak görmemiştir. O, bu yöntemin kendi felsefi sisteminin tüm yönlerini izahta yetersiz kaldığını düşündüğünden sembolik anlatı tekniğine de başvurmuştur. İbn Sînâ sembolik anlatı yöntemini, duyusal idraki aşan hakikatleri sıradan insanlara iletirken peygamberlerin de kullandığını belirterek sembolik iletişim ihtiyacını, kitlelerin entelektüel yetersizlikleriyle de ilişkilendirmiştir. İbn Sînâ’nın sembolik hikayelerinde dile getirmiş olduğu felsefesinin doğası hakkında farklı yaklaşımlar söz konusudur. Bu hikayeler Aristotelesçi öğretileri mi yoksa İrfânî ve Meşrikî bir düşünceyi mi temsil ediyor? soruları etrafında yürüyen bir tartışma ortaya çıkmıştır. Bu tartışma bağlamında bazı araştırmacılar İbn Sînâ felsefesinin Meşrikî bir yöne evrildiği iddiasını ile sürerken bazı araştırmacılar ise bu iddiaya itiraz ederek İbn Sînâ felsefesinde bir eksen kayması olmadığını dolayısıyla Meşşâî çizgiyi sürdürdüğü görüşünde ısrarcı olmuşlardır. İbn Sînâ’nın sembolik hikâye tarzı şeklinde kaleme aldığı eserleri Hayy bin Yakzan, Risaletü't-Tayr, Risâletü’l-Kader ve Salâmân ve Absâl risaleleridir. Özellikle Huneyn b. İshâk’ın Yunancadan çevirdiği ‘Salâmân ve Absâl’ öyküsü temsili anlatım konusunda İbn Sînâ’ya hem esin kaynağı hem de örnek olmuştur. İbn Sînâ bu öyküye atıfla el-İşârât ve't-Tenbihât’da sembolik bağlamda Salâmân ve Absâl isimlerini zikretmiş olsa da bu sembolik hikâyeyi müstakil bir eser olarak yeniden yazdığı konusu tartışmalıdır. İbn Sînâ'nın Salâmân ve Absâl anlatısı, Nasîrüddin et-Tûsî'nin el-İşârât ve't-Tenbihât şerhinde aktarmış olduğu kısaltılmış üç farklı versiyonu günümüze ulaşmıştır. Ancak Tûsî bu rivayetlerden yalnızca ‘Kardeşi Salâmân'ın karısının, Absâl'a âşık olması’ öyküsünün İbn Sînâ’ya ait olduğunu söylemiştir. İbn Sînâ İşârât’da “Ariflerin Makamları” bölümünde ‘Salâmân ve Absâl’ hikâyesinin remizlerinin çözümlenmesinin gerekliliğini açıkça beyan etmiştir. İbn Sînâ’nın bu tavsiyesi karşılık bulmuş ve İslam felsefesinde oluşan İşârât şerh geleneğinde tüm şarihler ilgi ve yönelimlerine göre bazen eleştirel bir tutum takınmışlarsa da bir şekilde İbn Sînâ’nın tavsiyesini dikkate alarak bu sembolleri yorumlamışlardır. Dolayısıyla çalışmanın ikinci bölümünde İşârât şerhlerinde ‘Salâmân ve Absâl’ hikâyesinin yorumlanması konusu ele alınmıştır. Bu bölümde özellikle Fahreddin er-Râzî, Tûsî, İbn Kemmûne, Urmevî, Semerkandî ve Nahcuvânî gibi şarihlerin analizleri esas alınılarak sembolik dil kullanımı bağlamında Salâmân ve Absâl hikayesine ilişkin yorumlar incelenmiştir.

🔖

Cite This Article

Pirinç, A. (2026). Symbolic Language in Ibn Sīnā and the Narrative of Salāmān and Absāl in the Commentaries on al-Ishārāt. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 47, 246–272. https://doi.org/10.35209/ksuifd.1856199

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (37)

  1. Açıl, Berat. Klasik Türk Edebiyatında Alegori. İstanbul: Küre Yayınları, 2018.
  2. Avşar, Ziya. "Evrensel Bir Hikâye: Salamân u Absâl ve Kökeni". Journal of Turkish Studies 2/4 (2007), 185-200.
  3. Corbin, Henry. Avicenna and the Visionary Recital. trans. Willard R. Trask. New York: Pantheon Books Inc N.Y., 1960.
  4. Dehghan, Iraj. “Jāmī's Salāmān and Absāl”. Journal of Near Eastern Studies 30/2 (April 1971), 118-126.
  5. Durmuş, İsmail. “İbnü’l-A‘râbî, Ebû Abdullah”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 20/487-488. İstanbul: Tdv Yayınları, 1999.
  6. Durusoy, Ali. “el-İşârât ve’t-Tenbîhât”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 23/421-422. Ankara: TDV Yayınları, 2001.
  7. Durusoy, Ali. İbn Sinâ Felsefesinde İnsan ve Âlemdeki Yeri. İstanbul: İFAV Yayınları, 2008.
  8. Erdoğan, İsmail. “Ali Suavî'nin Salaman ve Absal Hikâyeleri ile İlgili Yazısı Üzerine Bir Değerlendirme”. Akademik Sosyal Bilimler Çalışmaları Dergisi/Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 6/2 (Şubat 2013), 1437-1448.
  9. Fârâbî. “Kitâbü’l-cem‘ beyne re’yeyi’l-hakîmeyn Eflâtûn el-İlâhî ve Aristutâlîs”/ Eflâtun ile Aristoteles’in Görüşlerinin Uzlaştırılması. İslam Filozoflarından Felsefe Metinleri, çev. Mahmut Kaya. İstanbul: Klasik Yayınları, 2007.
  10. Gutas, Dimitri. Avicenna and The Aristotelian Tradition: Introduction to Reading Avicenna's Philosophical Works. Leıden – Boston: Brıll, 2014.
  11. Gutas, Dimitri. İbn Sînâ’nın Mirası. çev. M. Cüneyt Kaya. İstanbul: Klasik Yayınları, 2004.
  12. Güngör, Saim. Sirâceddîn el-Urmevî’nin Şerhu’l-İşârât ve’t-Tenbîhât’ı: Bilgi Teorisi Açısından Bir İnceleme ve Metin Tahkiki. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2021.
  13. Heath, Peter. Allegory and Philosophy in Avicenna (IbnSina). Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1992.
  14. İbn Ebû Usaybia. ʿUyûnü’l-enbâʾ fî ṭabaḳāti’l-eṭıbbâʾ. thk. Nizar Rıza. Beyrut: Dâr'u Mektebetü'l Hayât, ts.
  15. İbn Kemmûne. Şerḥu’l-uṣûl ve’l-cümel min mühimmâti’l-ʿilm ve’l-ʿamel (Şerḥu’l-İşârât ve’t-tenbîhât li İbn Sînâ). thk. Muhammed Melekî - Nûrâ Nûrisefat. Tahran: Müessese-i Pejûheş-i Mirâs-ı Mektûb, 1399/1979.
  16. İbn Sînâ - İbn Tufeyl. Hayy İbn Yakzan. haz. N. Ahmet Özalp, çev. M. Şerefeddin Yaltkaya – Babanzâde Reşid. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2012.
  17. İbn Sînâ. Metafizik II. çev. Ekrem Demirli - Ömer Türker. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2005.
  18. İbn Sînâ. Kitâbü'n-necât. çev. Kübra Şenel. İstanbul: Kabalca Yayınevi, 2013.
  19. İbn Sînâ. el-İşârât ve’t-tenbîhât li Ebi Ali İbn Sînâ mea‘ şerh-i Nasıriddin Tûsî. thk. Süleyman Dünya. 4 Cilt. Beyrut: Müessetü’n-Nu‘mân, 1413/1993.
  20. İbn Sînâ. el-İşârât ve’t-tenbîhât, İşaretler ve Tembihler. çev. Muhittin Macit vd. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2013.
  21. İbn Sînâ. Risaleler. ed. Mehmed Said Hatiboğlu, çev. Alparslan Açıkgenç - M. Hayri Kırbaşoğlu. Ankara: Kitâbiyât, 2004.
  22. İbn Tufeyl - İbn Sînâ. Hayy İbn Yakzân. çev. Yusuf Özkan Özburun vd. İstanbul: İnsan Yayınları, 2009.
  23. İbnü’l-A‘râbî, Ebû Abdullâh. Kitabu Nevâdiri İbni’l-A‘râbî. Beyrut: Dâru'l-kütübü'l-ilmiyye, 2013.
  24. İbnü’l-Kıftî. İḫbârü’l-ʿulemâʾ bi-aḫbâri’l-ḥükemâʾ. thk. İbrâhim Şemseddîn. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2005.
  25. Kahn, Charles H. Platon ve Sokratik Diyalog, Edebî bir formun Felsefî Kullanımı. çev. Halid Metin Yolcu. İstanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları, 2023.
  26. Mehren, August Ferdinand. Traités Mystiques d'Aboû Alî al-Hossain b. Abdallâh b. Sînâ ou d' Avicenne: Traité Sur le Destin (Risâlet al-Qadr). Leiden: Brill, 1899.
  27. Nahcuvânî, Ekmeleddîn. Şerhu’l-İşârât ve’t-Tenbîhât. İstanbul: Köprülü Kütüphanesi, Fazıl Ahmed Paşa, 00875. 194-196 yk.
  28. Nasr, S. Hüseyin. Molla Sâdrâ ve İlâhî Hikmet. çev. Mustafa Armağan. İstanbul: İnsan Yayınları, 2009.
  29. Râzî, Fahreddin. Şerhu’l İşârât ve’t-tenbîhât. tsh. Ali Rıza Necefzâde. 2 Cilt. Tahran: Encümen-i Âsâr ve Mefâhir-i Ferhengî, 1384/1964.
  30. Rozatian, Seyyedeh Maryam - Gerami, Najmeh. “Metatextualitis of Salâmân and Absâl”, Gawhar-i Guya 12/1 (Spring 2018), 25-46.
  31. Semerkandî, Şemseddin. Bişârâtü’l-İşârât fî şerhi’l-İşârât ve’t-tenbîhât. thk. Ali Ûcebî. 3 Cilt. Tahran: Müessese-i Pejûheş-i Mirâs-ı Mektûb, 1399/1979.
  32. Shalev, Donna. “Muḍṭariban maǧnūnan: A Case of Phraseology and Evolving Motifs of Literary and Medical Love-Sickness in the Tale of Salāmān and Absāl”. Arabica 61/3-4 (2014), 219-251.
  33. Stroumsa, Sarah. “Avicenna's Philosophical Stories: Aristotle's Poetics Reinterpreted”. Arabica: Journal of Arabic and İslamic studies 39/2 (Jul., 1992), 183-206.
  34. Tokat, Latif. “Dinin Sembolik Dili”. Milel ve Nihal 6/1 (Mart 2009): 75-98. https://izlik.org/JA98SB25PT.
  35. Türkel Küyel, Mübahat. “İbn Sînâ ve “Mistik” Denen Görüşler”. İbn Sînâ Doğumunun Bininci Yılı Armağanı, ed. Aydın Sayılı. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2014.
  36. Uludağ, Erdoğan. Vak‘aya Dayalı Bir Eser Olarak Lami‘î Çelebi’nin Salâmân u Absâl Mesnevîsi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 1997.
  37. Yavuz, Ömer Faruk. Kur’an’da Sembolik Dil. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2006.