SavedAdd your journal

Journals / OANNES - Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2026 / Volume: 8 Issue: 2

The Nine Men's Morris Game Boards Identified at Mor Kuryakos (Dera Qira) Monastery: An Assessment

Mor Kuryakos (Dera Qira) Manastırı’nda Tespit Edilen Dokuztaş Oyun Tablalarının Değerlendirilmesi

Dr. Abdurrahman Demir(Batman Müze Müdürlüğü)0000-0001-7411-579X
Pages
—
Publication Date
2026-09-27
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings indicate that the Nine Men's Morris game boards identified at Mor Kuryakos Monastery provide new evidence for discussions concerning the chronology and geographical distribution of gaming culture in Mesopotamia.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Mor Kuryakos Monastery, located in Ayrancı Village of the Beşiri District in Batman Province, served as an important religious centre for the Syriac community for many years.
📊
Key Findings & Data:Available evidence suggests that the monastery was most likely abandoned after 1915, following the decline of the Syriac population in the region.
💡
Conclusion & Impact:The findings indicate that the Nine Men's Morris game boards identified at Mor Kuryakos Monastery provide new evidence for discussions concerning the chronology and geographical distribution of gaming culture in Mesopotamia.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Mesopotamia · Nine Men’s Morris · Mor Kuryakos Monastery

Abstract

Mor Kuryakos Monastery, located in Ayrancı Village of the Beşiri District in Batman Province, served as an important religious centre for the Syriac community for many years. Available evidence suggests that the monastery was most likely abandoned after 1915, following the decline of the Syriac population in the region. The structure remained unused throughout the early Republican period and gradually fell into ruin. Archaeological excavations were conducted by the Batman Museum Directorate as part of the restoration works at the monastery. Although the construction date of the monastery has not yet been established with certainty, various dates have been proposed in the scholarly literature. The restoration works revealed evidence of different architectural phases, providing new insights into the chronology of the monastery. One of the most significant discoveries made during these investigations was the identification of two Nine Men's Morris game boards. Recent archaeological discoveries from Mesopotamia have provided important evidence for understanding the development and geographical distribution of ancient gaming traditions. The game boards uncovered at Mor Kuryakos Monastery may also be associated with the long-standing tradition of strategy games documented across Mesopotamia and contribute new evidence to the study of the region's gaming culture. Nine Men's Morris has been documented across a wide geographical area and is represented by numerous archaeological finds, indicating its long-term use. The game is generally considered to have been widely played during the Roman Period, with game boards commonly incised on floors, stairways, and other architectural elements in military installations, monasteries, and various other buildings. In this study, the game boards were evaluated with regard to their typological characteristics and archaeological context and comparatively examined alongside similar examples reported in the literature. The findings indicate that the Nine Men's Morris game boards identified at Mor Kuryakos Monastery provide new evidence for discussions concerning the chronology and geographical distribution of gaming culture in Mesopotamia.

Özet

Batman ilinin Beşiri ilçesine bağlı Ayrancı köyünde bulunan Mor Kuryakos Manastırı, uzun yıllar Süryani topluluğu için önemli bir merkez olmuştur. Mevcut veriler, manastırın kullanımının büyük olasılıkla 1915 sonrasında bölgedeki Süryani nüfusunun azalmasıyla sona erdiğini göstermektedir. Yapı, Cumhuriyet'in ilk yıllarından itibaren kullanılmamış ve zamanla harap hâle gelmiştir. Manastırda gerçekleştirilen restorasyon çalışmaları sırasında Batman Müze Müdürlüğü tarafından arkeolojik kazılar yürütülmüştür. Manastırın inşa tarihi kesin olarak belirlenemese de, literatürde çeşitli tarihler önerilmiştir. Restorasyon çalışmaları, farklı yapısal aşamaların varlığını ortaya çıkararak manastırın tarihlendirilmesine ilişkin yeni ipuçları sunmuştur. Bu çalışmalar sırasında yapılan en önemli keşiflerden biri, iki adet Dokuztaş Oyunu (Nine Men's Morris) oyun tablası tespit edilmesidir. Son yıllarda Mezopotamya'da ele geçirilen oyun buluntuları, antik oyun kültürünün gelişimi ve coğrafi yayılımına ilişkin önemli arkeolojik veriler sunmaktadır. Mor Kuryakos Manastırı'nda ortaya çıkarılan oyun tablaları da Mezopotamya'da belgelenen strateji oyunları geleneğiyle ilişkilendirilebilmekte ve bu kültüre ilişkin yeni veriler sunmaktadır. Dokuztaş Oyunu, çeşitli coğrafyalarda belgelenmiş olup uzun süreli kullanımına işaret eden çok sayıda arkeolojik buluntuyla temsil edilmektedir. Oyunun özellikle Roma Dönemi'nde yaygın olarak kullanıldığı ve askeri tesisler, manastırlar ile farklı mimari yapılarda zeminlere, merdiven basamaklarına ve diğer mimari unsurlara kazındığı bilinmektedir. Bu çalışmada oyun tablaları tipolojik özellikleri ve buluntu bağlamları dikkate alınarak değerlendirilmiş, literatürde yer alan benzer örneklerle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Karşılaştırmalar sonucunda Mor Kuryakos Manastırı'nda tespit edilen Dokuz Taş Oyunu'na ait oyun tablalarının, Mezopotamya'daki oyun kültürünün kronolojisi ve coğrafi yayılımına ilişkin tartışmalara yeni veriler sunduğu ortaya konulmuştur.

🔖

Cite This Article

Demir, D. A., *, D. A. D. (2026). The Nine Men's Morris Game Boards Identified at Mor Kuryakos (Dera Qira) Monastery: An Assessment. OANNES - Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi, Volume: 8 Issue: 2. https://doi.org/10.33469/oannes.1967813

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (51)

  1. Aksoy Işık, R. &Korkut, T. (2019). Mor Kuryakos (Dera Qira) Manastırının Günümüzdeki Mimari Durum Değerlendirmesi, Kadim Akademi SBD 3(2) 40–62. https://doi.org/10.55805/kadimsbd.613847.
  2. Aristotle (1908). Politics (B. Jowett, Trans.). Clarendon Press.
  3. Arkeofili (2025). Van'daki Osmanlı kışlasında askerler 'Dokuz Taş' oynuyordu. https://arkeofili.com/vandaki-osmanli-kislasinda-askerler-dokuz-tas-oynuyordu/ (08.12.2025).
  4. Aquinas, T. (2019). Summa theologica Part II-II (Secunda Secundae) (Fathers of the English Dominican Province, Trans.). GlobalGrey.
  5. Azéma, M. & Rivère, F. (2013). Animation in Paleolithic Art: Recent Observations. Palethnologie, 5. https://doi.org/10.4000/palethnologie.547
  6. Batman Müze Müdürlüğü (Mehmet Cabir Alper Arkeoloji Müze Müdürlüğü) Arşivi.
  7. Bell, R. C. (1969). Board and Table Games from Many Civilizations. Oxford University Press.
  8. Berger, F. (2004). From Circle and Square to the Image of the World: A Possible Interpretation for Some Petroglyphs of Merels Boards. Rock Art Research, 21(1), 11–26
  9. Bozbay, H. (2013). Neolitik Dönem Akarçay Tepe (Şanlıurfa) Yerleşmesinin Hayvan Figürinleri. Colloquium Anatolicum, 12, 123–144.
  10. Britannica (2017). Nine Men's Morris. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/Nine-Mens-Morris ((08.12.2025).
  11. Demir, A. (2005). Yukarı Dicle Havzası Roma Mimari Yapıları (Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi).
  12. Depaulis, T. (2020). Board Games Before Ur?. Board Game Studies Journal, 14(1), 127–144.
  13. Duggan, E. (2015). Strange Games: Some Iron Age Examples of a Four-Player Board Game? Board Game Studies Journal Online, 9, 17–40.
  14. Erim Özdoğan, A. & Gündüzalp, S. (2018). Çemialo Sırtı Batman–Beşiri–Yazıhan Köyü. In Batman Müzesi Ilısu Barajı Kurtarma Kazıları. Batman Müze Müdürlüğü. 201–235.
  15. Gasser, R. (1996). Solving Nine Men's Morris. In Games of no Chance. MSRI Publications, 29, 101–113.
  16. Gotad, S. S. & Ambekar, A. S. (2024). Unearthing Ancient Pastimes: A Study Of Flat Game Pieces. Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology, 12, 1145–1166.
  17. Gülsefa, G. (2026). Apollonia ad Rhyndacum Kentinden Dokuz Taş Oyun Tablası. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 16(1), 125-140. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1827612
  18. Huizinga, J. (1950). Homo Ludens: A Study of The Play-Element İn Culture. Roy Publishers.
  19. Ignatiadou, D. (1999). A Hellenistic Board-Game With Glass Counters. In VI International Symposium on Ancient Macedonia. 1, 508–522.
  20. Ignatiadou, D. (2019). Luxury Board Games for The Northern Greek Elite. Archimède: Archéologie et Histoire Ancienne, 6, 144–159.
  21. İlcan, E. (2023). Neolitik Dönem Kuzey Mezopotamya ve Anadolu Figürinleri. Anasay, 26, 186–198.
  22. Kowalski, W. J. (2004). Board Games of The Ancient World. Art and Culture Magazine, 13, 2–24.
  23. Kutlu, L. Erim Özdoğan, A. & Altundağ Çakır, E. (2018). Archaeobotanical Studies at Sumaki Höyük (Batman, Turkey) in 2014. Eurasian Journal of Forest Science, 6(2), 26–34.
  24. Kürüm Durnagölü, N. (2015). Antik Mankala Oyununun Stratonikeia'daki İzleri. In B. Söğüt (Ed.), Stratonikeia ve Çevresi Araştırmaları. Ege Yayınları. 107–124.
  25. Morkuryakosmanastiri.org. (2026). Mor Kuryakos Manastırı. https://morkuryakosmanastiri.org.tr (01.12.2025).
  26. Murray, H. J. R. (1978). A History of Board-Games Other Than Chess. Oxford University Press.
  27. Nankov, E. (2013). Board Games. In R. S. Bagnall, K. Brodersen, C. B. Champion, A. Erskine, & S. R. Huebner (Eds.), The Encyclopedia of Ancient History. Blackwell. 1092–1093.
  28. Nutu, G. & Botan, S. P. (2009). Roman Board Game Pieces in Northern Dobrudja. PEUCE, S.N. VII, 145–156.
  29. Önal, M. (2019). Doğu Çarşısı. In M. Önal, S. İ. Mutlu, & S. Mutlu (Eds.), Haran ve Çevresi Arkeolojisi. Şurkav Yayınları. 299–324.
  30. Parker, H. (2011). Ancient Ceylon (5th ed.). Asian Educational Services.
  31. Penn, T. (2026). Board Games and Social Space at Aphrodisias: The View from the Theatre. Türk Arkeoloji Ve Etnografya Dergisi, 91, 11–40. https://izlik.org/JA75LF48HF
  32. Piccione, P. A. (1980). In Search of the Meaning of Senet. Archaeology, 33(4), 55–58.
  33. Plato. (1934). The laws of Plato (Trans. A. E. Taylor). J. M. Dent & Sons.
  34. Plato. (2018). The Republic (Trans.–Ed. T. Griffith,; G. R. F. Ferrari,). Cambridge University Press.
  35. Pulhan, G. (2021). Kültürlerin Kavşağında Bir Höyük: Gre Amer, Garzan, Batman. Aktüel Arkeoloji. https://aktuelarkeoloji.com.tr/kategori/arkeoloji/kulturlerin-kavsaginda-bir-hoyuk-gre-amer-garzan-batman
  36. Quintilian. (1996). Institutio Oratoria (Trans., H. E. Butler, 9th ed.). Harvard University Press.
  37. Reisch, G. (2024). When Rome Found Taprobane: Some Remarkable Cultural Similarities After the Arrival of a Roman Freedman on the Taprobane Island [Draft paper].
  38. Riede, F., Johannsen, N. N., Högberg, A., Nowell, A., & Lombard, M. (2018). The Role of Play Objects and Object Play in Human Cognitive Evolution and İnnovation. Evolutionary Anthropology, 27(1), 46–59.
  39. Robertson, W. N. (1967). The Game of Merelles in Scotland. Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland, 98, 321–323. https://doi.org/10.9750/PSAS.098.321.323
  40. Rokitta-Krumnow, D. & Bloch, F. (2020). Le Plaisir Est Une Qualité De Peu D'ambition: Gambling and Games in the Near East. In A. Ahrens, D. Rokitta-Krumnow, F. Bloch, & C. Bührig (Eds.), Drawing the Threads Together: Studies on Archaeology in Honour of Karin Bartl. Marru 10, 165–186). Zaphon.
  41. Rollefson, G. O. (1992). A Neolithic Game Board from ʿAin Ghazal, Jordan. Bulletin of the American Schools of Oriental Research, 286, 1–5.
  42. Sağlamtimur, H. (2017). Siirt-Başur Höyük Erken Tunç Çağı I Mezarları: Ön rapor. Arkeoloji Dergisi, 22, 1–18.
  43. Schädler, U. (2013). Board Games. In R. S. Bagnall, K. Brodersen, C. B. Champion, A. Erskine, & S. R. Huebner (Eds.), The Encyclopedia of Ancient History. 2841–2844. Blackwell.
  44. Sebbane, M. (2001). Board Games from Canaan in the Early and Intermediate Bronze Ages and the Origin of the Egyptian Senet Game. Tel Aviv, 28(2), 213–230.
  45. Sevim, C. & Gönül, E. (2012). Tarihsel Süreç İçerisinde Oyuncağın Gelişimi ve Seramik Oyuncaklar. Sanat ve Tasarım Dergisi, 2(2), 23–40.
  46. Sidéra, I. & Vornicu, A. (2016). The Archaeology of Games: Playing with Knucklebones in the Early Chalcolithic of the Balkans. In K. Bacvarov & R. Gleser (Eds.), Southeast Europe and Anatolia in Prehistory: Essays in Honor of Vassil Nikolov on his 65th Anniversary. Boon. 379–388.
  47. Wolff, S. R. & Ortiz, S. M. (2018). Roll the Dice: Iron Age II Gameboards and Playing Pieces from Tel Gezer. In I. Shai et al. (Eds.), Ägypten und Altes Testament. Zaphon. Band 90, 956–1093.
  48. Woodward, W. H. (1904). Desiderius Erasmus Concerning the Aim and Method of Education. Cambridge University Press.
  49. Yalçıklı, D. & Tekinalp, V. M. (2003). Mezraa Höyük 2002 Yılı Kurtarma Kazıları. In 25. Kazı Sonuçları Toplantısı T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. 1, 337–386.
  50. Young, R. S. (1955). Gordion Preliminary Report: 1953. American Journal of Archaeology, 59(1), 1–18.
  51. Zunal, O. (2022). Klaros'tan Bir Dor Başlığı Altına Kazınmış Dokuztaş Oyun Tablası ve Çatallı Haç Motifi Üzerine Düşünceler. Arkeoloji Dergisi, 1(28), 175–184.