SavedAdd your journal

Journals / Aydın Türklük Bilgisi / 2020 / Cilt: 6 - Sayı: 2

Yaratıcılık ve Dîvân Şiirinde Rakîbden İntikam Almanın Bir Başka Yolu

Metin AKAR
Pages
121–171
Publication Date
2020-10-15
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Daha sonraki asırlarda giderek azalmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Öz Dünya edebiyatlarında ve bunun bir parçası olan klâsik Türk edebiyatında, aşk temasını işleyen edebî eserlerin pek çoğunda “âşık, maʻşûk ve rakîb”ten oluşan bir “triyo” bulunur.
📊
Key Findings & Data:Rakîb, bütün edebiyatların sevilmeyen klâsik tiplerindendir.
💡
Conclusion & Impact:Daha sonraki asırlarda giderek azalmıştır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Anahtar Kelimeler Dîvân Edebiyatı · yaratıcılık · rakîb

Özet

Öz Dünya edebiyatlarında ve bunun bir parçası olan klâsik Türk edebiyatında, aşk temasını işleyen edebî eserlerin pek çoğunda “âşık, maʻşûk ve rakîb”ten oluşan bir “triyo” bulunur. Rakîb, bütün edebiyatların sevilmeyen klâsik tiplerindendir. Dîvan ve mesnevî edebiyatlarımızda rakîb daima aşağılanır. Bizim edebiyatımızda rakîb en çok “it”e benzetilir. Tahkirde hızını alamayan, öfkesini kontrol edemeyen veya etmek istemeyen şairler rakîbi “it”e benzetmekle kalmamışlar, aynı beyitte bir defa daha “it” kelimesini veya eş anlamlı olan kelimeleri kullanmışlar; daha da ileri giderek içinde “it”, “i, t” ses grubu bulunduran kelimelerden yararlanmışlardır. Bazıları bununla da yetinmeyerek aynı beyit içinde, hakaret sözlerinden başka benzetilen varlığın özelliklerini de zikretmişlerdir. Bu tutum XV ve XVI’ncı asırlarda yaygın olarak görülmektedir. Daha sonraki asırlarda giderek azalmıştır.

🔖

Cite This Article

AKAR, M. (2020). Yaratıcılık ve Dîvân Şiirinde Rakîbden İntikam Almanın Bir Başka Yolu. Aydın Türklük Bilgisi, Cilt: 6 - Sayı: 2, 121–171. https://ajindex.com/articles/134637

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (19)

  1. Akalın, Ş. H. [ve başk.]. (2011). Türkçe Sözlük. 11. Baskı. Ankara:
  2. TDK Yayınları.
  3. Akar, M. (1994).
  4. Bir Hiciv Dolayısıyla, Türk Kültürü, (372), 243-245.
  5. Ankara.
  6. Akdoğan, Y. (tarihsiz). Ahmedî, Dîvân. Ankara:
  7. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Eserleri Dizisi: 424. Akyüz K. –Beken S. – Yüksel S. – Cumbur M. (1990). Fuzûlî Divanı, Ankara:
  8. Akçağ Yayınları, Genel Yayın No: 51. Armutlu, S. (2014). Şu’ara Hocası Mâderzâd Bir Şâir: Zâtî, Doğu Esintileri, A Journal of Oriental Studies, (2), 77-135.
  9. Erzurum. Armutlu, S. (2018). Zâtî: Hayatı, Kişiliği, Sanatı ve Eserleri, Erzurum Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (22), s.1935-1956.
  10. Erzurum. Arslan, M. – Aksoyak, İ. H. (1994). Haşmet Külliyâtı, Divân, Senedü'ş-Şuʻarâ, Vilâdet-nâme (Sûr-nâme), İntisâbü'l-Mülûk (Hâb-nâme). Sivas. Coşkun, V. S. (2014).“Zâtî”. DİA, XXXXIV, 150-151.
  11. İstanbul.
  12. Çavuşoğlu, M. (1979). Amrî, Dîvan, Tenkidli Basım. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No. 2538. Çavuşoğlu, M. (1980). Vasfî Dîvan, Tenkidli Basım. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No. 2709. Çavuşoğlu, M. (1982). Helâkî Dîvan, Tenkidli Basım. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No. 2979. Çavuşoğlu, M. – M. A. Tanyeri. (1987). Zatî Divanı (Edisyon Kritik ve Transkripsiyon), Gazeller Kısmı: III. Cild, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No. 3369. Çavuşoğlu, M. – M. A. Tanyeri. (1989. Kapakta 1990). Üsküplü İshâk Çelebi, Dîvan, Tenkitli Basım, İstanbul: Mimar Sinan Üniversitesi Yayınları No: 1990.
  13. Çavuşoğlu, M.(1991). “Bâkî”. DİA, IV, s.537-540.
  14. İstanbul.
  15. Çavuşoğlu, M. (1998). Dîvanlar Arasında. Ankara: (1.Baskı,
  16. Umran Yayınları, Ankara 1982;) 2. Baskı, Akçağ Yayınları: 250. Eren, H. (1999). Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, 1. Baskı.
  17. Ankara.
  18. Ergüz, E. (2009). Priştineli Nûrî Dîvânı ve İncelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul:, İstanbul Üniversitesi,
  19. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ersoylu, H. (1989). Cem Sultan’ın Türkçe Divan’ı, Ankara: TDK Yayınları:543. Erünsal, İ. E. (1983). The Life and Works of Tâcî-zâde Caʻfer Çelebi, With a Critical Edition of His Dîvân. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No. 3103. Gölpınarlı, A. (1972). Nedim Divanı, 2. Basım. İstanbul: İnkılâp ve Aka Kitabevleri Koll. Şti. İpekten, H. (2013). Bâkî, Hayatı, Edebî Kişiliği ve Bazı Şiirlerinin Açıklamaları, 9.Basım, Ankara: Akçağ Yayınları:161. İpekten, H. (2020). Karamanlı Nizâmî Divanı. Ankara. https://