SavedAdd your journal

Journals / Anayasa Yargısı / 2026 / Cilt: 43 Sayı: 1

MÜLKİYET HAKKINA BİR MÜDAHALE ARACI OLARAK CEZAEVİ YAPI HARCININ ÖLÇÜLÜLÜĞÜ SORUNU

Ayhan Kılıç(Anayasa Mahkemesi)0000-0001-9162-2806
Pages
487–532
Publication Date
2026-07-22
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çerçevede yapılan inceleme sonucunda, cezaevi yapı harcı olarak adlandırılan ve hakikatte vergi benzeri niteliğinde olduğu anlaşılan mali yükümlülüğün mali güce göre vergilendirme, vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı ile vergide genellik ve eşitlik ilkelerine aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale oluşturduğu kanaatine varılmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu çalışmada, Anayasa Mahkemesinin norm denetiminde verdiği bir kararda inceleme konusu ettiği ve uygulamada cezaevi yapı harcı olarak adlandırılan mali yükümlülüğün anayasal mahiyeti ve mülkiyet hakkının anayasal güvenceleri bağlamında ölçülülük ilkesine aykırılık taşıyıp taşımadığı irdelenmiştir.
📊
Key Findings & Data:Anayasa Mahkemesinin anılan kararında cezaevi yapı harcının anayasal mahiyeti tartışma konusu edilmemiş, kanun koyucunun yaptığı nitelemeden hareket edilerek anayasallık denetimi yapılmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Bu çerçevede yapılan inceleme sonucunda, cezaevi yapı harcı olarak adlandırılan ve hakikatte vergi benzeri niteliğinde olduğu anlaşılan mali yükümlülüğün mali güce göre vergilendirme, vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı ile vergide genellik ve eşitlik ilkelerine aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale oluşturduğu kanaatine varılmıştır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Mülkiyet hakkı · ölçülülük · vergilendirme ilkeleri.

Özet

Bu çalışmada, Anayasa Mahkemesinin norm denetiminde verdiği bir kararda inceleme konusu ettiği ve uygulamada cezaevi yapı harcı olarak adlandırılan mali yükümlülüğün anayasal mahiyeti ve mülkiyet hakkının anayasal güvenceleri bağlamında ölçülülük ilkesine aykırılık taşıyıp taşımadığı irdelenmiştir. Anayasa Mahkemesinin anılan kararında cezaevi yapı harcının anayasal mahiyeti tartışma konusu edilmemiş, kanun koyucunun yaptığı nitelemeden hareket edilerek anayasallık denetimi yapılmıştır. Eldeki çalışmada ise cezaevi yapı harcına ilişkin olarak kanun koyucunun yaptığı nitelemeyle bağlı kalınmamış, anılan mali yükümlülüğün türü özerk yorum ilkesi çerçevesinde ele alınmıştır. Bu bağlamda cezaevi yapı harcının Anayasa’nın 73. maddesi anlamında harç değil vergi benzeri bir mali yükümlülük olduğu sonucuna ulaşılmış ve bu tespit esas alınarak ölçülülük incelemesi yapılmıştır. Vergilendirme suretiyle mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin ölçülülüğünde mali güce göre vergilendirme, vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı ile vergide genellik ve eşitlik ilkelerinin de gözetilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Bu çerçevede yapılan inceleme sonucunda, cezaevi yapı harcı olarak adlandırılan ve hakikatte vergi benzeri niteliğinde olduğu anlaşılan mali yükümlülüğün mali güce göre vergilendirme, vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı ile vergide genellik ve eşitlik ilkelerine aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale oluşturduğu kanaatine varılmıştır.

🔖

Cite This Article

Kılıç, A. (2026). MÜLKİYET HAKKINA BİR MÜDAHALE ARACI OLARAK CEZAEVİ YAPI HARCININ ÖLÇÜLÜLÜĞÜ SORUNU. Anayasa Yargısı, Cilt: 43 Sayı: 1, 487–532. https://doi.org/10.55792/anayasayargisi.2001075

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (43)

  1. AKDOĞAN, Abdurrahman, KIRBAŞ, Sadık ve EYUPGİLLER, Saygın (1986). Açıklamalı Maliye ve Vergi Sözlüğü, Birlik Yayınları.
  2. ARSLAN, Mehmet (2011). Vergi Hukuku, Bursa: MKM Yayıncılık.
  3. ATAR, Yavuz (1994). Vergi Hukuku Genel Esaslar, Konya: Mimoza Yayınları.
  4. ATAR, Yavuz (2017). Türk Anayasa Hukuku, Konya: Mimoza Yayınları.
  5. BATI, Murat (2022). Vergi Hukuku, Ankara: Seçkin Yayınları.
  6. BİLİCİ, Nurettin (2009). Vergi Hukuku Genel Hükümler Türk Vergi Sistemi, Ankara: Seçkin Yayınları.
  7. BORIA, Pietro (2017). Taxation in European Union, Springer.
  8. ERGİNAY, Akif (1992). Kamu Maliyesi, Ankara: Savaş Yayınları.
  9. EROL, Ahmet (2012). Türk Vergi Sistemi ve Vergi Hukuku, Ankara: Yaklaşım Yayıncılık.
  10. GEDİK, Gülşen (2010). “Amerikan Hukukunda Vergilendirme Yetkisi”, Prof Dr. Muallâ Öncel’e Armağan, s. 1015-1032.
  11. GEDİK, Gülşen (2015). “Anayasa Mahkemesi Karar İncelemesi Gümrük Vergisinde Yükümlünün Mülkiyet Hakkı”, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 2., S. 2., ss. 45-62.
  12. GEREK, Şahnaz ve AYDIN, Ali Rıza (2010). Anayasa Yargısı ve Vergi Hukuku, Ankara: Seçkin Yayınları.
  13. GRIMM, Dieter (2007). “Proportionality in Canadian and German Constitutional Jurisprudence”, University of Toronto Law Journal, C. 57., S. 2., ss. 383-397.
  14. GÜNEŞ, G. (2001). “Anayasal Vergileme İlkeleri Işığında Hayat Standardı Esası”, Prof. Dr. Aysel Çelikel’e Armağan, C. 19., S. 1-2., s. 351-358.
  15. GÜNEŞ, Gülsen (1999). Verginin Yasallığı İlkesi, İstanbul: Alfa Yayınları.
  16. KANETİ, Selim (1987). Vergi Hukuku, İstanbul: Özdem Kardeşler Matbaası.
  17. KANETİ, Selim vd. (2022). Vergi Hukuku, İstanbul: Filiz Kitabevi.
  18. KARAKOÇ, Yusuf (2017). Genel Vergi Hukuku, Ankara: Yetkin Yayınları.
  19. KILIÇ, Ayhan (2024). “Anayasa Mahkemesinin Özerk Yorum Yetkisi”, Prof. Dr. Zühtü Arslan’a Armağan, C. 1., Ankara: Anayasa Mahkemesi Yayınları.
  20. KIZILOT, Şükrü ve TAŞ, Metin (2013). Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi, Ankara: Gazi Kitabevi.
  21. METİN, Yüksel (2002). Ölçülülük İlkesi, Ankara: Seçkin Yayınları.
  22. MICHAEL, Rodi (2023). Economic Analisis of Public Law, Miller, Kate (Çev.), Berlin/Heidelberg: Springer.
  23. MÖLLER, Kai (2013). “Proportionality and Rights Inflation”, LSE Legal Studies Working Paper, S. 17.
  24. MUTLUER, Mehmet Kâmil ve DAYANÇ, N. Nilay (2014). Vergi Hukuku Genel ve Özel Hükümler, Ankara: Turhan Kitabevi.
  25. OKTAR, Ateş (2013). Vergi Hukuku, İstanbul: Türkmen Kitabevi.
  26. ÖMERCİOĞLU, Abdullah (2018). Vergi Demokrasisi, Ankara: Gazi Kitabevi.
  27. ÖNCEL, Mualla vd. (2022). Vergi Hukuku, Ankara; Turhan Kitabevi.
  28. ÖNER, Erdoğan (2014). Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi, Ankara: Seçkin Yayınları.
  29. ÖZBUDUN, Ergun (2018). Türk Anayasa Hukuku, Ankara: Yetkin Yayınları.
  30. PEHLİVAN, Osman (2023). Vergi Hukuku Genel Hükümler ve Türk Vergi Sistemi, Trabzon: Celepler Matbaacılık.
  31. PINAR, Burak (2009). Yargı ve İcra Harçları, Ankara: Adalet Yayınevi.
  32. SABAN, Nihal (2023). Vergi Hukuku, İstanbul: Beta Yayınları.
  33. SAĞLAM, Fazıl (1982). Temel Hakların Sınırlanması ve Özü, Ankara: AÜSBF Yayınları.
  34. SARAÇOĞLU, Fatih ve PÜRSÜNERLİ ÇAKAR, Elif (2016). Vergi Hukuku, Ankara: Gazi Kitabevi.
  35. TAŞKAN, Yusuf Ziya (2022). Vergi Hukuku Genel Hükümler ve Türk Vergi Sistemi, Ankara: Adalet Yayınevi.
  36. TAYLAR, Yıldırım. “Vergi Borcu İlişkisinin Pasif Süjesi Olarak Birey ve Vergilendirme Yetkisinin Bireyin Hak, Özgürlük ve Ödevlerine Etkisi.” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 16., ss. 4943-4987.
  37. TEKBAŞ, Abdullah (2009). Vergi Kanunlarının Anayasaya Uygunluğunun Yargısal Denetimi: Türkiye Değerlendirmesi, Ankara: Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yayını.
  38. TÜRK, İsmail (1992). Kamu Maliyesi, Ankara: Turhan Kitabevi.
  39. ULUATAM, Özhan (1991). Kamu Maliyesi, Ankara: Savaş Yayınları.
  40. ULUATAM, Özhan (1994). Vergi Hukuku, Ankara: Adım Yayıncılık.
  41. ÜSTÜN, Ümit Süleyman (2003). “Vergi Hukuku ile İlgili Anayasal İlkeler”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 11., S. 1-2., ss. 251-271.
  42. YALTI, Billur (2006). Vergi Yükümlüsünün Hakları, İstanbul: Beta Yayınları.
  43. YILMAZ, Güneş ve BİYAN, Özgür (2016). “Vergi Hukukunda Bir Belirsizlik: ‘Benzeri Mali Yükümlülük’ Kavramı ve Bu Kavram Açısından Bakanlar Kuruluna Verilen Yetkilerin Değerlendirilmesi”, Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, C. 38., S. 1-2., ss. 335-360.