SavedAdd your journal

Journals / Geomatik / 2026 / Cilt: 11 Sayı: 2

İHA Fotogrametrisi Kullanılarak Kültürel Mirasın Yüksek Hassasiyetli 3B Belgelenmesi: İsmail Fakirullah Türbesi

Fatih Pulat(SİİRT ÜNİVERSİTESİ, ERUH MESLEK YÜKSEKOKULU, MİMARLIK VE ŞEHİR PLANLAMA BÖLÜMÜ, HARİTA VE KADASTRO PR.)0000-0002-4043-9654
Murat Yakar(MERSİN ÜNİVERSİTESİ, MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ, HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, HARİTA MÜHENDİSLİĞİ PR.)
Journal
Geomatik
Pages
232–242
Publication Date
2026-04-29
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Çalışma, bölgede dijital belgeleme ve korunmaya yönelik gelecekte yapılacak çalışmalara da önemli bir altlık sunmaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Kültürel miras alanlarının belgelenmesi, korunması ve gelecek nesillere aktarılması, tarihsel sürekliliğin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır.
📊
Key Findings & Data:Bu çalışma, Siirt ili Tillo ilçesinde bulunan İsmail Fakirullah Hazretleri Türbesi’nin insansız hava aracı (İHA) fotogrametrisi yöntemiyle üç boyutlu (3B) olarak modellenmesini kapsamaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Çalışma, bölgede dijital belgeleme ve korunmaya yönelik gelecekte yapılacak çalışmalara da önemli bir altlık sunmaktadır.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Uzaktan Algılama · İHA · Fotogrametri

Özet

Kültürel miras alanlarının belgelenmesi, korunması ve gelecek nesillere aktarılması, tarihsel sürekliliğin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Siirt ili Tillo ilçesinde bulunan İsmail Fakirullah Hazretleri Türbesi’nin insansız hava aracı (İHA) fotogrametrisi yöntemiyle üç boyutlu (3B) olarak modellenmesini kapsamaktadır. Arazi çalışmaları kapsamında dört adet yer kontrol noktası tesis edilmiş, Küresel Navigasyon Uydu Sistemleri (GNSS) ve Total-Station ölçmeleri ile yapıya ait 20 detay noktası elde edilmiştir. DJI Mini 3 Pro İHA ile toplam 167 fotoğraf çekilmiş, Agisoft Metashape yazılımında seyrek nokta bulutu, yoğun nokta bulutu, mesh ve doku kaplama aşamaları gerçekleştirilmiştir. Üretilen modelin doğruluğu, arazi ölçümleri ile fotogrametrik verilerin karşılaştırılması sonucunda hesaplanan ±4,4 cm karesel ortalama hata ile belirlenmiştir. Elde edilen 3B model, türbenin belgelenmesinde yüksek doğruluk ve güvenilirlik sağlamış; kültürel mirasın korunması, restorasyon planlaması ve dijital arşivleme çalışmalarında kullanılabilir nitelikte olduğu görülmüştür. Çalışma, bölgede dijital belgeleme ve korunmaya yönelik gelecekte yapılacak çalışmalara da önemli bir altlık sunmaktadır.

🔖

Cite This Article

Pulat, F., Yakar, M. (2026). İHA Fotogrametrisi Kullanılarak Kültürel Mirasın Yüksek Hassasiyetli 3B Belgelenmesi: İsmail Fakirullah Türbesi. Geomatik, Cilt: 11 Sayı: 2, 232–242. https://doi.org/10.29128/geomatik.1825732

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (57)

  1. Karataş, L., Alptekin, A., & Yakar, M. (2022). Detection and documentation of stone material deterioration in historical masonry structures using UAV photogrammetry: A case study of Mersin Aba Mausoleum. Advanced UAV, 2(2), 51-64.
  2. Russo, M., Carnevali, L., Russo, V., Savastano, D., & Taddia, Y. (2019). Modeling and deterioration mapping of façades in historical urban context by close-range ultra-lightweight UAVs photogrammetry. International Journal of Architectural Heritage, 13(4), 549–568.
  3. Özdemir, E., Çallı, R., & Kartal, S. (2024). Utilization of unmanned aerial vehicles for the detection and localization of deteriorations in historical structures: a case study of Ishak Pasha Palace. International Journal of Engineering and Geosciences, 9 (3), 377-389.
  4. Yakar, M. & Yılmaz, H. M. (2008). Using in volume computing of digital close range photogrammetry. The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, 37(3b).
  5. Yakar, M., & Yilmaz, H. M. (2011b). Determination of erosion on a small fairychimney. Experimental Techniques.
  6. Yakar, M. & Yılmaz, H. M. (2025). The Use of Unmanned Aerial Vehicles in Cultural Heritage Documentation. International Journal of Engineering and Geosciences, 11(2), 496-509. https://doi.org/10.26833/ijeg.1801614.
  7. Polat, N., Önal, M., Kaya, Y., Memduhoğlu, A., Kaya, N., Ulukavak, M., Mutlu, S., & Mutlu, S. (2021). Harran ören yeri kazısında bulunan kabartma yazıların üç boyutlu olarak modellenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(2), 594–601.
  8. Uslu, A. (2016). Kültürel mirasın üç boyutlu modellenmesi ve web ortamında sunulması [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi].
  9. Yakar, M. (2011). Using close range photogrammetry to measure the position of inaccessible geological features. Experimental Techniques, 35(1), 54–59.
  10. Andres, A. N., Pozuelo, F. B., Marimon, J. R., & Gisbert, A. M. (2011). Generation of virtual models of cultural heritage. Journal of Cultural Heritage, 13, 103–106.
  11. Varol, F. (2025). Creation of surface model using unmanned aerial vehicle (UAV) photogrammetry in cultural heritage areas: The example of Kilistra Ancient City. International Journal of Engineering and Geosciences, 10 (2), 137-150.
  12. Yılmaz, H. M., Mutluoğlu, Ö., Ulvi, A., Yaman, A., & Bilgilioğlu, S. S. (2018). İnsansız hava aracı ile ortofoto üretimi ve Aksaray Üniversitesi kampüsü örneği. Geomatik, 3(2), 129-136.
  13. Yılmaz, H. M., & Yakar, M. (2006). Yersel lazer tarama teknolojisi. Yapı Teknolojileri Elektronik Dergisi, 2(2), 43–48.
  14. Akın, E. S., & Erdoğan, A. (2022). İnsansız hava araçları (İHA) ile arkeolojik alanlarda belgeleme: Sarıkaya Roma Hamamı (Therma Basilica) örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 26(3), 335–343.
  15. Yakar, M., Yılmaz, H. M., Güleç, S. A., & Korumaz, M. (2009). Advantage of digital close-range photogrammetry in drawing of muqarnas in architecture. Information Technology Journal, 8(2), 202–207.
  16. Yilmaz, H. M., & Yakar, M. (2008). Computing of volume of excavation areas by digital close-range photogrammetry. Arabian Journal for Science and Engineering, 33(1A), 63–78.
  17. Kaçarlar, Z., & Hamal, S. N. G. (2021). Küçük objelerin üç boyutlu (3B) modellenmesinde yersel lazer tarama tekniği. Türkiye Lidar Dergisi, 3(2), 65–70.
  18. Yakar, M., Yilmaz, H. M., & Yurt, K. (2010). The effect of grid resolution in defining terrain surface. Experimental Techniques, 34(6), 23-29.
  19. Alptekin, A., Çelik, M. Ö., Doğan, Y., & Yakar, M. (2019b). Mapping of a rockfall site with an unmanned aerial vehicle. Mersin Photogrammetry Journal, 1(1), 12–16.
  20. Yakar, M., & Yılmaz, H. M. (2025). İnsansız Hava Araçları İle Konum Verilerinin Üretiminde Yer Kontrol Noktası Dağılımı. Geomatik, 11(1), 88-96.
  21. Yakar, M. and Yilmaz, H.M. 2011b. Determination Of Erosion On A Small Fairy chimney, Experimental Techniques, doi: 10.1111/j.1747-1567.2010.00661.
  22. Yakar, M., Yılmaz, H.M. (2025). The Use of Unmanned Aerial Vehicles in Cultural Heritage Documentation. International Journal of Engineering and Geosciences, 11(2), 496-509.ö
  23. Yılmaz, H. M., & Yakar, M. (2006). Lidar (Light Detection and Ranging) tarama sistemi. Yapı Teknolojileri Elektronik Dergisi, 2(2), 23–33.
  24. Yakar, M., & Yılmaz, H. M. (2025b). The Use of Unmanned Aerial Vehicles in Cultural Heritage Documentation. Cultural Heritage and Science, 11(2), 496-509.
  25. Yakar, M., & Doğan, Y. (2017). Mersin Silifke Mezgit Kale Anıt Mezarı fotogrametrik rölöve alımı ve üç boyutlu modelleme çalışması. Geomatik, 2(1), 11–17.
  26. Villi, O., & Yakar, M. (2022). İnsansız hava araçlarının kullanım alanları ve sensör tipleri. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 4(2), 73–100.
  27. Yakar, M., Yılmaz, H. M., & Mutluoğlu, Ö. (2010). Comparative evaluation of excavation volume by TLS and total topographic station-based methods. Lasers in Engineering, 19, 331–345.
  28. Murtiyoso, A., & Grussenmeyer, P. (2017). Documentation of heritage buildings using close-range UAV images: Dense matching issues, comparison and case studies. The Photogrammetric Record, 32(159), 206–229.
  29. Vatan, M., Selbesoğlu, M. O., & Bayram, B. (2009). The use of 3D laser scanning technology in preservation of historical structures. Wiadomości Konserwatorskie, 26, 659–669.
  30. Manajitprasert, S., Tripathi, N. K., & Arunplod, S. (2019). Three-dimensional (3D) modeling of cultural heritage site using UAV imagery: A case study of the pagodas in Wat Maha That, Thailand. Applied Sciences, 9, 3960.
  31. Erenoglu, R. C., Akçay, O., & Erenoglu, O. (2017). An UAS-assisted multi-sensor approach for 3D modeling and reconstruction of cultural heritage site. Journal of Cultural Heritage, 26, 79–90.
  32. Ergun, B., Şahin, C., & Bilucan, F. (2023). Level of detail (LoD) geometric analysis of relief mapping employing 3D modeling via UAV images in cultural heritage studies. Heritage Science, 11, 194.
  33. Yakar, M., Yıldız, F., Uray, F., & Metin, A. (2010). Photogrammetric measurement of the Meke Lake and its environment with kite photographs to monitoring of water level to climate change. In ISPRS Commission V Mid-Term Symposium (pp. 613–616).
  34. Arslan, E., & Şekertekin, A. (2024). Tarihi ve kültürel mirasın 3 boyutlu belgelenmesinde insansız hava araçlarının kullanımı: Ceyhan Kurtkulağı Kervansarayı örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 24(3), 641–649.
  35. Kabadayı, A., & Erdoğan, A. (2023). İHA fotogrametrisi kullanarak Yozgat Çilekçi Türbesi’nin 3 boyutlu nokta bulutu ve modelinin üretilmesi. Türkiye Fotogrametri Dergisi, 5(1), 29–35.
  36. Şenol, H. İ., & Orman, E. (2022). Diyarbakır Mardin Kapı’nın yersel fotogrametri yöntemiyle 3B belgelenmesi. Türkiye Fotogrametri Dergisi, 4(1), 1–6.
  37. Mumcuoğlu Türker, S. S., & Kabadayı, A. (2025). 3D modeling and architectural documentation of the Şefaatli Kazlıuşağı Village Çapanoğlu Mosque in Yozgat using photogrammetry method. Turkish Journal of Photogrammetry, 7(1), 10–20.
  38. Mohammed, O., & Yakar, M. (2016). Yersel fotogrametrik yöntem ile ibadethanelerin modellenmesi. Selcuk University Journal of Engineering Sciences, 15(2), 85-95.
  39. Aylar, F., Gürgöze, S., Zeybek, H. İ., Uzun, A., & Şen, H. (2024). Diş Kayalıkları’nın (İmranlı, Sivas) insansız hava aracı (İHA) kullanılarak 3 boyutlu modelinin oluşturulması. Geomatik, 9 (1), 69-85.
  40. Yilmaz H.M., Yakar M., Yildiz F., Karabork H., Kavurmaci M.M., Mutluoglu O., & Goktepe A. (2010). Determining rates of erosion of an earth pillar by terrestrial laser scanning. Arab. J. Sci. Eng. 35(2A), 163–172
  41. Varlık, A., Durduran, S, S., Mimiroğlu, İ., Doksanaltı, E.M., Karakök, C., & Pastutmaz, D., (2026). Use of UAV Photogrammetry in Archaeological Sites; The Example of the Ancient City of Lystra. International Journal of Engineering and Geosciences, 11(2), 432-441.
  42. Kültür Portalı. (2025). İsmail Fakirullah Hazretleri. Erişim yılı: 2025 https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/siirt/gezilecekyer/smail-fakirullah-hazretleri
  43. Wikipedia. (2025). İsmail Fakirullah Türbesi. Erişim yılı: 2025 https://tr.wikipedia.org/wiki/İsmail_Fakirullah_Türbesi
  44. TÜBİTAK. (2025). Üç asırlık Tillo ışık hadisesi izleyenleri büyüledi. Erişim yılı: 2025 https://tubitak.gov.tr/tr/haber/uc-asirlik-tillo-isik-hadisesi-izleyenleri-buyuledi
  45. UNESCO. (2025). Tentative list entry. Erişim yılı: 2025 https://whc.unesco.org/en/tentativelists/604/
  46. Çırak, B., & Yörük, A. (2015). Güneş ışığını kontrol ederek hocasının mezarının başucuna yansıtan bilim adamı: İbrahim Hakkı (Hz.). Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5, 13–27.
  47. Chiabrando, F., Nex, F., Piatti, D., & Rinaudo, F. (2011). UAV and RPV systems for photogrammetric surveys in archaeological areas: Two tests in the Piedmont region (Italy). Journal of Archaeological Science, 38, 697–710.
  48. Alyılmaz, C., Yakar, M., & Yılmaz, H. M. (2010a). Drawing of petroglyphs in Mongolia by close range photogrammetry. Scientific Research and Essays, 5(11), 1216–1222
  49. Alyılmaz, C., Alyılmaz, S., & Yakar, M. (2010b). Measurement of petroglyphs (rock of arts) of Qobustan with close range photogrammetry. International Archives of Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, 38(5), 29–32.
  50. Korumaz, A. G., Korumaz, M., Dulgerlera, O. N., Karasaka, L., Yıldız, F., & Yakar, M. (2010). Evaluation of laser scanner performance in documentation of historical and architectural ruins, a case study in Konya. International Archives of Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, 38(5), 361-366 4B Harita. (2025). Topcon Hiper SR GNSS/GPS. Erişim yılı: 2025 https://www.4bharita.com.tr/proje/kopru-cozumleri/10-topcon/gnss-gps/56-hiper-sr.html
  51. DJI. (2025). DJI Mini 3 specifications. Erişim yılı: 2025 https://www.dji.com/global/mini-3/specs
  52. Pulat, F., Yakar, M., & Ulvi, A. (2022). Yersel fotogrametrik yöntem kullanılarak fotogrametrik yazılımların karşılaştırılması: Hüsrev Paşa Camii örneği. Türkiye Fotogrametri Dergisi, 4(1), 30–40.
  53. Yakar, İ., Hamal, S. N. G., Çelik, M. Ö., & Bilgi, S. (2021). Kültürel mirasın dokümantasyonu çalışmalarında farklı yazılımların karşılaştırılması: Dikilitaş (Theodosius Obeliski) örneği. Geomatik, 6(3), 217–226.
  54. Ersen, A., Olgun, N., Akbulut, S. S., & Yıldırım, B. Ş. (2011). Süleymaniye Camii 2007–2009 yılları restorasyonu ve restorasyon kararları. Vakıflar Restorasyon Yıllığı Dergisi, 3, 7–27.
  55. Tavşan, C., Ergin, H. E., & Aydıntan, E. (2014). Trabzon Bedesteni restorasyon uygulaması. Vakıflar Dergisi, 42, 123–132.
  56. Öner, C. Ö., Kutlu, G., & Bilginperk, C. (2015). Mimari restorasyon projelerinin uygulama sürecindeki zorluklar: Konak Kemeraltı’nda tarihi bir yapı örneği. In 5. Tarihi Eserlerin Güçlendirilmesi ve Geleceğe Güvenle Devredilmesi Sempozyumu (pp. 479–492).
  57. Gönül Yıldırım, B., & Yaşar Balcı, S. (2019). Türkiye ve KKTC'de iç mimarlık eğitiminde koruma bilinci üzerine güncel bir araştırma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(2), 294–311.