SavedAdd your journal

Journals / Geomatik / 2026 / Cilt: 11 Sayı: 2

Aspendos Güney Teras Yapı Kompleksindeki Deprem İzlerinin Konservasyon Öncesi Ortofoto ve Lidar Tarama ile Belgelenmesi

Hüseyin Tolga Candur0000-0001-7138-8530
Mustafa Bilgin(AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0002-9069-9614
Journal
Geomatik
Pages
221–231
Publication Date
2026-04-29
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Söz konusu alanda, anastylosis prensibine dayalı onarım çalışmalarına geçilmeden önce, LİDAR tarama, ortofoto ve GNSS yöntemleriyle kapsamlı bir belgeleme çalışması yürütülmüş ve tüm veriler dijital ortama aktarılarak gelecekteki koruma ve restorasyon çalışmaları için sağlam bir altlık oluşturulmuştur.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Modern arkeolojik araştırmalarda, kazı verilerinin derlenmesi, işlenmesi, belgelenmesi ve sunumunda yeni teknolojilerin kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır.
📊
Key Findings & Data:Çalışmalarda kazı sektörlerinin dokümantasyonu, değerlendirilmesi ve karşılaştırılması amacıyla LİDAR tarama, üç boyutlu (3B) modelleme, ortofoto üretimi ve Küresel Navigasyon Uydu Sistemi (GNSS) uygulamaları etkin olarak kullanılmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Söz konusu alanda, anastylosis prensibine dayalı onarım çalışmalarına geçilmeden önce, LİDAR tarama, ortofoto ve GNSS yöntemleriyle kapsamlı bir belgeleme çalışması yürütülmüş ve tüm veriler dijital ortama aktarılarak gelecekteki koruma ve restorasyon çalışmaları için sağlam bir altlık oluşturulmuştur.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Aspendos · LİDAR · Fotogrametri

Özet

Modern arkeolojik araştırmalarda, kazı verilerinin derlenmesi, işlenmesi, belgelenmesi ve sunumunda yeni teknolojilerin kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmada, Antalya ili Serik ilçesi sınırlarındaki Aspendos Antik Kenti kazılarında söz konusu teknolojilerin bütünleşik ve uyumlu bir şekilde uygulanması ele alınmıştır. Çalışmalarda kazı sektörlerinin dokümantasyonu, değerlendirilmesi ve karşılaştırılması amacıyla LİDAR tarama, üç boyutlu (3B) modelleme, ortofoto üretimi ve Küresel Navigasyon Uydu Sistemi (GNSS) uygulamaları etkin olarak kullanılmıştır. Söz konusu yöntemler vasıtasıyla, arkeolojik alana ve materyallere ilişkin detaylı ve çok perspektifli görüntüler elde edilmiş; alanın bütüncül bir şekilde algılanması ve arkeolojik verilerin yüksek hassasiyetle analiz edilebilmesi mümkün kılınmıştır. Ayrıca, bu dijital veriler vektörel çizimlere dönüştürülerek, alan tanımı ve karşılaştırmalı analizlerde kullanılmıştır. Çalışmanın bir diğer odağını, yapılardaki malzeme bozulmalarına etki eden faktörlerin ve süreçlerin doğru bir şekilde tespit edilmesi oluşturmaktadır. Bu tespit, uygun koruma müdahalelerinin geliştirilmesi ve ileride oluşabilecek bozulmaların önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda, Geç Antik Dönem'e tarihlendirilen ve düzgün kesilmiş dörtgen taşlardan inşa edilmiş Güney Teras Sektörü'ndeki mekanlarda, deprem kaynaklı yıkıntı izleri tespit edilmiştir. Söz konusu alanda, anastylosis prensibine dayalı onarım çalışmalarına geçilmeden önce, LİDAR tarama, ortofoto ve GNSS yöntemleriyle kapsamlı bir belgeleme çalışması yürütülmüş ve tüm veriler dijital ortama aktarılarak gelecekteki koruma ve restorasyon çalışmaları için sağlam bir altlık oluşturulmuştur.

🔖

Cite This Article

Candur, H. T., Bilgin, M. (2026). Aspendos Güney Teras Yapı Kompleksindeki Deprem İzlerinin Konservasyon Öncesi Ortofoto ve Lidar Tarama ile Belgelenmesi. Geomatik, Cilt: 11 Sayı: 2, 221–231. https://doi.org/10.29128/geomatik.1840221

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (36)

  1. Güngördü, F. V. (2022). Arkeolojik Yüzey Araştırmalarında Dijital Teknolojilerin Kullanımı: Nenesu Projesi Örneği, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Dijitalleşme Özel Sayısı, 142-150. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1121801
  2. Polat, Y. & Polat, R. T. (2025). Arkeolojik Belgelemede Teknolojik Yaklaşımlar: Yazılıkaya/Midas Kale Çalışmaları, Geomatik, 10(3), 364-374. https://doi.org/10.29128/geomatik.1643529
  3. Ünel, F. B., Kuşak, L., Çelik, M., Alptekin, A. & Yakar, M. (2020). Kıyı Çizgisinin Belirlenerek Mülkiyet Durumunun İncelenmesi, Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi, 2(1), 36-37.
  4. Alyilmaz, C., Yakar, M., & Yilmaz, H. M. (2010). Drawing of petroglyphs in Mongolia by close range photogrammetry. Scientific Research and Essays, 5(11), 1216-1222Senkal, E., Kaplan, G. & Avdan, U. (2021). Accuracy assessment of digital surface models from unmanned aerial vehicles’ imagery on archaeological sites. International Journal of Engineering and Geosciences, 6(2), 81-89. https://doi.org/10.26833/ijeg.696001
  5. Yakar, M., Yildiz, F., Alyilmaz, C., & Yilmaz, H. M. (2009). Photogrammetric study for Sircali Medrese Door. 9-th International Multidisciplinary Scientific GeoConference SGEM 2009, 879-884
  6. Çolak, Ş. T., & Çolak, A. T. (2024). Aksaray Müzesi’nde bulunan Hitit Steli’nin 3B modellenmesi ve sesli rehberlik oluşturulması. Geomatik, 9(2), 238-244. https://doi.org/10.29128/geomatik.1427357
  7. Karataş, L., Alptekin, A., & Yakar, M. (2022). Detection and documentation of stone material deterioration in historical masonry structures using UAV photogrammetry: A case study of Mersin Aba Mausoleum. Advanced UAV, 2(2), 51-64.
  8. Yakar, M. & Yılmaz, H. M. (2008). Using in volume computing of digital close range photogrammetry. The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, 37(3b). https://doi.org/10.26833/ijeg.328919
  9. Yılmaz, H. M., Mutluoğlu, Ö., Ulvi, A., Yaman, A., & Bilgilioğlu, S. S. (2018). İnsansız hava aracı ile ortofoto üretimi ve Aksaray Üniversitesi kampüsü örneği. Geomatik, 3(2), 129-136.
  10. Korumaz, A. G., Dülgerler, O. N. & Yakar, M. (2011). Kültürel Mirasın Belgelenmesinde Dijital Yaklaşımlar, Selçuk Üniversitesi Müh. Mim. Fak. Dergisi, 26(3), 70-73.
  11. Villi, O. & Yakar, M. (2022). İnsansız Hava Araçlarının Kullanım Alanları ve Sensör Tipleri, Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 4(2), 73-100. https://doi.org/10.51534/tiha.1189263
  12. Öcalan, T., Arıcan, D., Araei, R. M., Gül, C. & Tunalıoğlu, N. (2024). Akıllı Telefon ve Tabletlerin Kamera ve LİDAR sensörlerinden Elde Edilen 3 Boyutlu Nokta Bulutlarının Doğruluk Analizi, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 39(3), 1771-1781. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1138633
  13. Yilmaz H.M., Yakar M., Yildiz F., Karabork H., Kavurmaci M.M., Mutluoglu O., & Goktepe A. (2010). Determining rates of erosion of an earth pillar by terrestrial laser scanning. Arab. J. Sci. Eng. 35(2A), 163–172 (2010)
  14. Yilmaz, H. M. & Yakar, M. (2008). Computing Of Volume Of Excavation Areas By Digıtal Close Range Photogrammetry. Arabian J. Sci. Eng. 33(1A), 63-78
  15. Yurtsever, A. (2023). Taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının yeni nesil LİDAR sensörlü tablet bilgisayar ile belgelenmesi, Geomatik, 8(2), 200-207. https://doi.org/10.29128/geomatik.1209701
  16. Sanchez-Diaz B., Mata-Zayas E. E., Gama-Campillo L. M., Rincon-Ramirez J. A., Vidal-Garcia F., Rullan-Silva C. D. & Sanchez-Gutierrez F. (2022). LiDAR modeling to determine the height of shade canopy tree in cocoa agrosystems as available habitat for wildlife. International Journal of Engineering and Geosciences, 7(3), 283-293. https://doi.org/10.26833/ijeg.978990
  17. Yakar, M. & Yılmaz, H. M. (2025). Kültürel Mirasın Belgelenmesinde Modern Teknolojilerin Rolü, Kültürel Miras Araştırmaları, 6(2), 94-110. https://doi.org/10.59127/kulmira.1805373
  18. Alyilmaz, C., Alyilmaz, S., & Yakar, M. (2010). Measurement of petroglyhps (rock of arts) of Qobustan with close range photogrammetry. International Archives of Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, 38(Part 5), 29-32.
  19. Yilmaz, H. M. & Yakar, M. (2008). Computing Of Volume Of Excavation Areas By Digıtal Close Range Photogrammetry. Arabian J. Sci. Eng. 33(1A), 63-78.
  20. Kaya, Y., Polat, N., Şenol, H. İ., Memduhoğlu, A. & Ulukavak, M. (2021). Arkeolojik kalıntıların belgelenmesinde yersel ve İHA fotogrametrisinin birlikte kullanımı, Türkiye Fotogrametri Dergisi, 3(1), 9-14. https://doi.org/10.53030/tufod.899089
  21. Yakar, M. & Yılmaz, H. M. (2025). The Use of Unmanned Aerial Vehicles in Cultural Heritage Documentation. International Journal of Engineering and Geosciences, 11(2), 496-509. https://doi.org/10.26833/ijeg.1801614.
  22. Aydın, İ., Oso, C., Yaşar, M. & Polat, N. (2023). Tarihi Kızılkoyun Nekropol Alanında M54 No.lu Kaya Mezarının Fotogrametri ile 3B Modellemesi, Türkiye Fotogrametri Dergisi, 5(1), 36-42. https://doi.org/10.53030/tufod.1304794
  23. Mohammed, O., & Yakar, M. (2016). Yersel fotogrametrik yöntem ile ibadethanelerin modellenmesi. Selcuk University Journal of Engineering Sciences, 15(2), 85-95.
  24. Şenol, İ. H. & Orman, E. (2022). Diyarbakır Mardin Kapı’nın Yersel Fotogrametri Yöntemiyle 3B Belgelenmesi, Türkiye Fotogrametri Dergisi, 4(1), 1-6. https://doi.org/10.53030/tufod.1099940
  25. Yakar, M., Yıldız, F., Uray, F., & Metin, A. (2010) Photogrammetric Measurement of The Meke Lake and Its Environment with Kite Photographs to Monitoring of Water Level to Climate Change. In ISPRS Commission V Mid-Term Symposium (pp. 613-616.
  26. Yakar, M., & Yılmaz, H. M. (2025). İnsansız Hava Araçları İle Konum Verilerinin Üretiminde Yer Kontrol Noktası Dağılımı. Geomatik, 11(1), 88-96. https://doi.org/10.53030/tufod.1833201
  27. Erbaş, N. F., Kabadayı, A. & Varlık, A. (2025). Tarihi Eserlerin İHA Fotogrametrisi Yöntemi Kullanılarak 3 Boyutlu Modellenmesi: Yozgat Garipler Köyü Kilisesi Örneği, Kültürel Miras Araştırmaları, 6(1), 15-24. https://doi.org/10.59127/kulmira.1418663
  28. Zeybek, M. & Kaya, A. (2020). Tarihi Yığma Kiliselerde Hasarların Fotogrametrik Ölçme Tekniğiyle İncelenmesi: Artvin Tbeti Kilisesi Örneği, Geomatik, 5(1), 47-57. https://doi.org/10.29128/geomatik.568584
  29. Köse, V., Bilgin, M., Kopçuk, İ. & Şehit, E. (2024). Aspendos’tan 12. Yüzyıla Tarihlendirilen Bir Depolama Birimi ve Kentin Akdeniz Ticaretindeki Yeri Üzerine Yeni Bulgular, Höyük, 14, 232.
  30. Bilgin, M., Kopçuk, İ., Kaya, E., Yıldız, E., Bilgin Kopçuk, S. & Kızıltepe Bilgin, P. (2024). Aspendos Antik Kenti 2022 Yılı Kazı Çalışmaları, Kazı Sonuçları Toplantısı, 43/6, Ankara, 161.
  31. Bilgin, M., Kaya, E., Kopçuk, İ., Kızıltepe Bilgin, P., Şehit, E., Bilgin Kopçuk, S. & Ülker Küçük, M. (2025). Aspendos Yüzey Araştırması 2023, Araştırma Sonuçları Toplantısı, 40/3, Ankara, 175-180.
  32. Köse, V., Bilgin, M., Şehit, E. & Kopçuk, İ. (2024). Aspendosluların Şanlı Kenti, Bereketli Ovada Halkların Ahengi Pamphylia. Ed. Özdizbay, A. & Dağlı, İ., Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 402–404.
  33. Bilgin, M., Candur, T. & Kopçuk, İ. (2025). Pamphylia’da Bir Bilge Anlatıcı Aspendos, Arkeo Atlas Antik Kentler Antalya, Ed. Sağlamtimur H. vd., 1, İstanbul, 72.
  34. Şimşek, M., Taşkıran, M. & Doğan, U. (2025). Yinelemeli Sinir Ağlarıyla GNSS Verilerinde Birleştirilmiş ve Bireysel Model Karşılaştırılması. Geomatik, 10(1), 66-75. https://doi.org/10.29128/geomatik.1530761
  35. Kuçak, R. A., Erol, S. & Alkan, R. M. (2023). iPad Pro LİDAR sensörünün profesyonel bir yersel lazer tarayıcı ile karşılaştırmalı performans analizi, Geomatik, 8(1), 35-41. https://doi.org/10.29128/geomatik.1105048
  36. Yılmaz, H. M., Mutluoğlu, Ö., Ulvi, A., Yaman, A., & Bilgilioğlu, S. S. (2018). İnsansız hava aracı ile ortofoto üretimi ve Aksaray Üniversitesi kampüsü örneği. Geomatik, 3(2), 129-136.