Journals / Adalet Dergisi / 2025 / Sayı: 75

Evaluation of Nakhchivan Agreement As an Example of a Founding Treaty

BİR KURUCU ANTLAŞMA ÖRNEĞİ OLARAK NAHÇIVAN ANLAŞMASI’NIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Bahadır Bumin Özarslan(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ, HUKUK FAKÜLTESİ)0000-0002-7433-2900
Pages
263–291
Publication Date
2025-10-08
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this article, the Nakhchivan Agreement will be evaluated as a founding treaty and some changes, which are considered beneficial, will be suggested.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:As an international legal person, the legal basis of international organizations is based on the founding treaty.
📊
Key Findings & Data:The Nakhchivan Agreement, signed in 2009, is also the fundamental document that established the Organization of Turkic States.
💡
Conclusion & Impact:In this article, the Nakhchivan Agreement will be evaluated as a founding treaty and some changes, which are considered beneficial, will be suggested.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2009 Verileri
⚙️Variables:Uluslararası örgüt · kurucu antlaşma · Türk Dünyası

Abstract

As an international legal person, the legal basis of international organizations is based on the founding treaty. The founding treaty can be likened to the constitution of a state. From this perspective, founding treaties are the texts that determine the basic legal characteristics of international organizations. The Nakhchivan Agreement, signed in 2009, is also the fundamental document that established the Organization of Turkic States. The Nakhchivan Agreement, which is a multilateral international treaty, has given legal personality to the Organization of Turkic States, which was established solely for the Turkic World, and has made it a member of the international community as an international organization. The Nakhchivan Agreement, like every founding treaty, has some basic features and determines the characteristics of the Organization of Turkic States in terms of international law. When evaluated in terms of the language and concepts, used in the treaty text, it is seen that there are some problems. Some of the aforementioned problems were resolved with the protocol signed in 2022 within the framework of the authority, granted in Article 21 of the Nakhchivan Agreement. However, it is thought that it would be beneficial to make some additional changes. In this article, the Nakhchivan Agreement will be evaluated as a founding treaty and some changes, which are considered beneficial, will be suggested.

Özet

Bir uluslararası hukuk kişisi olarak uluslararası örgütlerin hukukî temeli, kurucu antlaşmaya dayanır. Kurucu antlaşma, bir devletin anayasasına benzetilebilir. Bu yönüyle bakıldığında kurucu antlaşmalar, uluslararası örgütlerin temel hukukî niteliklerini belirleyen metinlerdir. 2009 yılında imzalanan Nahçıvan Anlaşması da Türk Devletleri Teşkilatı’nı kuran temel belgedir. Çok taraflı bir uluslararası antlaşma niteliği taşıyan Nahçıvan Anlaşması, yalnızca Türk Dünyası’na yönelik olarak kurulan Türk Devletleri Teşkilatı’na hukukî kişilik kazandırmış ve uluslararası bir örgüt olarak uluslararası toplumun bir üyesi yapmıştır. Nahçıvan Anlaşması, her kurucu antlaşma gibi bazı temel özellikler taşımakta ve Türk Devletleri Teşkilatı’nın uluslararası hukuk açısından niteliklerini belirlemektedir. Antlaşma metninde kullanılan dil ve kavramlar açısından değerlendirildiğinde ise bazı sorunlar olduğu görülmektedir. Bahsi geçen sorunların bir kısmı, Nahçıvan Anlaşması’nın 21. maddesinde verilen yetki çerçevesinde, 2022 yılında imzalanan protokol ile giderilmiştir. Bununla birlikte, ek bazı değişikliklerin yapılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada, bir kurucu antlaşma olarak Nahçıvan Anlaşması ele alınacak ve söz konusu antlaşmada, yapılmasının faydalı olduğu düşünülen bazı değişiklikler önerilecektir.

🔖

Cite This Article

Özarslan, B. B. (2025). Evaluation of Nakhchivan Agreement As an Example of a Founding Treaty. Adalet Dergisi, Sayı: 75, 263–291. https://doi.org/10.57083/adaletdergisi.1799413

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (56)

  1. Akehurst M, A Modern Introduction to International Law, 6. Baskı, Routledge, Londra ve New York, 1992.
  2. Akkutay B L, “The Interpretation of the Constitutions of International Organizations”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XII, S. 1-2, 2008, ss. 373-387.
  3. Amerasinghe C F, Principles of the Institutional Law of International Organizations, Cambridge University Press, New York, 2005.
  4. Ateş D., Uluslararası Örgütler: Devletlerin Örgütlenme Mantığı, 7. Baskı, DORA Basım-Yayın Dağıtım, Bursa, 2023.
  5. Aust A, Modern Treaty Law and Practice, 2. Baskı, Cambridge University Press, New York, 2007.
  6. Ay A / Karaçor Z / Acet H, “GATT’tan Dünya Ticaret Örgütü’ne”, Küresel İlişkiler Çağında Uluslararası Örgütler, 2. Baskı, Editörler Şaban H. Çalış / Erdem Özlük, Çizgi Kitabevi, Konya, 2022, ss. 327-362.
  7. Bozkurt E / Poyraz Y / Erdal S, Devletler Hukuku, 12. Baskı, Legem Yayınevi, Ankara, 2023.
  8. Brownlie I, Principles of Public International Law, 6. Baskı, Oxford University Press, New York, 2003.
  9. Brölmann C, The Institutional Veil in Public International Law: International Organizations and the Law of Treaties, Hart Publishing, Oxford ve Portland, Oregon, 2007.
  10. Civelek J, Devletlerarası Teşkilatlar, Marmara Mali Müşavirlik Organizasyon ve Turizm Ltd. Şti., İstanbul, 1986.
  11. Çağıran M E, Uluslararası Örgütler, 6. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2024.
  12. Davutoğlu A, Stratejik Derinlik: Türkiye’nin Uluslararası Konumu, Küre Yayınları, 41. Baskı, İstanbul, 2010.
  13. Doğan İ, Devletler Hukuku, 4. Baskı, Astana Yayınları, Ankara, 2020.
  14. Durdular E, “Türk Dünyasının Geleceğe Açılan Penceresi; Türk Keneşi”, Türk Yurdu, C. 36 (68), S. 342 (703), Şubat 2016, ss. 34-40.
  15. Emir N, Uluslararası Hukukta Kişilik Kavramı ve Uluslararası Örgütlerin Hukukî Kişiliğinin Sonuçları, Yetkin Yayınları, Ankara, 2021.
  16. Erkiner H H / Eray İ, “Uluslararası Hukuk Bakımından Bir Uluslararası Örgüt Olarak Türk Devletleri Teşkilatı”, Güvenlik Stratejileri Dergisi Türk Devletleri Teşkilatı Özel Sayısı, 2022, ss. 217-250.
  17. Ersoy H, “D-8’ler: Modern Cumhuriyetin Son Doğu Arayışı”, Uluslararası Örgütler ve Türkiye, Editörler Şaban H. Çalış / Birol Akgün / Önder Kutlu, Çizgi Kitabevi, Konya, 2006, ss. 671-695.
  18. Gündüz A, Milletlerarası Hukuk, Editör Reşat Volkan Günel, 12. Baskı, Savaş Yayınevi, Ankara, 2024.
  19. Hasgüler M / Uludağ M B, Interstate and Non-Governmental International Organizations: History, Policy, Organs, Documents, Savaş Yayınevi, Ankara, 2020.
  20. Höbek T, Legal Personality of International Organizations in the Absence of a Constituent Legal Instrument: The Case of the OSCE, Yetkin Yayınları, Ankara, 2022.
  21. İpek C D, Frankofoni ile Türk Konseyi’nin Mukayesesi, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara, 2019.
  22. Kaya İ, Uluslararası Hukukta Temel Belgeler, 3. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2017.
  23. Kaya G, Uluslararası Hukukta Kişilik, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2020.
  24. Karluk S R, Küreselleşen Dünyada Uluslararası Kuruluşlar, 6. Baskı, Beta Basım, İstanbul, 2007.
  25. Klabbers J, An Introduction to International Institutional Law, Cambridge University Press, Cambridge, 2002.
  26. Kocatepe Ö F, Türk Devletleri Teşkilatı: Politik ve Askerî İşbirliği, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara, 2022.
  27. Meray S L, Devletler Hukukuna Giriş, İkinci Cilt, 4. Baskı, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 1975.
  28. Özarslan B B, Yirmi Yıllık Bir Serüven: Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİÖ) - Kurum Yapısı, İç İşleyişi, Dış İlişkileri, Berikan Yayınevi, Ankara, 2012.
  29. Özarslan B B, “Arap Baharı Sürecinde Türkiye’nin Suriye’ye Yönelik Askerî Harekâtlarının Hukukî Temeli”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, C. 8, S. 15, 2020, ss. 343-375.
  30. Pazarcı H, Uluslararası Hukuk Dersleri, 2. Kitap, 12. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2021.
  31. Pevehouse J / Nordstrom T / Warnke K, “International Governmental Organizations”, The Politics of Global Governance: International Organizations in an Interdependent World, Editör Paul F. Diehl, Lynne Rienner Publishers, Colorado, 2005, ss. 9-24.
  32. Pitman B P, An Introduction to the Study of International Organization, 4. Baskı, D. Appleton-Century Company, New York, 1935.
  33. Portmann R, Legal Personality in International Law, Cambridge University Press, New York, 2010.
  34. Sato T, “Constituent Instruments of International Organizations and Their Interpretative Framework – Introduction to the Principal Doctrines and Bibliography”, Hitotsubashi Journal of Law and Politics, S. 14, Şubat 1986, ss. 1-22.
  35. Savaşan F / Duman Ş, “G7/G8: Zirve Yoluyla Bir Uluslararası Platform”, Uluslararası Örgütler ve Türkiye, Editörler Şaban H. Çalış / Birol Akgün / Önder Kutlu, Çizgi Kitabevi, Konya, 2006, ss. 697-721.
  36. Schermers H G / Blokker N M, International Institutional Law: Unity Within Diversity, 5. Baskı, Martinus Nijhoff Publishers, Leiden / Boston, 2011.
  37. Schmalenbach K, “Article 5: Treaties Constituting International Organizations and Treaties Adopted within an International Organization”, Vienna Convention on the Law of Treaties: A Commentary, Editörler: Oliver Dörr / Kirsten Schmalenbach, 2. Baskı, Springer-Verlag GmbH, Berlin, 2018, s. 99-110.
  38. Seyersted F, Common Law of International Organizations, Martinus Nijhoff Publishers, Leiden and Boston, 2008.
  39. Shaw M N, International Law, 6. Baskı, Cambridge University Press, Cambridge, 2008.
  40. Shpakovych O M / Vladyka S A, “Constituent Instruments of International Organizations as a Special Source of the Law of International Organizations”, Statute Law Review, C. 40, S. 3, Ekim 2019, ss. 236-248.
  41. Sur M, Uluslararası Hukukun Esasları, 17. Baskı, Beta Basım Yayım Dağıtım, İstanbul, 2024.
  42. Terzioğlu S S, “Uluslararası Hukuk Açısından Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi”, Uluslararası Hukuk ve Politika, C. 9, S. 36, 2013, ss. 45-72.
  43. Terzioğlu S S / Özarslan B B, Uluslararası Örgütler Hukuku, Adalet Yayınevi, Ankara, 2016.
  44. Halatçı Ulusoy Ü, Dünya Ticaret Örgütü’nde Uyuşmazlıkların Çözümü Mekanizması, Turhan Kitabevi, Ankara, 2009.
  45. Ünal Ş, Uluslararası Hukuk, Yetkin Yayınları, Ankara, 2005.
  46. Villiger M E, Commentary on the 1969 Vienna Convention on the Law of Treaties, Martinus Nijhoff Publishers, Leiden / Boston, 2009.
  47. Virally M, “Definition and Classification of International Organizations: A Legal Approach”, The Concept of International Organization, Editör Georges Abi-Saab, UNESCO, Paris, 1981, ss. 50-66.
  48. Voitovich S A, International Economic Organizations in the International Legal Process, Martinus Nijhoff Publishers, The Netherlands, 1995.
  49. https://www.bsec-organization.org
  50. https://www.francophonie.org
  51. https://www.mfa.gov.tr
  52. https://www.icj-cij.org
  53. https://www.resmigazete.gov.tr
  54. https://thecommonwealth.org
  55. https://www.turkicstates.org
  56. https://www.un.org