Journals / History Studies / 2026 / Cilt: 18 Sayı: 2

Bîve/Widows in the First Records of Ottoman History: The Example of Köprülü, Kastorya and Koluna

Osmanlı Tarihinin İlk Kayıtlarında Bîve/Dul Kadınlar: Köprülü, Kastorya ve Koluna Örneği

Filiz Tapan(DÜZCE ÜNİVERSİTESİ, REKTÖRLÜK)0000-0002-9365-6898
Pages
423–436
Publication Date
2026-05-23
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Thus, the aim is to draw attention to the importance of cadastral registers in the context of research on women in Ottoman history.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In the Ottoman Empire which has a rich archive, tahrir books are one of the indispensable source groups fort he early and calassical period.
📊
Key Findings & Data:This study analyzes the recently published and oldest known detailed cadastral register, dating from 1422-1423, pertaining to the prıovinces of Köprülü, Kastorya and Koluna.
💡
Conclusion & Impact:Thus, the aim is to draw attention to the importance of cadastral registers in the context of research on women in Ottoman history.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Osmanlı Devleti · Bive · Dul Kadın

Abstract

In the Ottoman Empire which has a rich archive, tahrir books are one of the indispensable source groups fort he early and calassical period. But this source group is ignored in research on women. This study analyzes the recently published and oldest known detailed cadastral register, dating from 1422-1423, pertaining to the prıovinces of Köprülü, Kastorya and Koluna. The Word “bîve”that placed before the women’s names, forms the basis of this study as a term used to define women. Records related to “bîve” in the aforementioned source have been examined. The reasons and methods of recording tje bîves in this register were determined, the records within the register were compared, and the differences were evaluated. In this context, data has been identified that makes it possible to evaluate the ethnic origin, relgious belief, social environment, economic activities and demographic position of the people living in the provinces of Köprülü, Kastorya and Koluna in 1422-1423, who were apparently recorded in the tax register for economic reasons. Thus, the aim is to draw attention to the importance of cadastral registers in the context of research on women in Ottoman history.

Özet

Zengin bir arşive sahip Osmanlı Devleti’nde erken ve klasik dönem için tahrir defterleri vazgeçilmez kaynak gruplarından biridir fakat kadını konu alan araştırmalarda bu kaynak grubu göz ardı edilmektedir. Bu çalışmada yakın zamanda yayınlanan ve bilinen en eski mufassal tahrir defteri olan, 1422-1423 tarihli Köprülü, Kastorya ve Koluna vilayetlerine ait defter analiz edilmiştir. Kadınların isminin önüne getirilen “bîve” kelimesi kadını tanımlayan bir terim olarak bu çalışmanın temelinde yer almıştır. Adı geçen kaynakta “bîve” ile ilgili kayıtlar incelenmiştir. Bîvelerin bu tahrire kaydedilme nedenleri ve biçimleri tespit edilerek, defter içerisindeki kayıtlar karşılaştırılmış ve farklılıklar değerlendirilmiştir. Bu bağlamda; 1422-1423 tarihinde Köprülü, Kastorya ve Koluna vilayetlerinde yaşayan ve ekonomik nedenler ile tahrir defterine kaydedildiği anlaşılan bîvelerin, etnik kökeni, dini inancı, sosyal çevresi, ekonomik faaliyetleri ve demografik yapı içerisindeki yeri ile ilgili değerlendirme yapmayı mümkün kılan veriler tespit edilmiştir. Böylece Osmanlı tarihinde; kadın ile ilgili araştırmalar bağlamında tahrir defterlerinin önemine dikkat çekilmek amaçlanmıştır.

🔖

Cite This Article

Tapan, F. (2026). Bîve/Widows in the First Records of Ottoman History: The Example of Köprülü, Kastorya and Koluna. History Studies, Cilt: 18 Sayı: 2, 423–436. https://doi.org/10.9737/historystudies.1700279

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (22)

  1. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) Maliyeden Müdevver Defterler (MAD.d.), Defter Nr. 237; Defter Nr. 525
  2. Tapu-Tahrir Defterleri (TT. d.), Defter Nr. 483, H.977/M.1569
  3. Akgündüz, Ahmet. Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri, 2.kitap II.Bayezid Devri Kanunnameleri. İstanbul: FEY Yayınları, 1990.
  4. Akgündüz, Ahmet. Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri, 7/I.Kitap Kanuni Devri Kanunnameleri (IV), 7.II.Kitap I.Selim Devri Kanunnameleri. İstanbul: FEY Yayınları, 1994.
  5. Barkan, Ö. Lütfi. 15. ve 16. Asırlarda Osmanlı İmparatorluğunda Zirai Ekonominin Hukuki ve Mali Esasları: Kanunlar. İstanbul: Burhanedin Matbaası, 1943.
  6. Çağatay, Neşet ve Üçok, Coşkun Üçok. “Osmanlı İl Kanunnamelerinden Örnekler”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2 (1), (Mart 1944): 338-352.
  7. Demircan, Yasemin. “1720 Tarihli Tahrir Defterine Göre Nakşa Adasında Yapılan Düzenlemeler ve Reayanın Durumu”. TTK Bellten 73, no.268 (Aralık 2009 ), 671-680.
  8. Devellioğlu, Ferit. Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları. 25.baskı, 2008.
  9. Erdoğru, M. A. (2004). Murad Çelebi Defteri: 1483 Yılında Karaman Vilâyetinde Vakıflar III. Tarih İncelemeleri Dergisi, 19(1), 119-154. https://izlik.org/JA25XF97DR
  10. Gökçe, Turan, “Gümülcine Kasabası Nüfusu Üzerine Bazı Tespitler (XV-XIX.Yüzyıllar), Tarih İncelemeleri Dergisi, Cilt/Volume XX, Sayı/Number 2, Aralık/December 2005, 79-112,
  11. Hatidza car Drnda, “Pljevlja’da (Taşluca) Nüfusunun Yapısı -15. Yüzyılın İkinci Yarısı ve 16. Yüzyıl-“, TTK Belleten, 74 (269), (2010), 113-126.
  12. İnalcık, Halil. Hicri 835 Tarihli Sûret-i Defter-i Sancak-i Arvanid. 2. Baskı, Türk Tarih Kurumu Basımevi-Ankara, 1987.
  13. İnalcık, Halil. Köy, Köylü ve İmparatorluk, Osmanlı İmparatorluğu Toplum ve Ekonomi. Hazırlayan Muhittin Salih Eren, İstanbul: Eren Yayıncılık, 1996.
  14. İnbaşı, Mehmet. “Fetihten İtibaren Üsküb’de Türk Nüfusu”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 2, (1995).
  15. İşpirli Argıt, Betül. “Osmanlı Kadın Tarihi Çalışmalarında Kullanılabilecek Birincil Kaynaklar”, Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, Sayı V (2) (Kasım, 2022).
  16. Kurt, Yılmaz. “Osmanlı Tahrir Defterlerinin Onomastik Değerlendirilmesinde Uygulanacak Metod”, Osmanlı Araştırmaları, XVI, cilt 16 (1996), 45-59.
  17. Lowry, Heath W. Osmanlı Döneminde Balkanların Şekillenmesi 1350-1550 Kuzey Yunanistan’ın Fethi, İskânı ve Altyapı Gelişmesi, Çeviri Ahmet Cemal. İstanbul: Bahçeşehir Üniversitesi Yayınları, Birinci Basım, 2008.
  18. Radushev, Evgeni ve Uğur Altuğ. 1422-1423 Tarihli Köprülü, Kastorya ve Koluna Vilayetleri Mufassal Defteri (Metin, İndeks ve Tıpkıbasım). İstanbul: Kitabevi, 1.baskı, 2016.
  19. Sir James W. Redhouse, (A Turkish And English Lexicon). İstanbul, 1890.
  20. Şemseddin Sami. Kâmûs-i Türkî. İstanbul: Çağrı Yayınları 12.baskı, 2002.
  21. Şu’ûrî Hasan Efendi. Lisânü’l-Acem Ferheng-i Şu’ûrî, Hazırlayan Ozan Yılmaz, Editör Derya Örs. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları:126, I. Cilt, 2019.
  22. Yediyıldız, Bahaddin ve Üstün, Ünal. Ordu Yöresinin Tarihi Kaynakları I. Cilt: 1455 Tarihli Tahrir Defteri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1992.