Journals / History Studies / 2026 / Sayı: 18(1)

A Dream for the Victory of Second Battle of İnönü: Reading Tunalı Hilmi Bey’s Memiş Çavuş Rüyada on the Axis of History

İkinci İnönü Zaferi için Bir Rüya: Tunalı Hilmi Bey’in Memiş Çavuş Rüyada Adlı Eserini Tarih Eksenli Okumak

Ahmet Demir(Başkent University, Ankara, Turkey)0000-0002-7857-5598
Pages
—
Publication Date
2026-02-21
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

With its findings and evaluations, this study reveals that Memiş Çavuş Rüyada is one of the examples showing the deep relationship between dream-literature-history.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Tunalı Hilmi Bey (1871-1928), one of the important figures of Turkish thought and political life, wrote Memiş Çavuş Rüyada (1921), a short verse drama based on the fiction of a dream.
📊
Key Findings & Data:The work was written with the note “A Tribute to the Heroes of İnönü”, before the Second Battle of İnönü was concluded, as a dedication to the victory.
💡
Conclusion & Impact:With its findings and evaluations, this study reveals that Memiş Çavuş Rüyada is one of the examples showing the deep relationship between dream-literature-history.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tunalı Hilmi · Memiş Çavuş Rüyada · İkinci İnönü Zaferi

Abstract

Tunalı Hilmi Bey (1871-1928), one of the important figures of Turkish thought and political life, wrote Memiş Çavuş Rüyada (1921), a short verse drama based on the fiction of a dream. The work was written with the note “A Tribute to the Heroes of İnönü”, before the Second Battle of İnönü was concluded, as a dedication to the victory. In Memiş Çavuş Rüyada, the feelings, thoughts, desires, expectations, ideals and determination of the Turkish nation on the path of the National Struggle are given through ‘dream’ in relation to the conditions of the period from the pen of an intellectual who closely witnessed the period of the National Struggle. Therefore, the dream is a vehicle for the presentation of historical reality. It is possible to discuss the relationship between literature-dream-history through Memiş Çavuş Rüyada. When analyzed epistemologically and methodologically, it is clear that the work offers a content that can be analyzed in terms of fiction, ‘dream’ motif and visuals (two pictures) in terms of noting history, reflecting the social atmosphere, creating national historical consciousness, discourse construction, propaganda activities, etc. With its findings and evaluations, this study reveals that Memiş Çavuş Rüyada is one of the examples showing the deep relationship between dream-literature-history.

Özet

Türk düşünce ve siyasi hayatının önemli simalarından olan Tunalı Hilmi Bey’in (1871-1928) kısa manzum tiyatro özelliği gösteren Memiş Çavuş Rüyada (1921) adlı eseri, rüya kurgusuna dayanır. Eser, “İnönü Kahramanlarına Armağan” notuyla, henüz İkinci İnönü Savaşı sonuçlanmadan, zafere ithafen yazılmıştır. Memiş Çavuş Rüyada’da Millî Mücadele dönemine yakından tanıklık eden bir aydının kaleminden dönemin koşullarıyla ilişkili olarak Türk milletinin Millî Mücadele yolundaki duygu, düşünce, arzu, beklenti, ülkü ve kararlılığı ‘rüya’ aracılığıyla verilir. Dolayısıyla rüya, tarihsel gerçekliğin sunulması için bir araçtır. Memiş Çavuş Rüyada üzerinden edebiyat-rüya-tarih ilişkisini ele almak mümkündür. Epistemolojik ve metodolojik açıdan incelendiğinde eserin kurgu, ‘rüya’ motifi ve görselleri (iki resim) itibarıyla tarihe not düşme, toplumsal atmosferi yansıtma, millî tarih bilinci oluşturma, söylem inşası, propaganda faaliyetleri vb. açılardan irdelenebilecek bir içerik sunduğu açıktır. Bu çalışma, bulgu ve değerlendirmeleriyle, Memiş Çavuş Rüyada’nın rüya-edebiyat-tarih arasındaki derin ilişkiyi gösteren örneklerden biri olduğunu ortaya koymaktadır.

🔖

Cite This Article

Demir, A. (2026). A Dream for the Victory of Second Battle of İnönü: Reading Tunalı Hilmi Bey’s Memiş Çavuş Rüyada on the Axis of History. History Studies, Sayı: 18(1). https://doi.org/10.9737/historystudies.1765930

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (30)

  1. Akkılıç, Yılmaz. Kurtuluş Savaşı’nda Bursa. Bursa: Bursa Kültür Sanat Turizm Vakfı, 1997.
  2. Ateş, Sabri. Tunalı Hilmi Bey: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bir Aydın. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2009.
  3. Bulkeley, Kelly (Ed.). Dreams: A Reader on Religious, Cultural, and Psychological Dimensions of Dreaming. New York: Palgrave, 2001.
  4. Dieterle, Bernard ve Manfred Engel. “Preface/Préface.” Writing The Dream/Écrire Le rêve, Editörler Bernard Dieterle ve Manfred Engel, 7-15. Würzburg: Königshausen & Neumann, 2017.
  5. Finkel, Caroline. Osman’s Dream: The Story of Ottoman Empire 1300-1923. New York: Basic Books, 2005.
  6. Karabağ, Hacer (Haz.). Millî Mücadele Dönemi Bursa’da İşgal ve Kurtuluş Süreci: 100. Yıl. Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 2022.
  7. Karabağ Arslan, Hacer. “Kurtuluş Savaşı Propaganda Stratejilerinde ‘Osman Gazi’.” İnalcık ve Oğuzoğlu Anısına Osmanlı Devleti’nin Kuruluşundan Cumhuriyet Türkiye’sine Yalakova’dan Yalova’ya 2024: Cilt 1, Editörler Hacer Karabağ Arslan ve Yusuf Ziya Karaaslan, 587-604. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım, 2024.
  8. Karabağ Arslan, Hacer. “Kurtuluş Savaşı Propaganda Stratejilerinde Osman Gazi Örneği ve Sofoklis Venizelos İddiaları.” Prof. Dr. Halil İnalcık’ın Mirası: Osmanlı Devleti’nin Kuruluşundan Cumhuriyet Türkiye’sine Uluslararası Tarih Araştırmaları Sempozyumu (Yalova-27-28 Temmuz 2024) Bildiri Özetleri Kitabı. Editör Yusuf Ziya Karaaslan, 51, Yalova, 2024.
  9. Köprülü, Fuat. Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1991.
  10. Özgül, M. Kayahan. Türk Edebiyatında Siyasal Rüyalar. Ankara: Hece Yayınları, 2004.
  11. Öztürk, Enise Aslı. Tunalı Hilmi Bey’in I. TBMM’deki Yasal Faaliyetleri. Zonguldak: Zonguldak Kara Elmas Üniversitesi Yayınları, 2008.
  12. Shulman, David ve Guy G. Stroumsa. “Introduction.” Dream Cultures: Explorations in the Comparative History of Dreaming, Editörler David Shulman ve Guy G. Stroumsa, 3-13, New York-Oxford: Oxford University Press, 1999.
  13. Tunalı Hilmi. Mebuslar Meclisi Kapısında Bir Köylü: Dertli Köylü Memiş Çavuş/Bu Meclise Girmeliyim. Kahire, 1326/1910.
  14. Tunalı Hilmi. Memiş Çavuş Rüyada. Ankara, 1337/1921.
  15. Tunalı Hilmi. Büyük Millet Meclisi Azaları Memiş Çavuş Sayvanında. Sinop: Sinop Matbaası, 1338/1922.
  16. Tunalı Hilmi. Köylü Memiş Çavuş Ankara'da, Halk Dersleri Kürsüsünde. İstanbul: Evkaf-ı İslamiye Matbaası, 1339/1923.
  17. Tunalı Hilmi. Memiş Çavuş Büyük Millet Meclisinde. Bursa: Muin-i Hilâl Matbaası, 1339/1923.
  18. Walsh, Richard. “Dreaming and Narration.” Handbook of Narratology, Editörler Peter Hühn, Jan Christoph Meister, John Pier ve Wolf Schmid, 138-148, Göttingen: De Gruyter, 2014.
  19. Yüceer, Saime. Bursa'nın İşgal ve Kurtuluş Süreci (8 Temmuz 1920-11 Eylül 1922). Bursa: Uludağ Üniversitesi Yayınları, 2001.
  20. Süreli Yayınlar
  21. Fretz, Claude ve Rose Hsiu-li Juan. “Foreword: Narrative Dreams.” The Wenshan Review of Literature and Culture (Special Issue: Narrating Dreams: Solution and Dissolution) 17.2, (June 2024), İ-V. DOI: 10.30395/WSR.202406_17(2).0001.
  22. Gündoğdu, Serdar. “Orta Çağ’da Siyasi Meşruiyet Kaynağı Olarak Rüya.” Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi/Journal of Turkish Researches Institute, no. 72 (Eylül 2021): 277-286. https://doi.org/10.14222/Turkiyat4314.
  23. Karabağ Arslan, Hacer. “Bursa’nın İşgali ve Sofoklis Venizelos’un Osman Gazi Türbesi Ziyareti: Megali İdea ve Millî Mücadele Bağlamında Tarihsel Bir Analiz.” History Studies 17, no. 4, (2025): 905-931. DOI: https://doi.org/10.9737/historystudies.1612494.
  24. Lazareva, Anna. “Motif Index of Prophetic Dream Narratives: Methods of Compilation.” Folklore: Electronic Journal of Folklore, no. 89 (2023): 161-190. https://doi.org/10.7592/FEJF2023.89.lazareva.
  25. Okudan, Muhammet. “Osmanlı’da Rüya: Beklenti ve Kehanet (Genel Bir Değerlendirme).” History Studies 12, no. 5, (Ekim 2020): 2621-2636. DOI: 10.9737/hist.2020.934.
  26. Örgen, Ertan. “Kâbustan Fırlayan Siyaset.” Türk Dili CVIII, no. 761 (Mayıs 2015): 103-106.
  27. Temizkan, Abdullah ve Erhan Aktaş. “Türk Devlet Geleneğinde İktidarın Meşrulaştırılmasında Rüyanın Kullanımı.” Karadeniz Araştırmaları 33, no. 33 (Bahar 2012): 13‐22.
  28. Tökel, Dursun Ali. “Rüyayla Gelen Kitaplar.” Türk Dili CVIII, no. 761 (Mayıs 2015): 88-95.
  29. Yazıcı, Muhammed. “Osmanlı Dünyasında Rüya Görmek Üzerine.” Asia Minor Studies 4, no. 7 (Ocak 2016): 120-148. https://doi.org/10.17067/ams.22230.
  30. YM. “İşgal Altında Bursa.” Yeni Mecmua 4, no. 75 (1 Mayıs 1339/1923): 167-168.