AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings indicate a distinct concentration gradient intensifying from east to west, with certain eastern provinces including Ağrı, Hakkari, and Şırnak recording no registered practitioners.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study investigates the spatial distribution of accounting professionals across Türkiye’s 81 provinces through a spatial econometric framework and seeks to determine the socio-economic factors shaping this distribution. Drawing on 2023 data, spatial clustering patterns were first explored using Global Moran’s I and LISA analyses, after which Ordinary Least Squares (OLS) and Spatial Error Model (SEM) regressions were employed to examine the variables influencing the spatial distribution of accounting professionals. The number of professional chambers, transportation infrastructure, per capita GDP and tax revenue were incorporated as explanatory variables. The findings indicate a distinct concentration gradient intensifying from east to west, with certain eastern provinces including Ağrı, Hakkari, and Şırnak recording no registered practitioners. Moran’s I analysis revealed weak spatial dependence across provinces, whereas LISA analysis uncovered significant low-low clustering in eastern provinces and high-high clustering exclusively in Kocaeli. SEM estimation results revealed that per capita tax revenue was the sole statistically significant predictor. The results suggest that mitigating regional disparities in access to accounting services necessitates holistic policies centered on fiscal capacity and economic formalization rather than professional organizational structures alone.
Özet
Bu çalışma, muhasebe meslek mensuplarının Türkiye’nin 81 iline dağılımını mekânsal ekonometrik yaklaşımla incelemeyi ve bu dağılımı etkileyen sosyo-ekonomik faktörleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda 2023 yılına ait veriler kullanılarak Global Moran’s I ve LISA analizleriyle mekânsal kümelenme desenleri ortaya konmuş, ardından En Küçük Kareler (EKK) ve Mekânsal Hata Modeli (SEM) ile muhasebe meslek mensuplarının dağılımını etkileyen değişkenler incelenmiştir. Bağımsız değişkenler olarak meslek odası sayısı, ulaştırma altyapısı, kişi başı gayri safi yurtiçi hasıla ve vergi geliri modele dahil edilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular muhasebe meslek mensuplarının doğudan batıya belirgin bir yoğunlaşma deseni sergilediğini ve Ağrı, Ardahan, Bayburt, Bingöl, Hakkâri, Iğdır, Kilis, Siirt, Şırnak ve Tunceli olmak üzere 10 doğu ilinde kayıtlı hiç meslek mensubu bulunmadığını göstermektedir. Moran’s I analizi sonucunda iller arasında zayıf bir mekânsal bağımlılık tespit edilirken LISA analizi doğu illerinde düşük-düşük, Kocaeli’nde ise yüksek-yüksek kümelenme olduğunu ortaya koymuştur. SEM modeli sonuçlarına göre, kişi başına düşen vergi geliri muhasebe meslek mensuplarının sayısını etkileyen istatistiksel olarak tek anlamlı değişken olmuştur. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, muhasebe hizmetlerine erişimdeki bölgesel eşitsizliklerin giderilmesinde meslek örgütlenmesinden ziyade mali kapasite ve kayıtlı ekonomik yapı odaklı bütüncül politikaların geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.