SavedAdd your journal

Journals / Geomatik / 2026 / Cilt: 11 Sayı: 2

Yerel Yönetim Odaklı Kentsel Dönüşümde Mekânsal ve Sosyo-Ekonomik Dinamikler

Taha Kağan Aydın(KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6903-0847
Journal
Geomatik
Pages
380–391
Publication Date
2026-04-29
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Sonuç olarak elde edilen bulgular, kentsel dönüşüm süreçlerinin fiziksel, soysal, kültürel ve çevresel boyutlarıyla birlikte gözetilen bütüncül bir planlama anlayışında ele alınması gerekliliğini vurgulamaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Değişen sosyo-ekonomik dinamikler, hızlı artan nüfus, göç akımları, afet kaynaklı riskler ve altyapı eksiklikleri, mevcut kentsel alanlarda fiziksel yıpranma ve işlevsel kayıplar meydana getirmektedir.
📊
Key Findings & Data:Türkiye’de deprem riski yüksek bölgelerde yer alan eski ve taşıyıcı sistemi zayıf yapı stokunun varlığı, kentsel dönüşüm uygulamalarını zorunlu hale getirmiştir. 1980’li yıllardan itibaren daha sık gündem olan dönüşüm politikaları, afet risklerini azaltmayı ve daha yaşanabilir ve sosyal açıdan dengeli kent alanları oluşturmayı hedeflemektedir.
💡
Conclusion & Impact:Sonuç olarak elde edilen bulgular, kentsel dönüşüm süreçlerinin fiziksel, soysal, kültürel ve çevresel boyutlarıyla birlikte gözetilen bütüncül bir planlama anlayışında ele alınması gerekliliğini vurgulamaktadır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kentsel dönüşüm · Sürdürülebilir kentleşme · Mekânsal planlama

Özet

Değişen sosyo-ekonomik dinamikler, hızlı artan nüfus, göç akımları, afet kaynaklı riskler ve altyapı eksiklikleri, mevcut kentsel alanlarda fiziksel yıpranma ve işlevsel kayıplar meydana getirmektedir. Türkiye’de deprem riski yüksek bölgelerde yer alan eski ve taşıyıcı sistemi zayıf yapı stokunun varlığı, kentsel dönüşüm uygulamalarını zorunlu hale getirmiştir. 1980’li yıllardan itibaren daha sık gündem olan dönüşüm politikaları, afet risklerini azaltmayı ve daha yaşanabilir ve sosyal açıdan dengeli kent alanları oluşturmayı hedeflemektedir. Bu çalışma, Konya’nın Karatay ilçesinde uygulamaya konulan Aksa Park ve Akıncı Park projeleri üzerinden kentsel dönüşümün mekânsal, toplumsal ve ekonomik boyutlarını analiz etmektedir. Belge analizleri ve saha gözlemlerine dayanan bulgular, dönüşüm uygulamalarının sadece fiziksel mekânı iyileştirmekle sınırlı kalmadığını, sosyal eşitsizliklerin azaltılması, yaşam standartlarının yükseltilmesi ve kullanıcıların mekâna olan bağlılığının artırılması açısından da önemli katkılar sunduğunu göstermektedir. Ayrıca mülkiyetin sadece maddi bir unsur olarak düşünülmesinin dışında soysal etkileşimler, mahalle hafızası ve mekânla kurulan gündelik yaşam pratikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak elde edilen bulgular, kentsel dönüşüm süreçlerinin fiziksel, soysal, kültürel ve çevresel boyutlarıyla birlikte gözetilen bütüncül bir planlama anlayışında ele alınması gerekliliğini vurgulamaktadır.

🔖

Cite This Article

Aydın, T. K. (2026). Yerel Yönetim Odaklı Kentsel Dönüşümde Mekânsal ve Sosyo-Ekonomik Dinamikler. Geomatik, Cilt: 11 Sayı: 2, 380–391. https://doi.org/10.29128/geomatik.1919053

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (58)

  1. Efe, S., Yıldızan, A. P., & Kiriş, H. M. (2024). Türkiye’de kentsel dönüşümü yeniden düşünmek: 2023 tarihli 7471 sayılı yasal düzenleme ve öngörüler. Çağdaş Yerel Yönetimler, 33(3), 39-68. https://izlik.org/JA94DH76MG
  2. Demirdağ, G. E., & Cubukcu, K. M. (2025). Mapping urban growth through landscape expansion ındex and land use analysis: Evidence from Western Turkey. International Journal of Engineering and Geosciences, 11(2), 252-262. https://doi.org/10.26833/ijeg.1659422
  3. Yakar, M., Yıldız, F., Uray, F., & Metin, A. (2010) Photogrammetric Measurement of The Meke Lake and Its Environment with Kite Photographs to Monitoring of Water Level to Climate Change. In ISPRS Commission V Mid-Term Symposium (pp. 613-616
  4. Taktak, F. (2024). Eski Tabakhane Deri Sanayi Bölgesi'nde işlevsizliğin ardında: Uşak İli yapısal kentsel dönüşüm analizi ve sürdürülebilirlik stratejileri. Geomatik, 9(3), 286-298. https://doi.org/10.29128/geomatik.1453729
  5. Sakarya, A., & Bektaş, Y. (2024). İstanbul’da kentsel dönüşüm alanlarındaki planların sosyal altyapı alanları yönünden incelenmesi. METU JFA, 2, 55. https://doi.org/10.4305/METU.JFA.2024.2.3
  6. Tekeli, İ. (2013). İstanbul: Siyaset, ekonomi, mekân. Prof. Dr. Kemali Saybaşılı Anısına Sempozyumu YTÜ, 12.
  7. Şimşek Karabekiroğlu, S. (2025). Kentsel dönüşüm sürecinde yaşanan bazı sorunlar ve öneriler. Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15(1), 171-210. https://doi.org/10.52273/sduhfd.1674934
  8. Abdulawahid, W., Feizizadeh, B., & Yakar, M. (2025). Integrating socio-political dynamics and geospatial machine learning: An integrated-hybrid ANN approach for sustainable Urban Planning in Post-Conflict Baghdad. International Journal of Engineering and Geosciences, 11(2), 408-431. https://doi.org/10.26833/ijeg.1730367
  9. Yakar, M., & Yılmaz, H. M. (2025). İnsansız hava araçları ile konum verilerinin üretiminde yer kontrol noktası dağılımı. Geomatik, 11(1), 88-96. https://doi.org/10.29128/geomatik.1665113
  10. Benbih, M., Ouammou, A., Nait-si, H., & Nmiss, M. H. (2025). Remote sensing-based monitoring of dune mobility using the enhanced normalized difference sand index in the Middle Draa, Morocco. International Journal of Engineering and Geosciences, 11(1), 106-119. https://doi.org/10.26833/ijeg.1654554
  11. Demirci, B. K., Yılmaz, O. S., & Şanlı, F. B. (2026). Investigation of Longoz forests with remote sensing techniques on google earth engine platform: The case of İğneada Longoz forests (2000–2021). International Journal of Engineering and Geosciences, 11(1), 78-88. https://doi.org/10.26833/ijeg.1650786
  12. Özgür, T., & Özgür, Ö. (2018). 6306 sayılı kanun çerçevesinde kentsel dönüşüm uygulamalarının mekânsal deneyimi: Ordu İli örneği. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 8(1), 211-227.
  13. Zariç, S. (2013). Türkiye’de kentsel planlama ve TOKİ’nin planlama yetkilerindeki genişlemenin boyutları. Akademik Bakış Dergisi, 28, 1-19.
  14. Yılmaz, O. K. (2024). Turizm ve kentsel yaşam kalitesi bağlamında belediyeler tarafından gerçekleştirilen parsel ölçekli kentsel dönüşüm uygulamasının irdelenmesi. Turizm ve Destinasyon Araştırmaları IX, 55.
  15. Url-1. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2020). Afet riski altındaki alanların dönüştürülmesi hakkında kanun uygulama yönetmeliği. Resmî Gazete.
  16. Tekdemir, S. (2024). Türkiye’de Kentsel Dönüşümün Yasal Çerçevesi.
  17. Keleş, R. (1998). Kentbilim Terimleri Sözlüğü, Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
  18. Yılmaz, E., & Çiftçi, S. (2011). Kentlerin ortaya çikişi ve sosyo-politik açidan Türkiye'de kentleşme dönemleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(35), 252-267. https://izlik.org/JA57UA47LW
  19. Çalışkan, H., & Öztürk, S. (2019). Kentleşme gelişiminin ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (17), 677-694. https://izlik.org/JA27GD98AF
  20. Yücel, C. (2020). 20. yüzyıl Dünya ve Türkiye kentleşmesi üzerine bir derleme. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (50), 200-230. https://doi.org/10.48070/erusosbilder.762929
  21. Aydın, T. K., & Durduran, S. S. (2021). Ereğli-Bor alt havzasında arazi kullanımı/örtüsü'nün uzaktan algılama yöntemleriyle zamansal değişimi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 8(3), 629-641. https://doi.org/10.30910/turkjans.936107
  22. Baytar, İ. (2025). Arazi kullanımının coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ile haritalanması ve analizi: Van şehri örneği. Geomatik, 11(1), 1-16. https://doi.org/10.29128/geomatik.1673220
  23. Kıray, M. (2007). Modern Şehirlerin Gelişmesi ve Türkiye’ye Has Bazı Eğilimler, Kentleşme Yazıları, İstanbul: Bağlam Yayınevi, 9-18.
  24. Şengül, M. (2007). Kentleşen Dünya, Küreselleşme ve Yoksulluk: Türkiye Kentleşmesine Bir Bakış, Kent ve Politika Antik Kentten Dünya Kentine. (Der. A. Mengi). Ankara: İmge Kitabevi, 89-106.
  25. Can, İ., & Çiçek, C. (2012). Gecekondulaşma, kentsel dönüşüm ve TOKİ konutlarının ticarileşmesi: Kars örneği. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitü Dergisi, 1(9), 37-61. https://izlik.org/JA79BF85ZL
  26. Çay, Tayfun (1989). Islah İmar Planı Uygulamalarında Karşılaşılan Problemler ve Öneriler. Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
  27. Harvey, D. (2008). The right to the city. New Left Review, 53(Sept–Oct), 23–40
  28. Fainstein, S. S. (2010). The just city. Ithaca, NY: Cornell University Press.
  29. Newman, P., & Kenworthy, J. (2015). The End of Automobile Dependence: How Cities Are Moving Beyond Car-Based Planning. Washington, DC: Island Press.
  30. European Commission. (2019). The future of cities: Opportunities, challenges and the way forward. Publications Office of the European Union.
  31. OECD/UN-Habitat/UNOPS. (2021). Global State of National Urban Policy 2021: Achieving Sustainable Development Goals and Delivering Climate Action. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/96eee083-en
  32. Ucal, M. and Günay, S. (2021). Energy efficiency of the housing stock in Turkey: the links between energy efficiency and energy poverty, EP-pedia Website.
  33. Yalçın, M., Deniz, A., & Korkmaz, M. E. (2024). Yeşil binalar için imar planı tasarımlarında güneş enerji verimliliğinin incelenmesi; samsun örneği. Journal of Innovations in Civil Engineering and Technology, 6(2), 143-157. https://doi.org/10.60093/jiciviltech.1567881
  34. Sykes, H., & Roberts, P. W. (Eds.). (2000). Urban regeneration: A handbook. Sage.
  35. Couch, C., Sykes, O., & Börstinghaus, W. (2011). Thirty years of urban regeneration in Britain, Germany and France: The importance of context and path dependency. Progress in Planning, 75(1), 1-52. https://doi.org/10.1016/j.progress.2010.12.001
  36. Hanzl, M., & Olczak, B. (2024). Social-Ecological urbanism as a research perspective to analyse transportation inequalities in the region of Łódź, Poland. Urban Planning, 9. https://doi.org/10.17645/up.8022
  37. Gür, M. (2020). A communication and participation-oriented model proposal for current urban transformation processes. Journal of Human Sciences, 17(2), 415-431. https://doi.org/10.14687/jhs.v17i2.5627
  38. Silva, R. H., Zwarteveen, M., Stead, D., & Bacchin, T. K. (2024). Bringing ecological urbanism and urban political ecology to transformative visions of water sensitivity in cities. Cities, 145, 104685. https://doi.org/10.1016/j.cities.2023.104685
  39. Thomson, G., & Newman, P. (2021). Green infrastructure and biophilic urbanism as tools for integrating resource efficient and ecological cities. Urban Planning, 6(1), 75-88. https://doi.org/10.17645/up.v6i1.3633
  40. Görgülü, Z. (2009). Kentsel Dönüşüm ve Ülkemiz. TMMOB İzmir Kent Sempozyumu, 767-780.
  41. Görgülü, Z., Dinçer, İ., Enlil, Z., Örnek, E., Kurtarır, E., & Altınok, E. (2006). Mahalle ölçeğinde kentsel dönüşüm modeli Küçükbakkalköy örneği, içinde İstanbul’un eylem planlamasına yönelik mekânsal gelişme stratejileri araştırma ve model geliştirme işi. Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, ŞBP.
  42. Url-2. https://unhabitat.org/sites/default/files/2024/08/vlr_progress_report_of_karatay__konya_2023 _-_turkish.pdf (Erişim Tar: 08.10.2025).
  43. Küçükdağ, Y., Arabacı, C., & Yenice, M. S. (2020). Tarihî süreç içinde Konya şehrinin fiziki gelişimi. Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi, (5), 1-38. https://izlik.org/JA29MU87PJ
  44. TÜİK (2024). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları. https://data.tuik.gov.tr/ (Erişim Tar: 8.10.2025).
  45. Healey, P. (2020). Collaborative planning: Shaping places in fragmented societies. Bloomsbury Publishing.
  46. Roberts, P., & Sykes, H. (Eds.). (1999). Urban regeneration: A handbook. Sage.
  47. Bünyan Ünel, F., Kuşak, L., Yakar, M., & Doğan, H. (2023). Coğrafi bilgi sistemleri ve analitik hiyerarşi prosesi kullanarak Mersin ilinde otomatik meteoroloji gözlem istasyonu yer seçimi. Geomatik, 8(2), 107-123. https://doi.org/10.29128/geomatik.1136951
  48. Swyngedouw, E. (2005). Governance innovation and the citizen: The Janus face of governance-beyond-the-state. Urban Studies, 42(11), 1991-2006. https://doi.org/10.1080/00420980500279869
  49. Turok, I. (1992). Property-led urban regeneration: panacea or placebo?. Environment and Planning A, 24(3), 361-379. https://doi.org/10.1068/a240361
  50. Ertaş, M., & Bayındır, Ö. (2020). Sürdürülebilir kentsel dönüşüm. Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi, 2(1), 1-9. https://izlik.org/JA37LA28AZ
  51. Bektaş, Y. (2022). Kentsel dayanıklılık ve kentsel dönüşüm arasındaki i̇lişkiyi kentsel yoğunluk ve sosyal altyapı değeri üzerinden okumak: Kayseri örneği. Megaron, 17(1). https://doi.org/10.14744/MEGARON.2022.40121
  52. Ertaş, M. (2011). Kentsel dönüşüm çalişmalarinda sosyal boyutun incelenmesi, Ankara ve Londra örnekleri. Selcuk University Journal of Engineering Sciences, 10(1), 1-18.
  53. Çelik, H. Z., & Çilingir, T. (2017). Parsel bazındaki dönüşüm uygulamalarının kentsel maliyetleri, Karşıyaka-Bostanlı Mahallesi örneği. Planlama Dergisi, 27(3), 329-346. https://doi.org/10.14744/planlama.2017.73745
  54. Terzi, F. (2017). “Üst Ölçekli Planlama Deneyimleri” konulu panelde AGÜ’de yaptığı konuşması, 13 Aralık 2017.
  55. Sönmez, Ö. (2019). İstanbul'un kentsel dönüşüm sürecinde konut yoğunlukları değişimi. Megaron, 14. https://doi.org/10.5505/MEGARON.2018.03880
  56. Koca, S., & Mentese, S. (2025). Uzaktan algılama ile kentsel ısı adasının zamansal ve mekansal değişiminin tespiti: Eskişehir örneği. Geomatik, 11(1), 161-177. https://doi.org/10.29128/geomatik.1806504
  57. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi. AİHM. (2022). Guide on Article 1 of Protocol No. 1 to the European Convention on Human Rights: Protection of property. Council of Europe. https://rm.coe.int/guide-art-1-protocol-1-eng/1680a20cdc
  58. Şimşek Karabekiroğlu, S. (2025). Kentsel dönüşüm sürecinde yaşanan bazı sorunlar ve öneriler. Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15(1), 171-210. https://doi.org/10.52273/sduhfd.1674934