TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Resimli E-Kitaplarda Yaşlı Karakterlerin Temsili

Özet

Bu çalışmada, TRT Çocuk Kitaplığı uygulamasındaki 3-6 yaş çocuklarına uygun e-kitapların yaşlı karakter içerme durumu ve bu karakterlerin özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yönteminden yararlanılan bu çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Ölçüt örnekleme yöntemiyle araştırma kapsamına alınacak kitaplar belirlenmiştir. Buna göre 3-6 yaş aralığındaki çocuklar için uygun olan 228 e-kitap araştırma kapsamına alınmıştır. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan E-Kitap Bilgi Formu ve E-Kitap Değerlendirme Kriterleri Kontrol Listesi kullanılarak toplanmıştır. Veriler, içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında incelenen 228 e-kitabın 31 tanesinde en az bir yaşlı karakter bulunduğu belirlenmiştir. Yaşlı karakterler incelendiğinde bu karakterlerin çoğunlukla insan ve erkek olduğu görülmüştür. Hikayelerin içinde yaşlı karakterler daha çok büyükbaba/dede rolündedir. Karakterlerin çoğunlukla beyaz sakallı ve saçlı, gözlüklü, çok renkli kıyafetler giyen ve normal kiloda betimlendiği tespit edilmiştir. Ayrıca, karakterlerin çoğunun olumlu kişilik özellikleriyle temsil edildiği görülmüştür. E-kitaplarda yaşlı karakterlerin pozitif kişilik özellikleri ile betimlenmesi çocukların yaşlanmaya ilişkin olumlu görüşler oluşturmasına katkı sağlayabilir. Ancak, yaşlı karakterlerin rollerindeki ve fiziksel görünüşlerindeki sınırlılık, yaşlı yetişkinlerle ilgili toplumda yaygın olan kalıp yargısal bakış açısını pekiştirebilir.