SavedAdd your journal

Journals / Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

Development of the Turkish Language Learning and Teaching Process Construction Scale

Türkçe Öğrenme ve Öğretme Süreci İnşası Ölçeği’nin Geliştirilmesi

Merve Avcı(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4007-558X
Özay Karadağ(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4596-1203
Pages
398–418
Publication Date
2026-04-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

As a result of CFA, the scale's fit index results were ꭓ²/sd (1.986), RMSEA (0.050), SRMR (0.046), and AGFI (0.910) values were within the good fit range; CFI (0.951), GFI (0.936), and NFI (0.908) values were within the acceptable fit range.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study aims to develop the Turkish Language Learning and Teaching Process Construction Scale, which seeks to determine how Turkish language teachers structure learning and teaching processes.
📊
Key Findings & Data:EFA was performed using data obtained from a sample of 200 individuals.
💡
Conclusion & Impact:As a result of CFA, the scale's fit index results were ꭓ²/sd (1.986), RMSEA (0.050), SRMR (0.046), and AGFI (0.910) values were within the good fit range; CFI (0.951), GFI (0.936), and NFI (0.908) values were within the acceptable fit range.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Ders işleme süreci · öğrenme-öğretme süreci inşası · Türkçe dersi

Abstract

This study aims to develop the Turkish Language Learning and Teaching Process Construction Scale, which seeks to determine how Turkish language teachers structure learning and teaching processes. EFA and CFA were used in the study. EFA was performed using data obtained from a sample of 200 individuals. KMO value was 0.882, and Bartlett's test result was found to be significant. The analysis revealed a five-factor distribution explaining 62.619% of the total variance. When examining the loadings of the items on the factors in the exploratory factor analysis, one item was found to be loading on two factors. The item in question was excluded from the scale. The 19-item scale was evaluated under the factors of Developing Narrative (4 items), Cultivating a Culture of Reading (4 items), Preparing for Class (4 items), Developing Comprehension (3 items), and Holistic Lesson Design (4 items). The model fit of the factors was examined using CFA. As a result of CFA, the scale's fit index results were ꭓ²/sd (1.986), RMSEA (0.050), SRMR (0.046), and AGFI (0.910) values were within the good fit range; CFI (0.951), GFI (0.936), and NFI (0.908) values were within the acceptable fit range.

Özet

Bu çalışmada ortaokullarda ana dili olarak Türkçe öğretiminin gerçekleştiği eğitim ortamlarında ders işleme sürecinin tespit edilmesini sağlayacak bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Hiçbir zaman – Nadiren – Bazen – Sıklıkla – Her zaman seçeneklerinden oluşan 5’li likert tipinde, 20 maddelik bir araç geliştirilmiştir. Çalışmada açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Açımlayıcı faktör analizi, 200 Türkçe öğretmeninden oluşan bir örneklemden elde edilen veri ile gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda 5 faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Maddelerin, ilgili faktörlere atanmasında varimax döndürme uygulanmıştır. Faktör yükü binişik olan bir madde ölçek dışında bırakılmıştır. İkinci adımda 398 Türkçe öğretmeninden oluşan bir örnekleme ulaşılmış, bu verideki geçersiz yanıtlar atıldıktan sonra 389 Türkçe öğretmeninden oluşan bir örneklem elde edilmiştir. 389 kişilik veri, doğrulayıcı faktör analizi için kullanılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda en iyi uyum hedeflenmiş, bu kapsamda bir madde daha ölçekten çıkarılmış, 5 faktörlü 18 maddelik bir ölçek oluşturulmuştur.

🔖

Cite This Article

Avcı, M., Karadağ, Ö. (2026). Development of the Turkish Language Learning and Teaching Process Construction Scale. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 398–418. https://doi.org/10.31464/jlere.1858487

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (37)

  1. Baş, B., Kibar Furtun, M. V., Kapusızoğlu, F. & Ulu Aslan, E. (2023). Öğretmenlik kariyer basamakları ve yazılı sınavına ilişkin Türkçe öğretmenlerinin görüşleri: Neyi, nasıl algılıyor, yorumluyor ve öneriyorlar? Ana Dili Eğitimi Dergisi, 11(1), 159-177.
  2. Boomsma, A. & Hoogland, J. J. (2001). The robustness of LISREL modeling revisited. In R. Cudeck, S. du Toit, D. Sörbom (Eds.), Structural equation models: Present and future. A Festschrift in honor of Karl Jöreskog (pp. 139- 168), Chicago: Scientific Software.
  3. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E, Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri, Pegem Akademik Yay. Ankara.
  4. Büyüköztürk, Ş. (2024). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı istatistik, araştırma deseni SPSS uygulamaları ve yorum. Pegem Akademi Yay. Ankara.
  5. Çalışkan, G. (2015). Türkçe dersi öğretim programı ve Türkçe ders kitapları: 5. sınıf Türkçe ders kitabına yönelik bir inceleme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 4(2), 200-214.
  6. Deniz, K., Karagöl, E. &Tarakçı, R. (2019). Konuşma kazanımları açısından ortaokul Türkçe ders kitapları. Turkish Studies, 14(4), 1257-1269
  7. DeVellis, R.F. (2022). Ölçek geliştirme kuram ve uygulamalar (T. Totan, Çev. Ed.). Nobel Akademik Yay. Evci, N. & Aylar, F. (2017). Derlem: Ölçek geliştirme çalışmalarında doğrulayıcı faktör analizinin kullanımı. Sosyal Bilimler Dergisi, 4(10). 389-412.
  8. Fischer, C., Fishman, B., Dede, C., Eisenkraft, E., Foster, B., Frumin, K., Lawrenz, F., Levy, A., & McCoy, A. (2018). Investigating relationships between school context, teacher professional development, teaching practices, and student achievement in response to a nationwide science reform. Teaching and Teacher Education, 72, 107–121. https://doi.org/10.1016/j.tate.2018.02.011
  9. Gear, A. (2024). Powerful thinking, engaging readers, building knowledge, and nudging learning in elementary classrooms. Pembroke Publishing, Kanada.
  10. Göçer, A. (2014). Öğretmen rolleri, öğrenci etkililiği ve eğitim kazanımları bakımından Türkçe dersi metin işleme süreci. Millî Eğitim Dergisi, 44(204), 167-198.
  11. Gürsoy, H.C., Moralı, G. & Göçer, A. (2022). Lisansüstü eğitim alan Türkçe öğretmenlerine göre metin işleme sürecinde karşılaşılan sorunlar. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(36), 1398-1425.
  12. Hattie, J.A.C. (2003). Teachers make a difference: What is the research evidence? Paper presented at the Building Teacher Quality: What does the research tell us ACER Research Conference, Melbourne, Australia.
  13. IBM Corp (2015). IBM SPSS Statistics for Windows, Version 23.0. Armonk, NY: IBM Corp.
  14. Karadağ, Ö. & Kurudayıoğlu, M. (2010). 2005 Türkçe programına göre hazırlanmış ilköğretim birinci kademe Türkçe ders kitaplarının kelime hazinesi. Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi, 27, 423-436.
  15. Karagöz, Y. & Bardakçı, S. (2020) Bilimsel araştırmalarda kullanılan ölçme araçları ve ölçek geliştirme. Nobel Akademik Yay.
  16. Karatay, H. & Dilekçi, A. (2019). Türkçe öğretmenlerinin dil becerilerini ölçme ve değerlendirme yeterlikleri. Millî Eğitim, 48 Özel Sayı 1, 685-716.
  17. Karatay, H., Dolunay, S. & Savaş, Ö. (2014). Türkçe öğretmenlerinin etkin dinleme ve dönüt durumları. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2(4), 85-106. https://doi.org/10.16916/aded.67920
  18. Karvonen, U., Tainio, L., Soutarinne, R. (2018). Uncovering the pedagogical potential of texts: Curriculum materials in classroom interaction in first language and literature education. Learning, Culture and Social Interaction, 17, 38-55. https://doi.org/10.1016/j.lcsi.2017.12.003
  19. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). Guilford Press.
  20. Lakhe G. (2025). Curriculum development in higher education. Nepal Journal of Medical Sciences. 10(2), 1-6. https://doi.org/10.3126/njms.v10i2.79521
  21. MEB Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği https://ookgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_01/03163146_mebozelogretimkurumlariyonetmeligi03012025. pdf
  22. MEB, (2006). İlköğretim Türkçe dersi 6, 7 ve 8. sınıflar öğretim programı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Yayınları.
  23. MEB, (2015). Türkçe dersi (1-8. Sınıflar) öğretim programı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Yayınları.
  24. MEB, Öğretmen Yetiştirme Genel Müdürlüğü, (2017). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. Ankara. https://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_12/11115355_YYRETMENLYK_MESLEYY_GENEL_YETERLYKLERY.pdf adresinden erişilmiştir.
  25. MEB, (2019). Türkçe dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1-8. sınıflar). Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Yayınları.
  26. MEB, (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
  27. Misfeldt, M., Tamborg, A. L., Dreyøe, J., & Allsopp, B. B. (2019). Tools, rules and teachers: The relationship between curriculum standards and resource systems when teaching mathematics. International Journal of Educational Research, 94, 122–133. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2019.02.001
  28. Nation, I. D. & Macalister, J. (2010). Language curriculum design. Routledge.
  29. Oryaşın, U. (2021). Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin yenilenen Bloom Sınıflandırması’na göre incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(3), 820-832.
  30. Seferoğlu, S.S., (2004). Öğretmen yeterlikleri ve mesleki gelişim. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi, 5(58), 40-45.
  31. Shawer, S. F. (2017). Teacher-driven curriculum development at the classroom level: Implications for curriculum, pedagogy and teacher training. Teaching and Teacher Education, 63, 296–313. https://doi.org/10.1016/j.tate.2016.12.017
  32. Slavin, R. E. (2019). Eğitim psikolojisi kuram ve uygulama (G. Yüksel, Çev. Ed.). Nobel Akademik Yay. Tabachnick, G. B. & Fidell, L.S. (2020). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı (M. Baloğlu, Çev. Ed.) Nobel Akademik Yay.
  33. Tainio L. & Slotte. A. (2017). Interactional organization and pedagogic aims of reading aloud practices in L1 education. Nordic Journal of Literacy Research, 3, 61-82. http://dx.doi.org/10.23865/njlr.v3.469
  34. Türkben, T. (2019). Türkçe ders kitaplarındaki metin resimlerinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 650-672 DOI: 10.17679/inuefd.547841
  35. Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. Istanbul University Journal of the School of Business IUJSB 46, 74-85.
  36. Yıldız, S. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme sorunu: Nicel ve nitel paradigmalardan örnekleme kuramına bütüncül bir bakış. Kesit Akademi Dergisi, 3(11), 421-442.
  37. Zweeris, K., Tigelaar, E. H., & Janssen, F. J. J. M. (2023). Studying curriculum orientations in teachers’ everyday practices: A goal systems approach. Teaching and Teacher Education, 122, 103969. https://doi.org/10.1016/j.tate.2022.103969