SavedAdd your journal

Journals / YASAMA DERGİSİ / 2025 / Sayı: 52

VERGİ DÜZENLEMELERİ İLE MALİ ALAN OLUŞTURULMASINA YÖNELİK BİR DEĞERLENDİRME

İrem Didinmez(HACETTEPE UNIVERSITY)0000-0002-1931-0688
Pages
39–65
Publication Date
2025-12-26
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Sonuç olarak, ülkelerin ekonomik, sosyal, kurumsal ve politik yapılarının dikkate alınarak vergi politikalarının tasarlanması, kalkınma ve büyüme hedefleri ile uyumlu olarak vergi hasılatını artıracak, kamu harcamalarının finanse edilmesi için ek kaynak oluşturacak ve sürdürülebilir mali alan sağlayacaktır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu çalışmanın amacı, mali alan oluşturulmasında yararlanılan vergi düzenlemelerini değerlendirmektir.
📊
Key Findings & Data:Vergi gelirleri, devletlerin ekonomik kaynaklarını kontrol etme gücünün göstergesidir.
💡
Conclusion & Impact:Sonuç olarak, ülkelerin ekonomik, sosyal, kurumsal ve politik yapılarının dikkate alınarak vergi politikalarının tasarlanması, kalkınma ve büyüme hedefleri ile uyumlu olarak vergi hasılatını artıracak, kamu harcamalarının finanse edilmesi için ek kaynak oluşturacak ve sürdürülebilir mali alan sağlayacaktır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Mali alan · Mali sürdürülebilirlik · Kamu geliri

Özet

Bu çalışmanın amacı, mali alan oluşturulmasında yararlanılan vergi düzenlemelerini değerlendirmektir. Vergi gelirleri, devletlerin ekonomik kaynaklarını kontrol etme gücünün göstergesidir. Mali alan ise kamu mallarını ve hizmetlerini finanse edebilmek için kullanılabilecek kaynakların tamamını ifade etmektedir. Kamu gelirleri arasında en büyük paya sahip olan vergilere yönelik düzenlemelerin sosyal, ekonomik ve mali amaçlar ile gerçekleştirilen detaylı analizlerin ardından uygulanması uzun vadeli mali alan oluşturulmasında vergilerin önemini ortaya koymaktadır. Vergilendirme alanında yapılan çalışmalar, devletler için yeni bir borçlanma yoluna gitmeden mali alan oluşturulmasına imkan sağladıkları için tercih edilmektedir. Sonuç olarak, ülkelerin ekonomik, sosyal, kurumsal ve politik yapılarının dikkate alınarak vergi politikalarının tasarlanması, kalkınma ve büyüme hedefleri ile uyumlu olarak vergi hasılatını artıracak, kamu harcamalarının finanse edilmesi için ek kaynak oluşturacak ve sürdürülebilir mali alan sağlayacaktır.

🔖

Cite This Article

Didinmez, İ. (2025). VERGİ DÜZENLEMELERİ İLE MALİ ALAN OLUŞTURULMASINA YÖNELİK BİR DEĞERLENDİRME. YASAMA DERGİSİ, Sayı: 52, 39–65. https://ajindex.com/articles/1314682

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (80)

  1. KAYNAKÇA Aizenman, Joshua - Yothin Jinjarak - Hien Thi Kim Nguyen - Donghyun Park, "Fiscal space and government-spending and tax-rate cyclicality patterns: A cross-country comparison, 1960–2016", Journal of Macroeconomics, C. 60, 2019, s. 229-252.
  2. Akbayır, Fatih - Burçin Yereli, "Mali Alan ve Ölçüm Yöntemleri", Sosyoekonomi, C. 26, S. 38, 2018, s. 253-270.
  3. Akitoby, Bernardin, "Raising Revenue: Five Country Cases Illustrate How Best to Improve Tax Collection", Finance & Development, C. 55, S. 1, 2018, s. 18-21.
  4. Ataç, Beyhan, Maliye Politikası Gelişimi, Amaçları, Araçları ve Uygulama Sorunları, Ankara: Turhan Kitabevi, 2021.
  5. Blaug, Mark, İktisat Kuramının Geçmişine Bakış, Ankara: Efil Yayınevi, 2014.
  6. Bohn, Henning, "The Behavior of us Public Debt and Deficits", Quarterly Journal of Economics, C. 113, S. 3, 1998, s. 949–963.
  7. Botev,J., J. Fournier -A. Mourougane, "A Re-assessment of Fiscal Space in OECD Countries", OECD Economics Department Working Papers, No. 1352, OECD Publishing, Paris, 2016.
  8. Brahmbhatt, Milan - Otaviano Canuto, "Fiscal Policy for Growth and Development", 73041 The World Bank Poverty Reduction and Economic Management (PREM) Network, 2012.
  9. Brun, J-F. - G. Chambas - J-L. Combes - P. Dulbecco - A. Gastambide - S. Guérineau - S. Guillaumont - G. Rota-Graziosi, "Fiscal Space in Developing Countries", Poverty Group of the United Nations Development Programme’s Bureau for Development Policy, 2006.
  10. Bulut, Fatih Şevki - Serkan Cura, "Maliye Teorisi İçerisinde Mali Alan Kavramını Aramak: Smith, Keynes ve Musgrave Üzerine Bir İnceleme", Vergi Raporu, C. 29, S. 260, 2021, s. 63-78.
  11. Bykov, Stepan S. - Horst Zimmermann, "Tax Expenditure as a Problem in Intergovernmental Relations", Journal of Tax Reform, C. 4, S. 1, 2018, s. 27-44.
  12. Cobham, Alex - Javier Garcia-Bernardo - Miroslav Palansky - Mark Bou Mansour, "The State of Tax Justice 2020: Tax Justice in the Time of COVID-19", Tax Justice Network, 2020.
  13. Congdon, William J. - Jeffrey R. Kling - Sendhil Mullainathan, "Behavioral Economics and Tax Policy", National Tax Journal, C. 62, S. 3, 2009, s. 375-386.
  14. Çaşkurlu, Eren, "Bağımsız Maliye Politikası Uygulama Olanağının Kısıtlanması: Mali Alan Daralması ve Etkileri", Ekonomik Yaklaşım, C. 22, S. 79, 2011, s. 21-44.
  15. Debrun, Xavier - Laurent Moulin - Alessandro Turrini - Joaquim Ayuso-i-Casals - Manmohan S. Kumar - Allan Drazen - Clemens Fuest, "Tied to the Mast? National Fiscal Rules in the European Union [with Discussion]", Economic Policy, C. 23, S. 54, 2008, s. 297-362.
  16. Development Committee, "Fiscal Policy for Growth and Development: An Interim Repor", DC2006-0003 Poverty Reduction and Economic Management World Bank, 2006.
  17. Doherty, Laura - Luke Yeaman, "Fiscal space in the G-20", Economic Roundup, C. 3, 2008, s. 79-87.
  18. European Commission, "Tax Expenditures in Direct Taxation in EU Member States", Directorate-General for Economic and Financial Affairs, Occasional Papers 207 Economic and Fiscal Affairs, 2014.
  19. European Commission, "Taxation trends in the European Union", Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2022.
  20. Feige, Edgar L. - Robert T. McGee, "Sweden's Laffer Curve: Taxation and the Unobserved Economy", The Scandinavian Journal of Economics, C. 85, S. 4, 1983, s. 499-519.
  21. Feld, Lars P. - Bruno S. Frey, "Tax Compliance as the Result of a Psychological Tax Contract: The Role of Incentives and Responsive Regulation", Law &Policy 2007, s. 102-120.
  22. Gangl, Katharina - Eva Hofmann - Erich Kirchler, "Tax authorities' with taxpayer: A conception of compliance in social dilemmas by power and trust", New Ideas in Psychology 2015, s. 13-23.
  23. Gashi, Mentor - Halil Kukaj, "The Effect of Tax Rates on Fiscal Evasion and Avoidance", European Journal of Sustainable Development 2016, s. 31-38.
  24. Gemmell, Norman - Richard Kneller - Ismael Sanz, "Does the composition of government expenditure matter for long-run GDP levels?", Oxford Bulletin of Economics and Statistics, C. 78, S. 4, 2016, s. 522-47.
  25. Gesami, Rache, "Review of Fiscal Space and National Development Strategies", The Annual Meeting of ECOSOC 2009.
  26. Ghosh, Atish R. - Jun I. Kim - Enrique G. Mendoza - Jonathan D. Ostry - Mahvash S. Qureshi, "Fiscal Fatigue, Fiscal Space and Debt Sustainability in Advanced Economies", The Economic Journal, C. 123, 2013, s. 4-30.
  27. Gnangnon, Sèna Kim - Jean François Brun, "Tax Reform and Fiscal Space in Developing Countries", Eurasian Economic Review, C. 10, 2020, s. 237-265.
  28. Gregorio, José De, "Inflation, taxation, and long-run growth", Journal of Monetary Economics, C. 31, S. 3, 1993, s. 271-298.
  29. Gutierrez, Mario - Julio Revilla, "“Building Countercyclical Fiscal Policies in Latin America", The World Bank Policy Research Working Paper WPS5211 Washington, D.C.: The World Bank, 2010. Hansson, Asa - Charles Stuart, "Peaking of fiscal sizes of government", European Journal of Political Economy, C. 19, S. 4, 2003, s. 669-684.
  30. Hastings, Justine S. - Olivia S. Mitchell, "How Financial Literacy and Impatience Shape Retirement Wealth and Investment Behaviors", Journal of Pension Economics and Finance, C. 19, S. 1, 2020, s. 1-20.
  31. Hay, Roger - Gareth Williams, "Fiscal Space and Sustainability from the Perspective of the Health Sector, in: High Level Forum on the Health Millennium Development Goals Selected Papers 2003-2005", Paris: WHO and The World Bank, 2005.
  32. Heller, Peter S., "Understanding Fiscal Space", IMF Policy Discussion Paper Fiscal Affairs Department PDP/05/4 International Monetary Fund, 2005.
  33. Heuty, A. - E. Letouze - Rathin Roy, "Fiscal Space for What? Analytical Issues from a Human Development Perspective The G-20 Workshop on Fiscal Policy", 2007.
  34. Hindriks, Jean - Gareth D. Myles, Intermediate Public Economics, 2006.
  35. Huber, E. - J. D. Stephens, "Combating Old and New Social Risks", The Politics of Post-Industrial Welfare States: Adapting Post-War Social Policies to New Social Risks içinde, yazan K. Armingeon, G. Bonoli, 143-168. London: Routledge, 2006.
  36. Hunt, E. K. - Mark Lautzenheiser, İktisadi Düşünce Tarihi, Ankara: Phoenix, 2011. Iara, Anna - Guntram B. Wolff, "Rules and Risk in the Euro Area", European Journal of Political Economy, C. 34, 2014, s. 222-236.
  37. IMF, "Fiscal Policy for Growth and Development", Further Analysis and Lessons from Country Case Studies International Bank for Reconstruction and Development and the International Development Association, 2007.
  38. IMF, "Fiscal Transparency Handbook. Paris: International Monetary Fund", doi:https://doi.org/10.5089/9781484331859.069, 2018.
  39. IMF, "World Economic Outlook, April 2020: The Great Lockdown", IMF, 2020.
  40. Kafkalas, Sifis - Pantelis Kalaitzidakis - Vangelis Tzouvelekas, "Tax evasion and public expenditures on tax revenue services in an endogenous groth model", European Economic Review 2014, s. 438-453.
  41. Kennedy, Gavin, "Adam Smith: A Moral Philosopher and his Political Economy", The Adam Smith Review içinde, yazan Michael J. Clark. London: Palgrave Macmillan, 2008.
  42. Kirchler, Erich - James Alm, "Combining Psychology and Economics in the Analysis of Compliance: From Enforcement to Cooperation", Tulane University Working Paper Series Tulane University, 2012.
  43. Kose, Ayhan M. - Franziska Ohnsorge - Naotaka Sugawara, "Fiscal Space: Concept, Measurement, and Policy Implications", Research & Policy Briefs From the World Bank Malaysia Hub The World Bank Group, 2018.
  44. Laffer, Arthur B., "The Laffer Curve: Past, Present, and Future", The Heritage Foundation, 2004.
  45. Ley, Eduardo, "Fiscal Policy for Growth", Prem Notes Economic Policy The World Bank, 2009. Martorano, Bruno, "Cyclicality of Fiscal Policy in Latin America over the Period 1990 - 2015", Review of Development Economics, C. 22, S. 1, 2018, s. 67-90.
  46. Mentor, Gashi - Halil Kukaj, "The Effect of Tax Rates on Fiscal Evasion and Avoidance", European Journal of Sustainable Development, C. 5, S. 1, 2016, s. 31-38.
  47. Musgrave, Richard, "A Brief History of Fiscal Doctrine", Handbook of Public Economics, Vol. I içinde, yazan Alan J.
  48. Auerbach, Martin Feldstein, 1-59. Elsevier Science Publisher, 1991.
  49. Musgrave, Richard, The Theory of Public Finance, New York: McGraw-Hill, 1959.
  50. Nerlich, Carolin - Wolf Heinrich Reuter, "Fiscal Rules, fiscal Space and and Procyclical Fiscal Policy", Working Paper Series European Central Bank (ECB)., 2015.
  51. OECD, "Fiscal Sustainability of Health Systems: How to Finance More Resilient Health Systems When Money Is Tight?", Paris: OECD Publishing, 2024.
  52. OECD, "Government at a Glance 2019", Paris: OECD Publishing, 2019. OECD Publishing
  53. OECD, "OECD (2021), Tax revenue (indicator)", 2021.
  54. OECD, "Restoring Public Finances", Special Issue of the OECD Journal on Budgeting 2011/2 Paris: OECD Publishing, 2011.
  55. OECD, "Revenue Stataistics 1965-2019", Consumption Tax Revenues Under Covid-19: Lessons from the 2008 Global Financial Crises 2020.
  56. Ortiz, Isabel - Jingqing Chai - Matthew Cummins, "Indentifying Fiscal Space", Options for Socail and Economic Developlment for Childern and poor Households in 182 Countries Unicef Policy and Practise, 2011.
  57. Ostry, Jonathan - Atish Ghosh - Jun KIM - Mahvash Qureshi, "Fiscal Space", IMF Staff Position Note, SPN/10/11, 2010.
  58. Park, Seok G., "Quantifying Impact of Aging Population on Fiscal Space", IMF Working Paper No. 12/164 Washington: Fiscal Affairs Department, IMF, 2012.
  59. Perotti, Roberto, "Fiscal Policy in Developing Countries: A Framework and Some Questions", Policy Research Working Paper, No: 4365 The World Bank, 2007.
  60. Pınar, Abuzer, Maliye Politikası Teori ve Uygulama, Ankara: Turhan Kitabevi, 2021.
  61. Polanyi, Karl, Büyük Dönüşüm, Çağımızın Siyasal ve Ekonomik Temelleri, İstanbul: İletişim Yayınları, 2010.
  62. Poterba, James M. - Julio J. Rotemberg, "Inflation and Taxation with Optimizing Governments", Journal of Money, Credit and Banking, C. 22, S. 1, 1990
  63. Qudrat-I Elahi, K., "UNDP on good governance", International Journal of Social Economics, C. 36, S. 12, 2009, s. 167-1180.
  64. Roy, Rathin - Anonie Heuty - Emmanuel Letouze, "Fiscal Space for Public Investment: Towards a Human Development Approach", UNDP, 2006.
  65. Roy, Rathin - Antoine Heuty - Emmanuel Letouze, "Fiscal Space for What? Analytical Issues from a Human Development Perspective", Fiscal Space Policy Options for Financing Human Development içinde, yazan Rathin Roy, Antoine Heuty, 31-66. London: Routledge, 2009.
  66. Schick, Allen, "Budgeting for Fiscal Space", OECD Journal on Budgeting, C. 9, S. 2, 2009, s. 19-19.
  67. Smelser, Neil J. - Richard Swedberg, İktisat Sosyolojisi, Ankara: Sentez Yayıncılık, 2013.
  68. Song, Young-dahl - Tinsley E. Yarbrough, "Tax Ethics and Taxpayer Attitude: A Survey", Public Administration Review 1978, s. 442-452.
  69. Stiglitz, Joseph E. - Jay K. Rosengard, Economics of the Public Sector, 2015.
  70. Şen, Hüseyin - İsa Sağbaş, Vergi Teorisi ve Politikası, Ankara: Kalkan Matbaacılık, 2016.
  71. Tan, S. S., "Vergileme Ve Mali Alan: Gelişmekte Olan Ülkeler Açısından Bir Değerlendirme", Mali Alan: Teori-Uygulama içinde, yazan Ahmet Kesik, Turgay Berksoy, Mehmet Şahin, 187-205. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2014.
  72. Tanzi, Vito, "Can Fiscal Decentralization Create Fiscal Space?", Fiscal Policy: Fiscal Elements of Growth and Development, G-20 Workshop T. C. Merkez Bankası, 2007.
  73. Taymaz, Erol, "Covid-19 tedbirlerinin Türkiye ekonomisine etkisi ve çözüm önerileri", 2020.
  74. Ulusoy, Ahmet - Tekin Akdemir - Birol Karabulut, "Küresel Kriz ve AB'nin Kriz Karşıtı Maliye Politikalarının Etkinliği: Mali Alan Açısından Bir Değerlendirme", Düzenleyen: Gaziosmanpaşa Üniversitesi 28. Türkiye Maliye Sempozyumu Küresel Kriz ve Maliye Politikaları Tebliğiler Kitabı Antalya-Türkiye, 2013. 247-286 UNCTAD, Trade and Development Report 2014, Global Governance and Policy Space for Development, New York and Geneva: UN, 2014.
  75. UNICEF, "Fiscal Space For Strengthened Social Protection West And Central Africa", UNICEF Regional Office Of West and Central Africa, 2 UNICEF, 2009.
  76. Voyvoda, Ebru - Erinç Yeldan, "COVİD-19 Salgının Türkiye Ekonomisi Üzerine Etkileri ve Politika Alternatiflerinin Makroekonomik Genel Denge Analizi", 2020.
  77. Walczak, Jared, "Income Taxes Are More Volatile Than Sales Taxes During an Economic Contraction", Tax Foundation, 2020.
  78. World Bank, "Creating Fiscal Space for Poverty Reduction in Ecuador: A Fiscal Management and Public Expenditure Review", World Bank Country Study Washington, DC: World Bank and the Inter-American Development Bank, 2005.
  79. Yeter, Mustafa - Friedrich Heinemann, "The Effects of fiscal Rules on Public Finances and Their Identification", 100425 Verein für Socialpolitik / German Economic Association, 2014.
  80. Heuty, A. - E. Letouze - Rathin Roy, "Fiscal Space for What? Analytical Issues from a Human Development Perspective The G-20 Workshop on Fiscal Policy", 2007.