SavedAdd your journal

Journals / SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 24 Sayı: 3

Factors Affecting Athletic Success Perception Scale (FAASPS): A Scale Development Study

Sportif Başarı Algısını Etkileyen Faktörler Ölçeği (SBAEFÖ): Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Mustafa Karadağ(FIRAT ÜNİVERSİTESİ, SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, ANTRENÖRLÜK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ, ANTRENÖRLÜK EĞİTİMİ PR.)0000-0001-8160-2991
Fethi Yıldırım(Elazığ İl Milli Eğitim)0000-0001-8420-0576
Ercan Gür(FIRAT UNIVERSITY, FACULTY OF SPORTS SCIENCE, DEPARTMENT OF SPORTS MANAGEMENT)0000-0001-6690-828X
Dilek Karadağ0000-0002-9608-168X
Pages
711–731
Publication Date
2026-09-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Theoretically, the developed scale contributes to the literature by integrating macro-level environmental and economic factors into individual perception; practically, it provides coaches, sports psychologists, and managers with a multidimensional framework to evaluate athlete development.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The aim of this study is to develop a valid and reliable measurement instrument capable of holistically evaluating the factors affecting athletes' perception of success by building upon Engel’s Biopsychosocial Model and integrating environmental and economic dimensions, thus encompassing psychological, physical-biological, socio-cultural, environmental, and economic factors.
📊
Key Findings & Data:The sample of this methodologically designed research consisted of a total of 1,601 licensed athletes included in a two-stage data collection process.
💡
Conclusion & Impact:Theoretically, the developed scale contributes to the literature by integrating macro-level environmental and economic factors into individual perception; practically, it provides coaches, sports psychologists, and managers with a multidimensional framework to evaluate athlete development.
🔬Design:Lab & Field Experiment
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Sportif Başarı Algısı · Biyopsikososyal Model · Ölçek Geliştirme

Abstract

The aim of this study is to develop a valid and reliable measurement instrument capable of holistically evaluating the factors affecting athletes' perception of success by building upon Engel’s Biopsychosocial Model and integrating environmental and economic dimensions, thus encompassing psychological, physical-biological, socio-cultural, environmental, and economic factors. The sample of this methodologically designed research consisted of a total of 1,601 licensed athletes included in a two-stage data collection process. During the scale development process, a pilot study was conducted with 126 participants in Elazığ province to test the functionality of the item pool and refine the draft form. The main study, in which the psychometric properties (construct validity and reliability) of the scale were tested, was carried out with 1,475 athletes. These participants were selected from 30 metropolitan cities across Turkey using stratified sampling to ensure regional representation, and convenience sampling due to accessibility constraints. For data analysis, Diagonally Weighted Least Squares (DWLS), the most suitable estimation method for the ordinal nature of Likert-type data, was preferred. Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), Cronbach’s Alpha, McDonald’s Omega, Composite Reliability (CR), Average Variance Extracted (AVE), and Heterotrait-Monotrait (HTMT) ratio, along with t-tests and ANOVA, were utilized in the statistical procedures. As a result of the analyses, 5 items with weak psychometric properties were eliminated, and a final structure consisting of 5 sub-dimensions and 20 items was confirmed. Confirmatory Factor Analysis (CFA) revealed that the goodness-of-fit indices of the model were at an excellent level (CFI=.998, TLI=.998, RMSEA=.059, SRMR=.024). The internal consistency (α=.94, ω=.95) and composite reliability (CR>.80) of the scale were found to be highly robust, while convergent (AVE>.50) and discriminant (HTMT<.85) validities were statistically established. Furthermore, discriminant validity analyses indicated that the success awareness levels of female, national, and professional athletes were significantly higher compared to other groups (p<.005). The findings demonstrate that the "Factors Affecting Athletic Success Perception Scale (FAASPS)" is a psychometrically robust tool capable of holistically measuring success within the Turkish sports culture and is highly sensitive to different performance levels. Theoretically, the developed scale contributes to the literature by integrating macro-level environmental and economic factors into individual perception; practically, it provides coaches, sports psychologists, and managers with a multidimensional framework to evaluate athlete development.

Özet

Çalışmanın amacı; sporcuların başarı algısını etkileyen faktörleri Engel’in Biyopsikososyal Modeli'ni temel alıp çevresel ve ekonomik dinamiklerle genişleterek; psikolojik, fiziksel-biyolojik, sosyo-kültürel, çevresel ve ekonomik boyutlarıyla bütüncül olarak değerlendirebilen geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Metodolojik desenle yürütülen araştırmanın çalışma grubu, iki aşamalı veri toplama sürecine dâhil edilen toplam 1601 lisanslı sporcudan oluşmaktadır. Ölçek geliştirme sürecinde; madde havuzunun işlerliğini test etmek ve taslak formu arıtmak amacıyla Elazığ ilinde 126 katılımcı ile pilot uygulama yapılmış, ölçeğin psikometrik özelliklerinin (yapı geçerliği ve güvenirlik) sınandığı esas uygulama ise Türkiye genelindeki 30 büyükşehirden farklı coğrafi bölgelerin temsiliyeti için tabakalı ve ulaşılabilirlik kısıtları nedeniyle kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 1475 sporcu ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde, Likert tipi sıralı (ordinal) yapıya en uygun kestirim yöntemi olan Diagonally Weighted Least Squares (DWLS) tercih edilmiştir. İstatistiksel işlemlerde AFA, DFA, Cronbach’s Alpha, McDonald’s Omega, CR, AVE ve HTMT katsayıları ile t-testi ve Anova kullanılmıştır. Analizler sonucunda; psikometrik özellikleri zayıf olan 5 madde elenerek 5 alt boyut ve 20 maddeden oluşan nihai yapı doğrulanmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) neticesinde modelin uyum iyiliği indekslerinin mükemmel düzeyde olduğu saptanmıştır (CFI=.998, TLI=.998, RMSEA=.059, SRMR=.024). Ölçeğin iç tutarlılığı (α=.94, ω=.95) ve yapı güvenirliği (CR>.80) oldukça yüksek bulunmuş; yakınsak (AVE>.50) ve ayrışma (HTMT<.85) geçerliği istatistiksel olarak kanıtlanmıştır. Ayırt edici geçerlik analizlerinde; kadın, milli ve profesyonel sporcuların başarı farkındalıklarının diğer gruplardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (p<.005). Elde edilen bulgular, "Sportif Başarı Algısını Etkileyen Faktörler Ölçeği (SBAEFÖ)"nin Türk spor kültüründe başarıyı bütüncül ölçebilen, farklı performans düzeylerine duyarlı ve psikometrik açıdan güçlü bir araç olduğunu göstermektedir. Geliştirilen bu ölçek, teorik olarak makro düzeydeki çevresel ve ekonomik faktörleri bireysel algı düzeyine entegre ederek literatüre katkı sağlarken; pratik düzeyde antrenör, spor psikologları ve yöneticilere sporcu gelişimini çok boyutlu değerlendirme imkânı sunmaktadır.

🔖

Cite This Article

Karadağ, M., Yıldırım, F., Gür, E., Karadağ, D. (2026). Factors Affecting Athletic Success Perception Scale (FAASPS): A Scale Development Study. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, Cilt: 24 Sayı: 3, 711–731. https://doi.org/10.33689/spormetre.1865808

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (45)

  1. Aslan, H. T. (2019). Kayak alp disiplininde ülkelerin sportif başarı durumları ile kış turizmi potansiyelinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
  2. Aydemir, M. (2023). Elit atletizm sporcularında psikofizyolojik stres ve kaygı düzeyi ile sportif başarı ilişkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karaman.
  3. Ayrancı, M., & Aydın, M. K. (2025). The complex interplay between psychological factors and sports performance: A systematic review and meta-analysis. PLoS One, 20(8), e0330862. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0330862
  4. Baker, J., & Horton, S. (2004). A review of primary and secondary influences on sport expertise. High Ability Studies, 15(2), 211–228. https://doi.org/10.1080/1359813042000314781
  5. Başgöl, Ö. (2021). Göçmen sporcuların adaptasyon yetenekleri ve sportif başarıları ile sosyal, kültürel uyumlar arasındaki ilişkide kültürü özümsemenin rolü: Bir kültürel spor psikolojisi yaklaşımı. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Iğdır Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Iğdır.
  6. Carron, A. V., Colman, M. M., Wheeler, J., & Stevens, D. (2002). Cohesion and performance in sport: A meta analysis. Journal of Sport and Exercise Psychology, 24(2), 168-188.
  7. Cattell, R. B. (1978). The scientific use of factor analysis in behavioral and life sciences. Plenum Press.
  8. Comrey, A. L., & Lee, H. B. (1992). A first course in factor analysis (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.
  9. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.
  10. Çorba, Ö. B. (2024). Okçuluk branşında kadet, genç ve büyük yaş kategorilerinde durumluk ve sürekli kaygı düzeylerinin sportif başarıya etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
  11. Davis, L. L. (1992). Instrument review: Getting the most from a panel of experts. Applied Nursing Research, 5(4), 194-197. https://doi.org/10.1016/S0897-1897(05)80008-4
  12. De Bosscher, V., De Knop, P., Van Bottenburg, M., & Shibli, S. (2006). A conceptual framework for analysing sports policy factors leading to international sporting success. European Sport Management Quarterly, 6(2), 185–215. https://doi.org/10.1080/16184740600955087
  13. DiStefano, C., & Morgan, G. B. (2014). A comparison of diagonal weighted least squares robust estimation techniques for ordinal data. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 21(3), 425–438. https://doi.org/10.1080/10705511.2014.915373
  14. Engel, G. L. (1977). The need for a new medical model: a challenge for biomedicine. Science, 196(4286), 129–136. https://doi.org/10.1126/science.847460
  15. Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (4th ed.). Sage.
  16. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312
  17. Genç, T. (2022). The impact of youth academies on financial and sporting success of the leading associations in European football. Yayımlanmamış doktora tezi, Kadir Has Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
  18. Gençlik ve Spor Bakanlığı [GSB]. (2025). Türkiye geneli lisanslı sporcu istatistikleri ve branş dağılımı. T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı.
  19. Güngör, A. (2014). Futbol endüstrisinde sportif başarı ile finansal performans arasındaki ilişkinin analizi ve Türkiye uygulaması. Sosyal Bilimler Dergisi, (1), 16-36.
  20. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson.
  21. Hasırcı, S. (1998). Sporda başarı ve başarısızlığı etkileyen içsel ve dışsal nedenler (Denetim Odağı). Ege Üniversitesi Basımevi.
  22. Hayes, A. F., & Coutts, J. J. (2020). Use omega rather than Cronbach’s alpha for estimating reliability. But…. Communication Methods and Measures, 14(1), 1–24. https://doi.org/10.1080/19312458.2020.1718629
  23. Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115–135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
  24. Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
  25. Karafil, A. Y., Ulaş, M., & Akgül, M. H. (2021). Sporda başarı amacı ölçeği: Alt yapı sporcularına (9-18 yaş) yönelik geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(1), 46-58. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.947136
  26. Korkut-Owen, F., & Bugay, A. (2014). İletişim becerileri ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 51-64. https://doi.org/10.17860/efd.95021
  27. Liu, H., & Fu, S. (2024). Optimizing sports performance in China: Investigating the influence of training, recovery, motivation, and environmental support within a moderation-mediation framework. Heliyon, 10(18), e37942. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e37942
  28. Marsh, H. W., Hau, K., & Wen, Z. (2004). In search of golden rules: Comment on hypothesis-testing approaches to setting cutoff values for fit indexes and dangers in overgeneralizing Hu and Bentler’s findings. Structural Equation Modeling, 11(3), 320-341. http://dx.doi.org/10.1207/s15328007sem1103_2
  29. Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J. Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879-903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
  30. Raedeke, T. D., & Smith, A. L. (2001). Development and preliminary validation of an athlete burnout measure. Journal of Sport & Exercise Psychology, 23(4), 281–306. https://doi.org/10.1123/jsep.23.4.281
  31. Sotiriadou, K., & Shilbury, D. (2009). Australian elite athlete development: An organisational perspective. Sport Management Review, 12(3), 137-148. https://doi.org/10.1016/j.smr.2009.01.002
  32. Sunay, H. (2021). Uluslararası karşılaştırmalı spor yönetim sistemleri. Gazi Kitabevi.
  33. Şahin, A. (2023). Sporda özgüven. E. A. Uluç (Ed.), Spor bilimleri üzerine araştırmalar-VI içinde (ss. ilgili sayfalar). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub246.c1060
  34. Şirin, E. F., Çağlayan, H. S., Çetin, M. Ç., & İnce, A. (2008). Spor yapan lise öğrencilerin spora katılım motivasyonlarına etki eden faktörlerin belirlenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 98-110.
  35. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
  36. Tekin, M., & Sanioğlu, A. (2004). Selçuk Üniversitesi Karaman Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulunu kazanan ve kazanamayan adayların başarılarının ve başarısızlıklarının değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (12), 339-345.
  37. The jamovi project. (2024). jamovi (Version 2.5) [Computer Software]. Retrieved from https://www.jamovi.org
  38. Ulun, C. (2016). Türkiye'de şirketleşen ve halka arz edilen futbol kulüplerinin sportif başarı ve mali performans analizleri. Yayımlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  39. Ünver, D. (2023). Spor psikolojisinde kişilik ve performans. E. A. Uluç & M. Yıldız (Ed.), Spor bilimleri alanında güncel yaklaşımlar II içinde (1-11). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub394.c1789
  40. Varol, İ. (2024). Geleneksel güreş sporcularının kişilik özellikleri, psikolojik sağlamlık durumları ve sportif başarı motivasyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Burdur.
  41. Wang, S., Shen, M., Li, P., & Liu, H. (2025). Factors related to the success in women’s football: A systematic review. Frontiers in Sports and Active Living, 7, 1602457. https://doi.org/10.3389/fspor.2025.1602457
  42. Yang, P., Xu, R., & Le, Y. (2024). Factors influencing sports performance: A multi-dimensional analysis of coaching quality, athlete well-being, training intensity, and nutrition with self-efficacy mediation and cultural values moderation. Heliyon, 10(17), e36646. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e36646
  43. Yüce, A. (2022). Elit yıldız basketbolcuların sportif başarı düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kütahya.
  44. Zeren, F. (2014). Futbol kulüplerinin sportif başarılarının hisse senedi fiyatlarına etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
  45. Ziyagil, M. A., Bilir, P., Çekin, R., & Temur, C. S. (2012). Sporda şiddetin sebepleri ve çözüm önerileri. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 7(1), 1-14.