AI Summary & Key Takeaways
AI InsightResearch findings indicate that participants tend to explain religious concepts through the theme of "exemplification" rather than formal "definition." This suggests that the perception of religious concepts in early childhood is constructed intuitively and fragmentarily through daily life experiences, ritual participation, and social contexts, rather than through technical descriptions.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
TThis research aims to investigate how preschool children (aged 54–73 months) conceptualize religious terms—specifically dua (prayer), Allah’a emanet ol (commending to God's protection), iman (faith), and inanmak (belief )—through their own expressions, symbolic representations, and everyday experiences. The study is designed using the phenomenological method, one of the qualitative research traditions. The study group consists of 34 children from Ankara, Turkey, selected through a mixed purposeful sampling strategy. Data were collected using a semi-structured interview form, which was developed by the researcher, validated through expert opinions and pilot applications, and grounded in a child-friendly approach. To elicit the children’s mental schemas regarding religious concepts, two distinct interactive language applications were employed: "context-independent" open-ended questions and "narrative-based" stimuli. The gathered data were analyzed using the reflexive thematic analysis method. Research findings indicate that participants tend to explain religious concepts through the theme of "exemplification" rather than formal "definition." This suggests that the perception of religious concepts in early childhood is constructed intuitively and fragmentarily through daily life experiences, ritual participation, and social contexts, rather than through technical descriptions. Participants overcome their cognitive limitations regarding these abstract terms by utilizing symbolic representations and associating them with everyday occurrences. The findings reveal that concepts with high visibility and experiential frequency in daily life, such as prayer and Allah’a emanet ol, are explained with a significantly richer and more functional variety of expressions compared to the more internal concepts of faith and belief. Consequently, it is observed that as the level of concreteness and visibility of a religious concept increases, the child's pace of meaning-making and expressive richness also enhances. The study identified a developmental progression from concrete observations toward abstract associations (e.g., gratitude, divine protection, and trust) as the age level increases. Gender-based differences were also observed: while girls tend to conceptualize these terms through emotional bonds and trust, boys often explain them through behavioral and ritualistic frameworks. Notably, some participants transcended the expected boundaries of the preoperational stage by defining prayer as a "spiritual connection tool" and faith as "moral actions" such as kindness and helpfulness. This demonstrates that a qualitative religious environment and an enriched religious vocabulary support children’s abstraction skills. In concepts presented through storytelling, children used more diverse and interrelated expressions; conversely, in the concept of prayer addressed without a specific context, symbolic, repetitive, and rote-based expressions were more prevalent. The analyses show that the meanings children initially struggle to articulate are transformed into meaningful narratives through flexible probing and narrative cues provided by the researcher. This indicates that children are not passive recipients but active "constructors of meaning" when provided with appropriate stimuli. The results align with the approach that defines the child's relationship with religious concepts as an "entry into the world of language." According to this view, children do not structure religious language as a passive set of information, but as an active world of meaning into which they are born and which they share with adults. Although interviews with children reveal certain limitations, these should not be viewed merely as indicators of "cognitive deficiency." On the contrary, these interactions prove that children do not simply imitate; they transform the "symbolic gift" inherited from adults into a meaningful ground of belief using their own cognitive and emotional schemas. This research concludes that preschool children conceptualize religious terms through a pattern of symbolic representations, personal experiences, emotional impressions, moral judgments, and social relationships. Furthermore, it exemplifies the decisive role of age, individual language development, and socio-religious experience in the process of meaning-making. In this context, it is recommended that preschool religious education adopt flexible, experience-based, and age-appropriate approaches that facilitate concretization instead of "definition-centered" methods.
Özet
Bu araştırma, erken çocukluk dönemindeki çocukların dinî kavramları (dua, Allah’a emanet ol, iman, inanmak) nasıl anlamlandırdıklarını, kendi ifadeleri, sembolik temsil biçimleri ve gündelik deneyimleri üzerinden tematik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseniyle tasarlanmıştır. Çalışma grubunu karma amaçlı örnekleme stratejisiyle belirlenen Ankara ilindeki 54-73 aylık 34 çocuk oluşturmaktadır. Veriler, uzman görüşleri ve pilot uygulamalarla yapılandırılan, çocuk dostu bir yaklaşımı esas alan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Görüşmelerde, çocukların dinî kavramlar hakkındaki zihinsel şemalarını ortaya çıkarmak amacıyla ‘bağlamdan bağımsız’ ve ‘hikâye temelli’ açık uçlu sorular ile iki farklı etkileşimli dil uygulaması kullanılmıştır. Elde edilen veriler yansıtıcı tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları katılımcıların dinî kavramları daha çok tanımlama yerine örneklendirme teması altında açıklamaya eğilimli olduğunu göstermektedir. Bu durum okul öncesi dönemde dinî kavram algısının teknik tanımlardan ziyade; günlük yaşam deneyimleri, ibadet tecrübeleri ve sosyal bağlamlar üzerinden sezgisel ve parçalı biçimde inşa edildiğini ortaya koymaktadır. Katılımcılar dinî kavramlara ilişkin sınırlılıklarını, sembolik temsil ve gündelik deneyimleriyle ilişkilendirme aracılığı ile aşmaktadır. Bulgular, özellikle günlük hayatta deneyimlenmesi ve görünürlüğü yüksek olan dua ve ‘Allah’a emanet ol’ ifadelerinin iman ve inanmak kavramlarına kıyasla çok daha zengin ve işlevsel ifade çeşitliliği ile açıklandığını göstermektedir. Dolayısıyla dinî kavramların somutluk ve görünürlük düzeyi arttıkça çocuğun anlamlandırma hızı ve ifade zenginliğinin de arttığı görülmektedir. Katılımcıların cevaplarında yaş düzeyinin artmasıyla birlikte kavramsal çeşitliliğin arttığı ve somut gözlemlerden soyut çağrışımlara (şükretme, ilahi himaye, güvenme vb.) doğru bir gelişim yaşandığı tespit edilmiştir. Katılımcılardan kız çocukların kavramları daha çok duygusal bağ ve güven ekseninde, erkek çocukların ise davranış ve ibadet odaklı ifadelerle anlamlandırdığı görülmüştür. Bazı katılımcıların yaş düzeylerinden beklenen somut işlem sınırlarını aşarak duayı bir ‘manevi bağ kurma aracı’, imanı ise ‘iyilik ve yardımseverlik’ gibi ahlaki eylemlerle ilişkilendirmeleri; nitelikli dinî yaşantı ve zenginleştirilmiş din dilinin çocuklardaki soyutlama becerisini desteklediğini göstermektedir. Hikâye anlatımı yoluyla sunulan kavramlarda çocukların daha çeşitli, ilişkilendirilmiş ve anlamlandırmaya yönelik ifadeler kullandıkları; buna karşılık bağlam sunulmadan ele alınan dua kavramında sembolik, tekrar ve ezber temelli ifadelerin öne çıktığı görülmektedir. Analizler, çocukların soyut kavramlara dair başlangıçta ifade etmekte zorlandıkları anlamların, araştırmacı tarafından sorulan esnek sorular ve hikâye ipuçları sayesinde somutlaştırılarak anlamlı anlatılara dönüştüğünü ortaya çıkarmıştır. Bu durum onların aslında pasif bir alıcı değil, uygun uyaranlarla aktif bir anlam inşa edicisi olduklarını göstermektedir. Araştırmanın sonuçları, çocukların dinî kavramlarla kurduğu ilişkiyi ‘dil dünyasına giriş’ olarak tanımlayan yaklaşımla paralellik sergilemektedir. Zira bu yaklaşıma göre çocuklar, din dilini pasif bir bilgi kümesi olarak değil, içine doğdukları, yetişkinlerle paylaştıkları ve tecrübe ettikleri aktif bir anlam dünyası olarak yapılandırmaktadır. Katılımcıların dua ve iman gibi kavramlarla ilgili kendi yaşantıları veya hikâye, ilahi temelli tanımları/örnekleri, bu kavramların onlar için yabancı ve anlaşılmaz birer terim olmadığını; aksine bu sembolleri yaşantılarına dahil ederek onlara özgün anlamlar yüklediklerini göstermektedir. Bu bağlamda çocuklarla gerçekleştirilen görüşmeler belli oranda sınırlılıkları ortaya koysa da bir ‘bilişsel yetersizlik’ göstergesinden ibaret değildir. Aksine bu görüşmeler, çocukların bu kavram dünyasını sadece taklit etmediğini; yetişkinlerden devraldıkları bu sembolik hediyeyi kendi bilişsel ve duygusal şemalarıyla nasıl anlamlı bir inanç zeminine dönüştürdüklerini kanıtlayan bir nitelik arz etmektedir. Araştırma, okul öncesi dönemde çocukların dinî kavramları, çoğunlukla bilişsel tanımlardan ziyade sembolik temsiller, kişisel deneyimler, duygusal izlenimler, ahlaki yargılar ve sosyal ilişkiler örüntüsü üzerinden anlamlandırdıklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca, çocukların yaş, bireysel dil gelişimi, sosyal ve dinî deneyim farklılıklarının dinî kavramların anlamlandırılması süreçlerinde belirleyici bir role sahip oluşunu örneklendirmektedir. Bu bağlamda okul öncesi din eğitimi uygulamalarında ‘tanım merkezli’ yaklaşımlar yerine dinî kavramların öğretiminde somut deneyimlere dayalı, yaşa uygun, çocukların kendi tecrübelerinden hareketle düşüncelerini ifade edebilmelerini sağlayan, somutlaştırmaya yardım eden esnek yaklaşımların benimsenmesi önem arz etmektedir.