AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe study argues that these mechanisms should be understood not as isolated judicial failures but as an institutionalised process of production that operates cumulatively across stages, and shows that even the violation judgments of the TCC have proved insufficient to interrupt this process.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines the concrete forms through which impunity has been produced in judicial proceedings following mass-fatality workplace disasters in Turkey between 2003 and 2024. Its point of departure is the critical approach that conceptualises worker deaths not as accidental events but as ‘work murders’ owing to their foreseeable and preventable character. Twenty high-profile cases in mining, construction and explosives manufacturing are analysed comparatively through qualitative document analysis based on indictments, court records, individual application judgments of the Turkish Constitutional Court (TCC), and reports by bar associations and professional chambers. The findings show that impunity is produced through mechanisms operating at four levels: at the level of legal characterisation, choices along the axis of simple negligence, conscious negligence and dolus eventualis; at the procedural level, statutes of limitations, suspended pronouncement of verdicts and administrative authorisation requirements for the prosecution of public officials; at the evidentiary level, an expert-report regime that disperses fault and confines it to technical language; and at the institutional level, the insulation of senior corporate and state officials from prosecution and the substitution of compensation for criminal accountability. The study argues that these mechanisms should be understood not as isolated judicial failures but as an institutionalised process of production that operates cumulatively across stages, and shows that even the violation judgments of the TCC have proved insufficient to interrupt this process.
Özet
Bu çalışma, Türkiye’de 2003-2024 döneminde yaşanan toplu ölümlü iş felaketlerinin ardından yürütülen yargısal süreçlerde cezasızlığın hangi somut biçimler aracılığıyla üretildiğini incelemektedir. Çalışmanın hareket noktası, işçi ölümlerini rastlantısal ‘kaza’lar olarak değil, öngörülebilir ve önlenebilir nitelikleri nedeniyle ‘iş cinayeti’ olarak kavramsallaştıran eleştirel yaklaşımdır. Madencilik, inşaat ve patlayıcı imalatı gibi sektörlerde yaşanan ve kamuoyunda geniş yankı uyandıran yirmi vaka; iddianameler, mahkeme kararlarına ilişkin kayıtlar, sekizi Anayasa Mahkemesi (AYM) bireysel başvuru kararı olmak üzere yargısal belgeler ile meslek örgütü ve baro raporlarına dayanan nitel belge analiziyle karşılaştırmalı olarak çözümlenmiştir. Bulgular, cezasızlığın dört düzeyde işleyen mekanizmalar aracılığıyla üretildiğini göstermektedir: suç nitelendirmesi düzeyinde taksir–bilinçli taksir–olası kast ekseninde yapılan tercihler; usul araçları düzeyinde zaman aşımı, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve kamu görevlileri için soruşturma izni; delil düzeyinde kusuru dağıtan ve teknik dile hapseden bilirkişilik rejimi; kurumsal düzeyde ise üst düzey sorumluluğun dava dışına çıkarılması ve tazminatın cezai sorumluluğu ikame etmesi. Çalışma, bu mekanizmaların tekil yargı hataları olarak değil, birbirini tamamlayarak ve aşamalar boyunca birikerek işleyen kurumsal bir üretim süreci olarak kavranması gerektiğini ileri sürmekte; AYM’nin ihlal kararlarının dahi bu süreci kesintiye uğratmakta yetersiz kaldığını göstermektedir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden önceki ve sonraki vakalarda gözlenen süreklilik, sorunun bir mevzuat eksikliğinden çok mevcut hukuki kurumların belirli bir yönde işletilmesinden kaynaklandığına işaret etmektedir. Bu çerçevede çalışma, iş cinayetlerinin süreklileşmesi ile faillerinin cezasız kalmasının aynı olgunun iki yüzü olduğunu; ceza yargısındaki cezasızlık çözülmeden işçi ölümlerinin önlenmesinin de beklenemeyeceğini vurgulamaktadır.