AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings reveal that, compared to urban residents such as artisans and merchants, members of the military class and waqf administrators had access to significantly larger loan amounts, while women’s access to credit remained limited.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This article examines the operation of Ottoman cash waqfs through the analytical lens of the principal–agent relationship. Drawing on approximately one thousand credit records and associated accounting data from sixty-two cash waqfs active in late seventeenth-century Galata, it explores how social hierarchy and institutional status shaped financial practices. The findings reveal that, compared to urban residents such as artisans and merchants, members of the military class and waqf administrators had access to significantly larger loan amounts, while women’s access to credit remained limited. Profitability analysis further indicates that lending to the military reduced waqf revenues, whereas trustee loans did not undermine financial sustainability. Taken together, these results point to a de facto alignment of incentives between the trustee’s pursuit of personal gain and the waqf’s institutional continuity.
Özet
Bu makale, Osmanlı İmparatorluğu’nda para vakıflarının işleyişini asil–vekil (principal–agent) ilişkisi çerçevesinde incelemektedir. Çalışma, XVII. yüzyıl sonlarında Galata’da faaliyet gösteren 62 para vakfına ait yaklaşık bin kredi kaydı ve ilgili muhasebe defterlerinden elde edilen veriler üzerinden yürütülmüştür. Bulgular, kredi tahsisinde toplumsal statü ve kurumsal konumun belirleyici olduğunu göstermektedir. Askerî zümre ve vakıf yöneticileri, esnaf ve tüccar gibi şehirli mukimlere nazaran daha yüksek tutarlarda krediye erişim sağlamış; gayrimüslimler de benzer bir şekilde ortalamanın üzerinde kredi kullanmıştır. Buna karşılık kadınların krediye erişimi sistematik biçimde sınırlı kalmıştır. Kârlılık analizi, askerîlere kullandırılan kredilerin vakıf gelirlerini azalttığını; buna karşılık mütevelli kredilerinin mali sürdürülebilirliği üzerinde olumsuz bir etki oluşturmadığını göstermektedir. Bu sonuç, mütevellinin şahsi çıkarı ile vakfın sürekliliği arasında fiilî bir teşvik uyumu bulunduğunu göstermektedir.