AI Summary & Key Takeaways
AI InsightBu yaklaşımla ele alındığında Yargıtayın içtihatlarında genel olarak Anayasa Mahkemesi kararlarına uyum eğilimi içinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
📌 3 Key Takeaways
Özet
1982 Anayasası mad. 11, anayasanın bağlayıcılığını ve üstünlüğünü ortaya koyan asli düzenlemedir. Anayasa hükümlerini “nihai” olarak yorumlama yetkisi 1982 Anayasası mad. 148 (152. ve 153.) hükmünce münhasıran Anayasa Mahkemesine aittir. Anayasa Mahkemesi tarafından yapılan anayasaya uygunluk denetimi neticesinde verilen kararlar, diğer mahkemeler gibi Yargıtay açısından da bağlayıcılık arz etmektedir. 1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesi ile Yargıtay arasında hiyerarşik bir tercihte bulunmamış olsa dahi anayasaya uygunluk denetimi ve anayasal hükümlerin yorumlanması bakımından Anayasa Mahkemesi kararlarını diğer yargı yerleri gibi Yargıtay açısından da bağlayıcı kılmaktadır. Yargıtayın herhangi bir somut uyuşmazlıkta Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş bir normu esas alması mümkün olmadığı gibi Anayasa Mahkemesince iptal talebi reddedilmiş olan meri bir normu ihmal edebilmesi de mümkün değildir. Anayasaya sadakat yükümlülüğü bulunan Yargıtayın bahse konu yükümlülüğünün somutlaştırılması ve denetlenebilmesi Anayasa Mahkemesi kararları çerçevesinde şekillenmektedir. Bireysel başvuru kapsamında verilen ve mahkeme kararlarından kaynaklanan ihlal kararları ise bu durumun belirginlik kazandığı asıl mecradır. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararları kapsamında, Yargıtay yorumlarıyla oluşan içtihatlardan kaynaklanan çok sayıda ihlal kararı verildiği anlaşılmaktadır. Bu ihlal kararları ise kendi içinde genel olarak “dairenin kurul içtihadından ayrılması nedeniyle ihlal”, “derin ve sürekli içtihat farklılığı nedeniyle ihlal” ve “makul gerekçeden ve istikrarlı uygulamadan yoksun içtihat değişikliği nedeniyle ihlal” olmak üzere üçlü bir sınıflandırmaya tabi tutulmaktadır. Yargıtayın 2023 yılındaki basın açıklaması kapsamında, Anayasa Mahkemesinin kimi kararlarında yasal ve anayasal denetim yetkisini aştığı öne sürülerek Anayasa Mahkemesinin aktivist yaklaşımı eleştirilmiş, bu durum ise iki yüksek yargı mercii arasında yaşanan yargısal bir kriz olarak kamuoyunda yer bulmuştur. Ancak Yargıtayın konuya dair tutumunun basın açıklamasında öne sürülen görüşler üzerinden değil Yargıtay içtihatları üzerinden okunması gerekir. Bu yaklaşımla ele alındığında Yargıtayın içtihatlarında genel olarak Anayasa Mahkemesi kararlarına uyum eğilimi içinde bulunduğu anlaşılmaktadır.