AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn South Azerbaijan Turkish dialects “-mAG + possessive suffix + yoḫ”; In Kashkay Turkish dialects “-mAG + possessive suffix + yoḫ” and “-DXK + possessive suffix + yoḫ”; “-mAG + possessive suffix + yoḫ” sequences have developed in Khorasan Turkish dialects.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
In South Azerbaijani, Khorasan and Kashkay Turkish, modal is formed with participle suffix -(y)An. In these dialect areas, the negative of the mood formed with participles with -(y)An is in the form of “-(y)An deyil + pronoun-originated person suffix”. The existence of the word “deyil” here is the result of being an Oghuz. In other words, the “-(y)An deyil” structure is the equivalent of the “-GAn emes + pronoun-based personal suffix” structure in the Chagatay dialects. In the dialects in question, the suffix -(y)An is only used in participles with the suffix -DXK. The suffix -(y)An (with the function of suffix -DXK) is not used in the verb noun. Verb nouns are made with the suffix -mAG in South Azerbaijani dialects, -mAG and -DXK suffixes in Kashkay Turkish dialects, and -mAG in Khorasan Turkish dialects. These verb noun suffixes have also been the determinant of the negative structures seen in the “verb noun + yoḳ ‘absent’” sequence. In South Azerbaijan Turkish dialects “-mAG + possessive suffix + yoḫ”; In Kashkay Turkish dialects “-mAG + possessive suffix + yoḫ” and “-DXK + possessive suffix + yoḫ”; “-mAG + possessive suffix + yoḫ” sequences have developed in Khorasan Turkish dialects.
Özet
Güney Azerbaycan, Horasan ve Kaşkay Türkçesi ağızlarında -(y)An ekli sıfat-fiillerle kip kurulmuştur. Bu lehçe alanlarında -(y)An ekli sıfat-fiillerle kurulan kipin olumsuzu, “-(y)An deyil + zamir kökenli şahıs eki” biçimindedir. Burada “deyil” kelimesinin varlığı, Oğuz sahasına dâhil olmanın sonucudur. Bir diğer anlatımla “-(y)An deyil” yapısı, Çağatay sahası lehçelerindeki “-GAn emes + zamir kökenli şahıs eki” yapısının eş değeridir. Bahsi geçen lehçelerde -(y)An eki, -DXK eki işleviyle yalnızca sıfat-fiillerde söz konusudur. -(y)An eki, (-DXK eki işlevli) fiil isminde kullanılmamaktadır. Fiil isimleri, Güney Azerbaycan ağızlarında -mAG ekiyle, Kaşkay Türkçesi ağızlarında -mAG ve -DXK ekleriyle, Horasan Türkçesi ağızlarında ise -mAG ekiyle yapılmaktadır. Bu fiil ismi ekleri, “fiil ismi + yoḳ ‘yok’” dizilişinde görülen olumsuz yapıların da belirleyicisi olmuştur. Güney Azerbaycan Türkçesi ağızlarında “-mAG + iyelik eki + yoḫ”; Kaşkay Türkçesi ağızlarında “-mAG + iyelik eki + yoḫ” ve “-DXK + iyelik eki + yoḫ”; Horasan Türkçesi ağızlarında “-mAG + iyelik eki + yoḫ” dizilişleri gelişmiştir.