SavedAdd your journal

Journals / Geomatik / 2026 / Cilt: 11 Sayı: 2

Hendek Uludere Ormanlarında 1971-2015 Dönemi Arazi Örtüsü Değişimi ve Konumsal Parçalanma: Konumsal İndeksler ile Analiz

Sude Gül Yel(ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ, ARTVİN MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0001-9975-8345
Uzay Karahalil(KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, ORMAN FAKÜLTESİ)0000-0002-3032-6461
Esra Tunç Görmüş(KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ, HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ)0000-0002-3334-2061
Journal
Geomatik
Pages
328–338
Publication Date
2026-04-29
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Sonuç olarak; Uludere ormanlarında dikey yapının (kapalılık ve çağ) iyileştiği, ancak yatay yapının parçalanarak daha heterojen ve karmaşık bir forma dönüştüğü belirlenmiştir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu çalışma, Sakarya-Hendek Uludere Ormanları’nda, 1971-2015 yılları arasında meydana gelen arazi örtüsü değişimi ve konumsal parçalanma süreçlerini nicel olarak analiz etmektedir.
📊
Key Findings & Data:Elde edilen bulgular doğrultusunda, 44 yıllık süreçte en belirgin değişimin, 3.434 hektarlık baltalık orman alanlarının tamamen ortadan kalkması ve alanların biyoçeşitliliği yüksek karışık ve kayın meşcerelerine dönüşmesi olduğu belirlenmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Sonuç olarak; Uludere ormanlarında dikey yapının (kapalılık ve çağ) iyileştiği, ancak yatay yapının parçalanarak daha heterojen ve karmaşık bir forma dönüştüğü belirlenmiştir.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2015 Verileri
⚙️Variables:Hendek Uludere Ormanları · Orman Ekosistemleri · Parçalanma

Özet

Bu çalışma, Sakarya-Hendek Uludere Ormanları’nda, 1971-2015 yılları arasında meydana gelen arazi örtüsü değişimi ve konumsal parçalanma süreçlerini nicel olarak analiz etmektedir. Çalışmada, ilgili yıllara ait orman amenajman planı meşcere haritaları temel alınarak, değişim dinamikleri Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında, “Patch Analyst” eklentisi kullanılarak incelenmiştir. Konumsal desendeki bozulmalar, Parça Sayısı (NP), Ortalama Parça Büyüklüğü (MPS), Ortalama Şekil İndeksi (MSI), Alan Ağırlıklı Ortalama Şekil İndeksi (AWMSI) gibi konumsal indekslerle ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular doğrultusunda, 44 yıllık süreçte en belirgin değişimin, 3.434 hektarlık baltalık orman alanlarının tamamen ortadan kalkması ve alanların biyoçeşitliliği yüksek karışık ve kayın meşcerelerine dönüşmesi olduğu belirlenmiştir. Aynı periyotta tam kapalı orman alanları yüksek oranda artmış ve ormanlar gelişim çağı bakımından olgunlaşmıştır. Ancak orman ekosisteminin kalitesindeki bu iyileşmeye karşın, ormanın konumsal deseninde ciddi parçalanma tespit edilmiştir. Özellikle kayın meşcerelerinde alan artışına rağmen parça sayısının 3’ten 16’ya yükselmesi ve MPS’nin 593 ha’dan 135 ha’a gerilemesi, habitat bütünlüğünün bozulduğuna işaret etmiştir. Ayrıca şekil indekslerindeki (OŞİ, AAOŞİ) artış, parçaların geometrik olarak daha karmaşık hale geldiğini ve kenar etkisinin yoğunlaştığını göstermiştir. Sonuç olarak; Uludere ormanlarında dikey yapının (kapalılık ve çağ) iyileştiği, ancak yatay yapının parçalanarak daha heterojen ve karmaşık bir forma dönüştüğü belirlenmiştir.

🔖

Cite This Article

Yel, S. G., Karahalil, U., Görmüş, E. T. (2026). Hendek Uludere Ormanlarında 1971-2015 Dönemi Arazi Örtüsü Değişimi ve Konumsal Parçalanma: Konumsal İndeksler ile Analiz. Geomatik, Cilt: 11 Sayı: 2, 328–338. https://doi.org/10.29128/geomatik.1889406

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (44)

  1. Şen, G., & Aktürk, E. (2024). Spatiotemporal forest and land cover change in Türkiye: The role of economic factors in driving environmental transformations. Turkish Journal of Forestry, 25(2), 176–189. doi:10.18182/tjf.1478110
  2. Liu, J., Coomes, D. A., Gibson, L., Hu, G., Liu, J., Luo, Y.,. Yu, M. (2019). Forest fragmentation in China and its effect on biodiversity. Biological Reviews, 94(5), 1636–1657. doi:10.1111/brv.12519
  3. Haddad, N. M., Brudvig, L. A., Clobert, J., Davies, K. F., Gonzalez, A., Holt, R. D.,. Townshend, J. R. (2015). Habitat fragmentation and its lasting impact on Earth’s ecosystems. Science Advances, 1(2), e1500052. doi:10.1126/sciadv.1500052
  4. Arroyo-Rodríguez, V., Melo, F. P. L., Martínez-Ramos, M., Bongers, F., Chazdon, R. L., Meave, J. A.,. Tabarelli, M. (2017). Multiple successional pathways in human-modified tropical landscapes: New insights from forest succession, forest fragmentation and landscape ecology research. Biological Reviews, 92(1), 326–340. doi:10.1111/brv.12231
  5. Ünal, H. E. (2023). Comparison of spatio-temporal changes in forest ecosystem functions from 1996 to 2018: A case study from Türkiye. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 25(3), 444–454. doi:10.24011/barofd.1347205
  6. Hansen, A. J., Noble, B. P., Veneros, J., East, A., Goetz, S. J., Supples, C.,. Virnig, A. L. (2021). Toward monitoring forest ecosystem integrity within the post-2020 global biodiversity framework. Conservation Letters, 14(4), e12822. doi:10.1111/conl.12822
  7. Orhan, O., & Yakar, M. (2016). Investigating land surface temperature changes using Landsat data in Konya, Turkey. The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, 41, 285-289
  8. Sauti, R., & Karahalil, U. (2022). Investigating the spatiotemporal changes of land use/land cover and its implications for ecosystem services between 1972 and 2015 in Yuvacık. Environmental Monitoring and Assessment, 194, 311. doi:10.1007/s10661-022-09912-x
  9. Kaptan, S., & Durkaya, A. (2019). Analysing temporal and spatial changes in land cover: The case of Drahna Forest Subdistrict Directorate. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 19(1), 47–56. doi:10.17475/kastorman.543428
  10. Atar, E., & Kopar, İ. (2025). Oltu Çayı Havzası’nda (Erzurum–Artvin) toprak erozyon riskinin ICONA modeli, CBS ve uzaktan algılama teknikleriyle analizi ve değerlendirilmesi. Geomatik, 11(1), 70–87. doi:10.29128/geomatik.1746355
  11. Bozali, N. (2020). Assessment of the soil protection function of forest ecosystems using GIS-based multi-criteria decision analysis: a case study in Adıyaman, Türkiye. Global Ecology and Conservation, 24, e01271. doi:10.1016/j.gecco.2020.e01271
  12. Karakoca, E., & Ünver, A. (2024). Analitik hiyerarşi süreci ve coğrafi bilgi sistemleri kullanarak Eşen Çayı Havzası’nda taşkın riski değerlendirmesi ve haritalandırılması. Geomatik, 10(1), 127–143. doi:10.29128/geomatik.1542251
  13. Başkent, E. Z., Terzioğlu, S., & Başkaya, Ş. (2008). Developing and implementing multiple-use forest management planning in Türkiye. Environmental Management, 42(1), 37–48. doi:10.1007/s00267-008-9106-6
  14. Koca, C., & Kaymaz, Ç. K. (2024). CBS tabanlı ÇKKV-AHS yöntemi ile ekoturizm alanlarının yer seçimi: Çamlıhemşin İlçesi Örneği. Geomatik, 9(2), 185–206. doi:10.29128/geomatik.1419623
  15. Khorrami, B., Gunduz, O., Patel, N., Ghouzlane, S., & Najjar, M. (2019). Land surface temperature anomalies in response to changes in forest cover. International Journal of Engineering and Geosciences, 4(3), 149–156. doi:10.26833/ijeg.549944
  16. Sönmez, T., Gencal, B., Taş, İ., & Kadıoğulları, A. İ. (2022). Orman ekosistemindeki zamansal değişimin orman amenajman planları ve coğrafi bilgi sistemleri yardımıyla incelenmesi: Bursa Orman İşletme Müdürlüğü Örneği. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 24(3), 618–636. doi:10.24011/barofd.1148842
  17. Fahrig, L. (2003). Effects of habitat fragmentation on biodiversity. Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics, 34, 487–515. doi:10.1146/annurev.ecolsys.34.011802.132419
  18. Yakar, M., Yıldız, F., Uray, F., & Metin, A. (2010) Photogrammetric Measurement of The Meke Lake and Its Environment with Kite Photographs to Monitoring of Water Level to Climate Change. In ISPRS Commission V Mid-Term Symposium (pp. 613-616
  19. Başaran, N., Matcı, D. K., & Avdan, U. (2022). Using multiple linear regression to analyze changes in forest area: the case study of Akdeniz Region. International Journal of Engineering and Geosciences, 7(3), 247–263. doi:10.26833/ijeg.976418
  20. McGarigal, K., & Marks, B. J. (1995). FRAGSTATS: Spatial pattern analysis program for quantifying landscape structure (General Technical Report PNW-GTR-351). U.S. Department of Agriculture, Forest Service. doi:10.2737/PNW-GTR-351
  21. Yakup, A. E., & Ayazlı, İ. E. (2022). Investigating changes in land cover in high-density settlement areas by protected scenario. International Journal of Engineering and Geosciences, 7(1), 1–8. doi:10.26833/ijeg.850247
  22. Cay, T., Toklu, N., & Esen, Ö. (2017). Evaluation of land reform policies in Turkey. International Journal of Engineering and Geosciences, 2(2), 61–67. doi:10.26833/ijeg.297223
  23. Vetter, D., Hansbauer, M. M., Végvári, Z., & Storch, I. (2011). Predictors of forest fragmentation sensitivity in Neotropical vertebrates: A quantitative review. Ecography, 34(1), 1–8. doi:10.1111/j.1600-0587.2010.06453.x
  24. Başkent, E. Z., & Kadıoğullari, A. İ. (2007). Spatial and temporal dynamics of land use pattern in Turkey: A case study in İnegöl. Landscape and Urban Planning, 81(4), 316–327. doi:10.1016/j.landurbplan.2007.01.007
  25. Karahalil, U., Kadıoğulları, A. İ., Başkent, E. Z., & Köse, S. (2009). The spatiotemporal forest cover changes in Köprülü Canyon National Park (1965-2008) in Turkey. African Journal of Biotechnology, 8(18), 4495–4507.
  26. Kadı, F., & Yılmaz, O. S. (2024). Orman içi açıklıklara ait zamansal değişimlerin uzaktan algılama teknikleri ile Google Earth Engine platformunda tespit edilmesi: Trabzon-Düzköy İlçesi örneği. Geomatik, 9(2), 141–155. doi:10.29128/geomatik.1363873
  27. Elmi, M., Rouhani, A., & Keshavarz, E. (2022). Landscape metrics for urbanization and urban land-use change monitoring from remote sensing images: A case of Shiraz Metropolis, Iran. International Journal of Earth Sciences Knowledge and Applications, 4(1), 43–50.
  28. Eren, B., & Cengiz, T. (2023). Peyzaj yapısındaki zamansal/mekânsal değişimin metrik analizi ile değerlendirilmesi: Çanakkale Kent Merkezi. Duzce University Journal of Science and Technology, 11(1), 204–222. doi:10.29130/dubited.1085024
  29. Aruga, K., Sessions, J., & Akay, A. E. (2005). Heuristic planning techniques applied to forest road profiles. Journal of Forest Research, 10(1), 83–92. doi:10.1007/s10310-004-0100-4
  30. Keleş, S., Sivrikaya, F., & Çakir, G. (2007). Temporal changes in forest landscape patterns in Artvin Forest Planning Unit, Turkey. Environmental Monitoring and Assessment, 129(1-3), 483–490. doi:10.1007/s10661-006-9380-9
  31. Hendek Kaymakamlığı. (t.y.). Coğrafi durum. Erişim adresi (4 Ocak 2026): https://www.hendek.gov.tr/cografi-durumç
  32. Orman Genel Müdürlüğü. (1971). Uludere Orman Amenajman Planı.
  33. Çolfaoğlu, E. (2006). Hendek ilçesinin coğrafi etüdü (Master’s thesis, Atatürk University).
  34. Rempel, R. S., Kaukinen, D., & Carr, A. P. (2012). Patch Analyst 5.0 user’s guide. Ontario Ministry of Natural Resources.
  35. Çil, B., Karahalil, U., & Çakır, A. (2017). Comparison of forest fragmentation between 1986 and 2010 in Ünye planning unit. In International Symposium on GIS Applications in Geography & Geosciences. Abstract Book, 18-21 October, Çanakkale, Turkey.
  36. Geri, F., Rocchini, D., & Chiarucci, A. (2010). Landscape metrics and topographical determinants of large-scale forest dynamics in a Mediterranean landscape. Landscape and Urban Planning, 95(1-2), 46–53. doi:10.1016/j.landurbplan.2009.12.001
  37. Kadıoğulları, A. İ. (2013). Assessing implications of land use and land cover changes in forest ecosystems of NE Turkey. Environmental Monitoring and Assessment, 185(3), 2095–2106. doi:10.1007/s10661-012-2691-0
  38. Şahin, A., Çağlayan, İ., Büyük, H., Karademir, H., Aksu, A., & Şahin, H. (2022). Türkiye'nin ilk orman planlama ünitesindeki teknik ve yapısal değişimlerin 100 yıllık değerlendirilmesi. Ormancılık Araştırma Dergisi, 9(1), 12–34. doi:10.17568/ogmoad.977763
  39. Türkiye İstatistik Kurumu. (t.y.). Veri portalı. Erişim adresi (24 Mart 2026): https://veriportali.tuik.gov.tr
  40. Günlü, A., Kadıoğulları, A. İ., Keleş, S., & Başkent, E. Z. (2009). Spatiotemporal changes of landscape pattern in response to deforestation in Northeastern Turkey: A case study in Rize. Environmental Monitoring and Assessment, 148(1-4), 127–137
  41. Liu, J., Coomes, D. A., Gibson, L., Hu, G., Liu, J., Luo, Y.,. Yu, M. (2019). Forest fragmentation in China and its effect on biodiversity. Biological Reviews, 94(5), 1636–1657. doi:10.1111/brv.12519
  42. Haddad, N. M., Brudvig, L. A., Clobert, J., Davies, K. F., Gonzalez, A., Holt, R. D.,. Townshend, J. R. (2015). Habitat fragmentation and its lasting impact on Earth’s ecosystems. Science Advances, 1(2), e1500052. doi:10.1126/sciadv.1500052
  43. Arroyo-Rodríguez, V., Melo, F. P. L., Martínez-Ramos, M., Bongers, F., Chazdon, R. L., Meave, J. A.,. Tabarelli, M. (2017). Multiple successional pathways in human-modified tropical landscapes: New insights from forest succession, forest fragmentation and landscape ecology research. Biological Reviews, 92(1), 326–340. doi:10.1111/brv.12231
  44. Hansen, A. J., Noble, B. P., Veneros, J., East, A., Goetz, S. J., Supples, C.,. Virnig, A. L. (2021). Toward monitoring forest ecosystem integrity within the post-2020 global biodiversity framework. Conservation Letters, 14(4), e12822. doi:10.1111/conl.12822