KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Aydın Türklük Bilgisi / 2020 / Cilt: 6 - Sayı: 2

Yaratıcılık ve Dîvân Şiirinde Rakîbden İntikam Almanın Bir Başka Yolu

Metin AKAR
Sayfa
121–171
Yayın Tarihi
2020-10-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Daha sonraki asırlarda giderek azalmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz Dünya edebiyatlarında ve bunun bir parçası olan klâsik Türk edebiyatında, aşk temasını işleyen edebî eserlerin pek çoğunda “âşık, maʻşûk ve rakîb”ten oluşan bir “triyo” bulunur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Rakîb, bütün edebiyatların sevilmeyen klâsik tiplerindendir.
💡
Sonuç & Katkı:Daha sonraki asırlarda giderek azalmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anahtar Kelimeler Dîvân Edebiyatı · yaratıcılık · rakîb

Özet

Öz Dünya edebiyatlarında ve bunun bir parçası olan klâsik Türk edebiyatında, aşk temasını işleyen edebî eserlerin pek çoğunda “âşık, maʻşûk ve rakîb”ten oluşan bir “triyo” bulunur. Rakîb, bütün edebiyatların sevilmeyen klâsik tiplerindendir. Dîvan ve mesnevî edebiyatlarımızda rakîb daima aşağılanır. Bizim edebiyatımızda rakîb en çok “it”e benzetilir. Tahkirde hızını alamayan, öfkesini kontrol edemeyen veya etmek istemeyen şairler rakîbi “it”e benzetmekle kalmamışlar, aynı beyitte bir defa daha “it” kelimesini veya eş anlamlı olan kelimeleri kullanmışlar; daha da ileri giderek içinde “it”, “i, t” ses grubu bulunduran kelimelerden yararlanmışlardır. Bazıları bununla da yetinmeyerek aynı beyit içinde, hakaret sözlerinden başka benzetilen varlığın özelliklerini de zikretmişlerdir. Bu tutum XV ve XVI’ncı asırlarda yaygın olarak görülmektedir. Daha sonraki asırlarda giderek azalmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AKAR, M. (2020). Yaratıcılık ve Dîvân Şiirinde Rakîbden İntikam Almanın Bir Başka Yolu. Aydın Türklük Bilgisi, Cilt: 6 - Sayı: 2, 121–171. https://ajindex.com/articles/134637

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Akalın, Ş. H. [ve başk.]. (2011). Türkçe Sözlük. 11. Baskı. Ankara:
  2. TDK Yayınları.
  3. Akar, M. (1994).
  4. Bir Hiciv Dolayısıyla, Türk Kültürü, (372), 243-245.
  5. Ankara.
  6. Akdoğan, Y. (tarihsiz). Ahmedî, Dîvân. Ankara:
  7. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Eserleri Dizisi: 424. Akyüz K. –Beken S. – Yüksel S. – Cumbur M. (1990). Fuzûlî Divanı, Ankara:
  8. Akçağ Yayınları, Genel Yayın No: 51. Armutlu, S. (2014). Şu’ara Hocası Mâderzâd Bir Şâir: Zâtî, Doğu Esintileri, A Journal of Oriental Studies, (2), 77-135.
  9. Erzurum. Armutlu, S. (2018). Zâtî: Hayatı, Kişiliği, Sanatı ve Eserleri, Erzurum Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (22), s.1935-1956.
  10. Erzurum. Arslan, M. – Aksoyak, İ. H. (1994). Haşmet Külliyâtı, Divân, Senedü'ş-Şuʻarâ, Vilâdet-nâme (Sûr-nâme), İntisâbü'l-Mülûk (Hâb-nâme). Sivas. Coşkun, V. S. (2014).“Zâtî”. DİA, XXXXIV, 150-151.
  11. İstanbul.
  12. Çavuşoğlu, M. (1979). Amrî, Dîvan, Tenkidli Basım. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No. 2538. Çavuşoğlu, M. (1980). Vasfî Dîvan, Tenkidli Basım. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No. 2709. Çavuşoğlu, M. (1982). Helâkî Dîvan, Tenkidli Basım. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No. 2979. Çavuşoğlu, M. – M. A. Tanyeri. (1987). Zatî Divanı (Edisyon Kritik ve Transkripsiyon), Gazeller Kısmı: III. Cild, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No. 3369. Çavuşoğlu, M. – M. A. Tanyeri. (1989. Kapakta 1990). Üsküplü İshâk Çelebi, Dîvan, Tenkitli Basım, İstanbul: Mimar Sinan Üniversitesi Yayınları No: 1990.
  13. Çavuşoğlu, M.(1991). “Bâkî”. DİA, IV, s.537-540.
  14. İstanbul.
  15. Çavuşoğlu, M. (1998). Dîvanlar Arasında. Ankara: (1.Baskı,
  16. Umran Yayınları, Ankara 1982;) 2. Baskı, Akçağ Yayınları: 250. Eren, H. (1999). Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, 1. Baskı.
  17. Ankara.
  18. Ergüz, E. (2009). Priştineli Nûrî Dîvânı ve İncelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul:, İstanbul Üniversitesi,
  19. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ersoylu, H. (1989). Cem Sultan’ın Türkçe Divan’ı, Ankara: TDK Yayınları:543. Erünsal, İ. E. (1983). The Life and Works of Tâcî-zâde Caʻfer Çelebi, With a Critical Edition of His Dîvân. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No. 3103. Gölpınarlı, A. (1972). Nedim Divanı, 2. Basım. İstanbul: İnkılâp ve Aka Kitabevleri Koll. Şti. İpekten, H. (2013). Bâkî, Hayatı, Edebî Kişiliği ve Bazı Şiirlerinin Açıklamaları, 9.Basım, Ankara: Akçağ Yayınları:161. İpekten, H. (2020). Karamanlı Nizâmî Divanı. Ankara. https://