Journals / Adalet Dergisi / 2026 / Sayı: 77

The Crime of Organ and Tissue Trafficking

ORGAN VE DOKU TİCARETİ SUÇU

Recep Doğan(DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ, HUKUK FAKÜLTESİ)0000-0002-7739-3071
Pages
257–295
Publication Date
2026-09-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The scope of this article must be expanded to include organs.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This article will firstly discuss the conceptual development of organ and tissue transplantation with a reference to national and international regulations and explain necessary legal conditions for a legally valid transplantation from living or deceased donors.
📊
Key Findings & Data:Then, in accordance with the article 91 of Turkish Penal Code, the components of crimes related to organ and tissue trafficking which criminalize organ and tissue transplantations from a living person without a valid consent (article 91/1), organ and tissue transplantations from a deceased without a valid consent (article 91/2), selling, trading and brokering for organs and tissues (article 91/3), storing, transferring and implanting illegally received organs and tissues (article 91/5) will be analysed with a reference to the rulings of the Court of Cassation (Yargıtay).
💡
Conclusion & Impact:The scope of this article must be expanded to include organs.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Organ veya doku nakli · organ ve doku ticareti · rıza ve rızaya ilişkin modeller

Abstract

This article will firstly discuss the conceptual development of organ and tissue transplantation with a reference to national and international regulations and explain necessary legal conditions for a legally valid transplantation from living or deceased donors. The consent models for organ and tissue transplantations will also be discussed in the light of the case law of the European Court of Human Rights. Then, in accordance with the article 91 of Turkish Penal Code, the components of crimes related to organ and tissue trafficking which criminalize organ and tissue transplantations from a living person without a valid consent (article 91/1), organ and tissue transplantations from a deceased without a valid consent (article 91/2), selling, trading and brokering for organs and tissues (article 91/3), storing, transferring and implanting illegally received organs and tissues (article 91/5) will be analysed with a reference to the rulings of the Court of Cassation (Yargıtay). The special forms of these crimes such as attempt to commit the crime and the concept of necessity in organ and tissue trafficking will also be explained. In the end, the article will provide some recommendations to raise the number of organ and tissue donors. In order to reach the desired number in organ and tissue donation, it seems to be necessary to expand the scope of the article 14 of the Organ and Tissue Retrieval, Storage, Vaccination and Transplantation Act. Currently, the article 14 allows the implementation of the presumed consent system in terms of tissues that do not make changes to the corpse, such as the cornea. The scope of this article must be expanded to include organs.

Özet

Bu makalede öncelikle organ ve doku nakli kavramının gelişim süreci ulusal ve uluslararası boyutuyla tartışılacak, canlıdan ve ölüden yapılacak organ ve doku naklinin hukuken geçerli sayılabilmesi için gerekli şartlar açıklanacaktır. Ölü vericiden organ veya doku naklinde rızaya ilişkin hukuki modellerin kapsamı ile bu modellerin uygulanmasından kaynaklanan sorunlar Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin organ ve doku nakline ilişkin mevcut kararları doğrultusunda incelenecektir. Ardından, Türk Ceza Kanunu’nun 91. maddesinde yer alan “organ veya doku ticareti” suçu kapsamında hukuken geçerli rızaya dayalı olmaksızın canlıdan organ veya doku alınması (TCK m. 91/1), hukuka aykırı olarak, ölüden organ veya doku alınması (TCK m. 91/2), organ veya dokunun satın alınması, satılması, satılmasına aracılık edilmesi (TCK m. 91/3), hukuka aykırı yollarla elde edilmiş olan organ veya dokunun saklanması, nakledilmesi veya aşılanması (TCK m. 91/5) suçlarının unsurları, suçun özel görünüş biçimleri ve zorunluluk hali kavramı Yargıtay kararlarından da yararlanılmak suretiyle tartışılacaktır. Kanaatimizce, organ ve doku temininde istenen sayıya ulaşılabilmesi için kornea gibi ceset üzerinde değişiklik yapmayan dokular bakımından Varsayılan Rıza Modeli’nin uygulanmasına izin veren Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun’un 14. maddesinin organları da kapsayacak şekilde genişletilmesi zorunludur.

🔖

Cite This Article

Doğan, R. (2026). The Crime of Organ and Tissue Trafficking. Adalet Dergisi, Sayı: 77, 257–295. https://doi.org/10.57083/adaletdergisi.2050026

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (64)

  1. Akdemir M, ‘Organ ve Doku Naklinde İlk Uluslararası Metinler ve Türkiye’ (2025) 3 (1) Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, TOGÜHFD.
  2. Akdemir G S, ‘Uluslararası ve Ulusal Yönüyle Organ Ticareti Suçu’ (2025) 5 (1) Kırıkkale Hukuk Mecmuası.
  3. Algan H, Türk Ceza Kanunu’nda Organ ve Doku Ticareti Suçları (Seçkin, 2018).
  4. Atamer Y M, ‘Ölüden Organ Naklinin Beraberinde Getirdiği Sorunlar’ (Prof. Dr. Aysel Çelikel’e Armağan) (1999-2000) 19-20 MHB.
  5. Aydın M, Organ ve Doku Nakli ve Ceza Sorumluluğu (Seçkin, 2008).
  6. Aydın Ç K, ‘Organ veya Doku Ticareti Suçu’ (2011) 1 Ankara Barosu Dergisi.
  7. Bayraktar K, Hekimin Tedavi Nedeniyle Cezai Sorumluluğu (İÜHF Yayınları, 1972).
  8. Bayraktar K, ‘Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanuna İlişkin Düşünceler’ (1979) 1 (2) Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi.
  9. Bayraktar Ö, ‘Organ ve Doku Nakli’ (2010) C.II, Prof. Dr. Köksal Bayraktar’a Armağan Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.
  10. Cihan A H, ‘Ölmüş Vericiden Organ ve Doku Nakline İlişkin Hukuki Esaslar’ (2015) 1 (2) Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.
  11. Demirbaş T, Ceza Hukuku Genel Hükümler (19. Baskı, Seçkin Yayıncılık, 2024).
  12. Doğan R, ‘Concept of Informed Consent in the Context of Research with Children and Child Rights’ (2012) 5 (1) Ankara Bar Review.
  13. Dönmezer S, ‘Organ Nakli’ (1975) 41 (1-2) İÜHFM.
  14. Dülger M V, Ceza Hukuku Genel Hükümler (3. Baskı, Seçkin Yayıncılık, 2025).
  15. Ekiz, Ö F, Organ ve Doku Nakli Bağlamında Cezai Sorumluluk (Yüksek Lisans Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi 2022).
  16. Gökcen A, ‘Organ ve Doku Nakli Üzerine Düşünceler’ (2000) 8 (1-2) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.
  17. Gökcen A ve Balcı M, ‘Organ ve Doku Ticareti Suçları (Tck. M. 91-93)’ (2013) Prof. Dr. Nur Centel’e Armağan, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi.
  18. Gülsoy K Y, Orhan S ve Kutluhan S, ‘Organ Bağış ve Nakline Yönelik Tutum ve Davranışlar’ (2021) 22 Kocatepe Tıp Dergisi, Kocatepe Medical Journal.
  19. Hakeri H, Tıp Hukuku (20 Baskı, Seçkin, 2020).
  20. İçel K, Ceza Hukuku Genel Hükümler (7. Baskı, Beta Basım, 2023).
  21. İltaş Y, Türk Hukukunda Organ ve Doku Ticareti Suçu (Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi 2017).
  22. Karakaya A, Türk Ceza Hukukunda Organ ve Doku Ticareti Suçu (Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2023).
  23. Katoğlu T, ‘Türk Hukukunun Bir Parçası Olarak Avrupa Konseyi İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi’ (2006) 55 (1) AÜHFD.
  24. Katoğlu, T, ‘Ceza Hukukunda Suçun Mağduru Kavramının Sınırları’ (2012) 61 (2), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.
  25. Kılıçoğlu A, ‘Organ Nakli ve Doku Alınmasının Hukuksal Yönleri’ (1991) (2) TBBD.
  26. Kızılarslan H, ‘Organ ve Doku Naklinin Hukuki Yapısı’ (2010) 1 Prof. Dr. Köksal Bayraktar’a Armağan C.II, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.
  27. Koca M ve Üzülmez İ, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler (8 Baskı, Adalet Yayınevi, 2022).
  28. Koca M ve Üzülmez İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (18. Baskı, Seçkin Yayıncılık, 2025).
  29. Köksal A, Organ ve Doku Ticareti Suçları (Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi 2015).
  30. Mermut S, ‘Organ ve Doku Ticareti Suçu’ (2010) 1 Prof. Dr. Köksal Bayraktar’a Armağan C.II, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.
  31. Özbek V Ö, Doğan K ve Bacaksız P, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler (18. Baskı, Seçkin, 2023).
  32. Özbek V Ö, Doğan K, Meraklı S, Bacaksız P ve Başbüyük İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (15. Baskı, Seçkin Yayıncılık, 2024).
  33. Özgenç İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (15. Baskı, Seçkin, 2019).
  34. Öztürk B ve Erdem M R, Uygulamalı Ceza ve Güvenlik Tedbirleri Hukuku (17. Baskı, Seçkin, 2017).
  35. Parlar A ve Hatipoğlu M, Türk Ceza Kanunu Yorumu (3.Baskı, Seçkin, 2010).
  36. Polat O A, Organ veya Doku Ticareti Suçları (Yüksek Lisans Tezi, Çankaya Üniversitesi 2015).
  37. Şahan G, ‘Türk Hukukunda Organ ve Doku Naklinde Rıza’ II. Uluslararası Tıp Hukuku Kongresi Bildirileri Kitabı içinde (2018).
  38. Toroslu N, ‘Organ Aktarma ve Cezai Sorumluluk’ (1978) 35 (1) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi.
  39. Uygun Ç, ‘Organ ve Doku Nakli’ (2016) 90 (4) İstanbul Barosu Dergisi.
  40. Yalman G, Türk Ceza Hukukunda Organ veya Doku Ticareti Suçları (TCK m. 91-93) (Doktora Tezi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi 2025).
  41. Zafer H, Ceza Hukuku Genel Hükümler TCK m. 1-75 (8. Baskı, Beta Basım, 2021).
  42. Zengin M A, ‘İnsan Haklarının Korunması Kapsamında Yasa Dışı Organ veya Doku Naklinin Türk Hukukuna Yansımaları’ (2014) 18 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi.
  43. Yargı kararları
  44. Yargıtay kararları
  45. Yargıtay 4. HD., 1977 / 3455 E., 1977 / 2751 K., T: 10.03.1977.
  46. Yargıtay 13. HD., 2000 / 8582 E., 2000 / 10298 K., T: 20.11.2000.
  47. Yargıtay 18 HD., 2014 / 16178 E., 2014 / 3998 K., T: 06.03.2014.
  48. Yargıtay 4. CD., 1975 / 2433 E., 1975 / 3150 K., T: 03.06.1975.
  49. Yargıtay 12. CD., 2013 / 17615 E., 2014 / 14203 K., T:10.06.2014.
  50. Yargıtay 12. CD., 2013 / 26896 E., 2014 / 18492 K., T: 23.09.2014.
  51. Yargıtay,12. CD., 2014 / 363 E., 2014 / 26400 K., T: 23.12.2014.
  52. Yargıtay 12. CD., 2015 / 1531 E.,2015 / 2378 K., T: 10.02.2015.
  53. Yargıtay 12.CD., 2015 / 3906 E.,2015 / 8955 K., T: 26.05.2015
  54. Yargıtay 12. CD., 2015 / 15157 E., 2018 / 2269 K., T: 28.02.2018;
  55. Yargıtay 12. CD., 2018 / 451 E., 2018 / 524 K., T:17.01. 2018.
  56. Yargıtay 12. CD., 2018 / 2623 E., 2019 / 8062 K., T: 03.07.2019.
  57. Yargıtay 12. CD., 2021 / 2355 E., 2021 / 6901 K., T: 13.10.2021
  58. Yargıtay 12 CD., 2018 / 4497 E., 2021 / 2258 K., T: 03.03. 2021.
  59. Yargıtay 12. CD., 2022 / 8807 E., 2023 / 6026 K., T: 27.12.2023.
  60. Yargıtay 12. CD., 2022 / 4947 E., 2025 / 3312 K., T: 26.03.2025.
  61. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2018 / 12-543 E., 2023 / 606 K., T: 14.11.2023.
  62. AİHM kararları
  63. Elberte v. Latvia, Fourth Section, (no. 61243/08), 13 January 2015.
  64. Petrova v. Latvia, Fourth Section, (no. 4605/05), 24 June 2014.