Journals / Tarih Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 45 Sayı: 80

WOMEN’S AUTHORITY IN THE MONGOL STATE TRADITION: THE POLITICAL AND FAMILY ROLE OF HÖ’ELÜN ANA

MOĞOL DEVLET GELENEĞİNDE KADIN OTORİTESİ: HÖ’ELÜN ANA’NIN SİYASÎ VE AİLEVİ ROLÜ

Nagehan Küçükyıldız(Artvin Çoruh Üniversitesi)0000-0001-8856-5898
Pages
27–41
Publication Date
2026-04-06
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The analysis addresses the areas in which her strength and determination became manifest, focusing on her efforts to sustain the family, guide the community, and remain visible within political and military processes

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In Mongol social structure, women were not merely the bearers of domestic order; when necessary, they could also emerge as figures with voice and authority within the community.
📊
Key Findings & Data:Hö’elün expanded her sphere of influence by assuming responsibility not only for her own children but also for the care and upbringing of other boys incorporated into the family under the practice known as “gift-giving.” Moreover, her visibility in decision-making processes, participation in assemblies, and presence in times of conflict elevated her authority beyond that of a woman confined to the household, enabling her recognition within a broader social environment.
💡
Conclusion & Impact:The analysis addresses the areas in which her strength and determination became manifest, focusing on her efforts to sustain the family, guide the community, and remain visible within political and military processes
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Hö’elün Ana · Yesügey · Timuçin

Abstract

In Mongol social structure, women were not merely the bearers of domestic order; when necessary, they could also emerge as figures with voice and authority within the community. In this context, Hö’elün Ana (Hö’elün Eke) stands out as a striking example in terms of clearly reflecting the social and political functions of Mongol women. After the death of Yesügey, Hö’elün was left widowed and, with the withdrawal of support from surrounding tribes, was pushed into an unprotected and vulnerable position together with her children. However, this situation did not signify despair for her; rather, it marked the beginning of a process of resilience and recovery. Instead of disintegrating under harsh conditions, she focused on preserving family unity and ensured survival by raising her children according to principles of solidarity, discipline, and collective action. Hö’elün’s role in Mongol society was not limited solely to daily struggles for subsistence. Her intense efforts to meet her children’s basic needs under difficult circumstances also played a decisive role in preparing them for the social world. In this regard, she is understood to have had a particularly strong influence on Temüjin. Hö’elün expanded her sphere of influence by assuming responsibility not only for her own children but also for the care and upbringing of other boys incorporated into the family under the practice known as “gift-giving.” Moreover, her visibility in decision-making processes, participation in assemblies, and presence in times of conflict elevated her authority beyond that of a woman confined to the household, enabling her recognition within a broader social environment. This study aims to examine the influence of Hö’elün Ana on Mongol society through the roles she assumed and the activities she carried out. The analysis addresses the areas in which her strength and determination became manifest, focusing on her efforts to sustain the family, guide the community, and remain visible within political and military processes

Özet

Moğol toplum yapısında kadınlar, sadece hane içi düzenin taşıyıcısı olmamış gerektiğinde topluluk içinde söz ve otorite sahibi olabilen karakterler olarak da görünür. Bu bağlamda Hö’elün Ana (Hö’elün Eke), Moğol kadınının toplumsal ve siyasal hayattaki işlevlerini açık biçimde yansıtması bakımından dikkat çeken bir örnektir. Yesügey’in ölümünün ardından dul kalan Hö’elün, çevre kabilelerin desteğini çekmesiyle çocuklarıyla birlikte korumasız ve kırılgan bir konuma itilmiştir. Ancak bu durum onun için bir çaresizlik değil dayanıklılığın ve yeniden toparlanma sürecinin başlangıcı olmuştur. Yaşadığı zor şartlar karşısında dağılmak yerine aile birliğini korumaya yönelmiş, çocuklarını dayanışma, disiplin ve birlikte hareket etme esasları çerçevesinde yetiştirerek hayatta kalmayı sürdürmüştür. Hö’elün’ün Moğol toplumundaki rolü yalnızca gündelik geçim mücadelesiyle sınırlı değildir. Zor şartlarda çocuklarının temel ihtiyaçlarını karşılamak için yoğun bir çaba göstermesi, aynı zamanda onların toplumsal dünyaya hazırlanmasında belirleyici olmuştur. Bu bağlamda bilhassa Timuçin’in üzerinde etkili olduğu anlaşılmaktadır. Hö’elün, yalnızca kendi çocuklarının değil “hediye” adı altında aileye dâhil edilen diğer erkek çocuklarının da bakımını ve terbiyesini üstlenerek nüfuz alanını genişletmiştir. Ayrıca karar süreçlerinde görünür olması, önemli meselelerde danışılması ve gerektiğinde çatışma ortamlarında yer alması, onun otoritesini aile içi bir kadın olmaktan çıkarmış daha geniş sosyal çevrede de tanınmasına sebep olmuştur. Bu çalışma, Hö’elün Ana’nın Moğol toplumu üzerindeki etkisini, üstlendiği roller ve gerçekleştirdiği faaliyetler üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. İncelemede, Hö’elün’ün güç ve kararlılığın hangi alanlarda nasıl ortaya çıktığı, aileyi ayakta tutma, topluluğu yönlendirme ve siyasal-askerî süreçlerde görünür olma biçimleri ele alınmıştır.

🔖

Cite This Article

Küçükyıldız, N. (2026). WOMEN’S AUTHORITY IN THE MONGOL STATE TRADITION: THE POLITICAL AND FAMILY ROLE OF HÖ’ELÜN ANA. Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 45 Sayı: 80, 27–41. https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1845271

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (62)

  1. Ağca, F.- Gül, B. (2018). “Uygur Harfli Oğuz Kağan Destanında Geçen Moğolca Sözlükler”, Türkbilig, S. 36, 2018, s. 47-52.
  2. Alinge, C. (2022). Moğol Kanunları, çev. Çoşkun Üçok, Bilge Kültür Sanat, İstanbul.
  3. Arslan, İ. (2015). “Büyük Moğol İmparatoru Cengiz Han’ın Din Algısı”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, S. 8. (38), s. 1011-1027.
  4. Âştîyânî, Â. İ. (1389). Tarih-î Moğol, Tahran.
  5. Atwood, C. P. (2004). Encylopedia of Mongolia and the Mongol Empire, Indiana University, Bloomington.
  6. Bawden, C. R. (2003). Mongolian Traditional Literature an Anthology, ed. S. Akiner, New York Columbia University Press.
  7. Benâkitî, F. S. D., (1348). Ravzatü Ulu’l-Elbab fî Marifeti’t-Tevȃrȋh ve’l-Ensȃb (Târîh-i Benâkitî), haz. Cafer Şear, Tahran.
  8. Birtalan, Ágnes, (2005), “The Mongolıan Great Khans In Mongolıan Mythology and Folklore”, Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, S. 58 (3), Proceedings of the First International Conference on the Mediaeval History of the Eurasian Steppe: Szeged, s. 299-311.
  9. Cahun, L. (2013). Asya Tarihine Giriş Türkler ve Moğollar, çev. İnan Kaya, Toplumsal Dönüşüm Yayınları, İstanbul 2013
  10. Cengiz İmparatorluğu Hakkında İlk Tarih Kayıtları: Meng Ta pei lu ve Hei Ta shi lu, (2012). haz. Mustafa Uyar, çev. Ankhbayar Danuu, Ötüken, İstanbul.
  11. Curtin, J. (2024). The Mongols a History, Liese, Ansreas, Outside the box.
  12. Dalkesen Nilgün, “Moğol İmparatorluk Mirasının Önemli Bir Unsuru Olarak Alangoa Kültü”, Cengiz Han ve Mirası, Tüba Yayınları, ed. Cem Korkut- Mürsel Doğrul, Ankara, s. 275- 292.
  13. Dayı, Ö. (2020). Moğolların Teşkilat ve İdarî Tarihi, Altınordu, Ankara.
  14. Doğan, O. (2002). “Kungrat”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, C. 26, Ankara, s. 375-376.
  15. Durak, N. (2008). “Çingizli Hatunları I: Sorgaktani Beki”, Turkish Studies, Vol. 3/1, 2008, s. 251-258.
  16. Ebü’l-Ferec İbnü’l-İbrî. (2011). Târîhu Muhtasari’d-Düvel, çev. Şerafeddin Yaltkaya, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
  17. Ferdinand D. (2003). Lessing, Moğolca-Türkçe Sözlük, çev. Günay Karaağaç, C. 1, Türk Dil Kurumu, Ankara.
  18. George, V. (2019). Moğollar ve Ruslar, çev. Eşref Bengi Özbilen, Selenge, İstanbul.
  19. Golden, B. P. (2015). Dünya Tarihide Orta Asya, çev. Yahya Kemal Taştan, Ötüken, İstanbul.
  20. Gömeç, S. Y. (2018), “Çingiz-Nâmeler üzerine Bir İnceleme: Çingiz Han’ın Soyu ve Mogol Tarihinin İlk Devirleri”, Belleten, C. 82, S. 294, s. 407-481.
  21. Gömeç, S. Y. (2021) “Çingiz Han ve Ortaya Çıktığı Çağın Özellikleri”, Cengiz Han ve Mirası, ed. Cem Korkut- Mürsel Doğrul, Tüba, Ankara, s. 21-42.
  22. Gömeç, S. Y. (2023). Türk Tarihinde Çingizliler, Berikan yayınevi, Ankara.
  23. Grousset, R. (2011). Stepler İmparatorluğu -Atillâ, Cengiz Han, Timur-, Çev. Halil İnalçık, haz. Ertuğrul Tokdemir- Mustafa Dönmez, TTK, Ankara.
  24. Gülensoy, T. (2007). “Moğolların Gizli Tarihi, Altan Topçi, Defter-i Çingiz-Nâme, Cengiz-Nâme ve Anonim Şibanî-Nâme’ye Göre Cengiz-Han’ın Soy Kütüğü”, Turkish Studies, S. 2 (2), s. 257-275.
  25. Gülensoy, T. (2008). Altan Topçi (Moğol Tarihi), Türk Ajans Yayınları, Ankara.
  26. Gülensoy, T., Küçüker, P. (2015.) Eski Türk-Moğol Sözlüğü, Bilge Kültür Sanat, İstanbul.
  27. Hândmîr, H. G. H. M. H. C. (1362). Târîh-i Habîbü’s-Siyer fî Ahbâr-i Efrâd-ı Beşer, C. III, nşr. M. D. Siyâkî, Kitâbfûrûş-i Hayyâm, Tahrân.
  28. Hatunoğlu, N. (2022). “Moğulluktan Türklüğe Konguratlar”, Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, C. 4, S. 7, s. 111-132.
  29. İzgi, Ö. (2014). Orta Asya Türk Tarihi Araştırmaları, TTK, Ankara.
  30. Jackson, P. (2022). “Doğu İç Asya’da Moğol Çağı”, İç Asya Tarihi Cengizliler Çağı, haz. Nicola di Cosmo, Allen J. Frank vd., çev. Altay Tayfun Özcan, Kronik, İstanbul, s. 70-99.
  31. Jackson, P. (2023). From Genghis Khan to Tamerlane -The Reawakening of Mongol Asis-, Yale University Press New Haven and London.
  32. Kamalov, İ., (2003). Moğol Kafkasya Politikası, Kaknüs Tarih, İstanbul.
  33. Kazvînî, A. b. N. T. Â. (1382). Târih-i Elfî (Târih-i Hezâr Sâle-yi İslâm), C. V, tsh. Gulâm Rizâ Tabâtabâ-î Mecd, Şirket-i İntişârât-i İlmî ve Ferhengî, Tahran.
  34. Kemaloğlu, İ. (2016). “Büyük Moğol İmparatorluğu”, Avrasya’nın Sekiz Asrı Çengizoğulları, haz. Hayrunnisa Alan- İlyas Kemaloğlu, Ötüken, s. 29-67.
  35. Kemaloğlu, İ. (2024). “Büyük Moğol İmparatorluğu”, Tatar Tarihi -İdil Bulgarları, Moğollar, Altın Orda, Hanlıklar-, Ötüken, İstanbul.
  36. Kollmar-Paulenz, K. (2020). Moğollar -Cengiz Han’dan Günümüze, çev. Hakan Aydın, Runik Kitap, İstanbul.
  37. Kurt, A. O. (2016). Yahudilikte Levirat Evlilik: Geleneğin Tutsak Ettiği Kadınlar” Turkish Studies, Vol. 11, s. 245-266.
  38. Leon, C. (2013). Asya Tarihine Giriş Türkler ve Moğollar, çev. İnan Kaya, Toplumsal Dönüşüm Yayınları, İstanbul. Linde M. B. (2017). Genghis Khan: Creating the Mongol Empire, Greenhaven Publishing LLC.
  39. Mîrhând, (2025). Ravzatu’s-Safâ’ya Göre Moğollar (1155-1259), çev. Mustafa Köksal, Al Baraka Yayınları, İstanbul. Mîrhând, M. B. S. B. H. Ş. (1358). Ravzatu’s-Safâ fî Sîret-i Enbiyâ ve’l-Mülûk ve’l-Hulefâ, nşr. Abbâs Zeryân, İntişârât-ı İlmî, Tahran.
  40. Moğolların Gizli Tarihi, (2016). trc. Ahmet Temir, TTK, Ankara.
  41. Morgan, D. (2007). The Mongols, Blackwell Publishing.
  42. Nagehan Küçükyıldız, “Moğol İmparatorluğu’nun Kuruluşunda Onon ve Kerülen Nehirlerinin Rolü”, Orta Çağ Tarihine Dair Yazılar- II, ed. Murat Serdar- İsmail Turan, Kömen, Konya 2025, s. 401-423.
  43. Nicola B. (2017). Women in Mongol Iran, The Khatuns: 1206-1335, Edinburgh University Press. Ögel, B. (2022). Türk Kültür Tarihine Giriş, C. VII, TTK, Ankara.
  44. Öncel, S. M. (2019). Moğollarda Kadın, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Konya.
  45. Ötemiş H. (2018). Çengiz-Nâme, haz. İlyas Kemaloğlu, TTK, Ankara.
  46. Özcan, A. T. (2012). “Chronica Maiora’da Moğol İmajı”, Tarih İnceleme Dergisi, C. XXVII, S. 2, s. 427-558. Özdemir, H. A. (2011). Moğol İstilâsı Cengiz ve Hülâgû Dönemleri, İz Yayıncılık, İstanbul.
  47. Pao, K. (1964). “Marriage Customs of a Khorchin Village”, Central Asiatic Journal, 9 (1), s. 29-59.
  48. Reşidüddîn Fazlullâh, (1374). Câmi’u’t-Tevârîh, tsh. Behrâm Kerîmî, İntişârât-ı İkbal, Tahran.
  49. Roux, J. P. (2001). Moğol İmparatorluğu Tarihi, çev. Aykut Kazancıgil-Ayşe Bereket, Kabalcı Yayınevi İstanbul. Sayers, W. “The Motif of Wrestling in Early Irish and Mongolian Epic”, Mongolian Studies, S. 13, s. 153-168.
  50. Selçuk, H. (2011). Türk Tarihinde Kadın ve Savaş, Çizgi Kitabevi, Konya.
  51. Sinor, D. (1989). “NOTES ON INNER ASIAN BIBLIOGRAPHY IV: History of the Mongols in the 13th Century”, Journal of Asian History, 23 (1), s. 26-79.
  52. Subaşı, Ö. (2021). Moğollarda Kadın, Evlilik ve Dış Siyaset, Selenge İstanbul.
  53. Subaşı, Ö. (2022). “Siyasî Evlilikler Bağlamında Moğol Dış Politikası ve Kadın” Anasay, S. 21, s. 3-49.
  54. Şîrîn Beyânî, Moğol Dönemi İran’ında Kadın, Çev. Mustafa Uyar, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2015.
  55. Tahir’ül-Mevlevî, (2011). Cengiz ve Hülagû Mezâlimi, Kardelen, Konya.
  56. Tansü, Y. E.- Yücel, A. A. (2024). “Moğollarda Kadının Yeri ve Ermuk Kadını”, Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 24 (2), s. 486-493.
  57. Tevârîh-i Güzîde-Nusret-Nâme, (2022). haz. Harun Kaya, TTK, Ankara.
  58. Tural, M. (2021). Asya’ya Yolculuklar Hristiyan Dünyası ve Moğollar, Timaş Akademi, İstanbul.
  59. Uyar, M. (2020). Moğollar ve Türkler -Tarihsel Bağlar-, Ötüken, İstanbul.
  60. Vladimirtsov, B. Y. (1987). Moğolların İçtimaî Teşkilâtı, -Moğol Göçebe Feodalizmi-, çev. Abdülkadir İnan, TTK, Ankara.
  61. Weatherford, J. (2017). Cengiz Han’ın Kızları, çev. Mehmet Bilgen, Tarih & Kuram Yayınları, İstanbul.
  62. Yixing, Z. (2025). “Documentation, Archaeology and Fieldwork: New Thoughts on the Interaction, Dialogue and Exchange Between Christianity and Other Religions Along the silk Roads Under the Mongols”, Silk Roads Papers, UNESCO, s. 175- 201.