AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe results showed that students generally had high levels of disaster literacy.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study aimed to determine high school students’ disaster literacy levels and examine their cognitive representations of disaster through novel mind maps. A convergent parallel mixed-methods design was employed. The study group consisted of 219 high school students enrolled in Balıkesir, Türkiye. Quantitative data were collected using the Adolescent Disaster Literacy Scale, whereas qualitative data were obtained through a word association test based on the key concept of “disaster.” Quantitative data were analyzed using descriptive statistics and non-parametric tests; qualitative data were examined through content analysis and the novel mind map approach. The results showed that students generally had high levels of disaster literacy. Among the sub-dimensions, awareness and preparedness scores were higher, while protection and social participation-adaptation scores were relatively lower. Disaster literacy scores did not differ significantly according to gender, grade level, or prior disaster experience. Qualitative findings indicated that students associated disaster mainly with earthquakes, but also conceptualized it through psychological, physical, institutional, spatial, and social dimensions. Overall, students’ disaster perception reflected a multidimensional structure marked by high awareness yet predominantly organized around earthquakes. These findings emphasize disaster education practices that balance disaster types and consider students’ cognitive representations.
Özet
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin afet okuryazarlığı düzeylerini belirlemek ve afet kavramına ilişkin bilişsel temsillerini özgün zihin haritaları aracılığıyla incelemektir. Araştırma, yakınsayan paralel karma yöntem deseninde yürütülmüştür. Çalışma grubunu Balıkesir ilinde öğrenim gören 219 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Nicel veriler, Adölesanlara Yönelik Afet Okuryazarlığı Ölçeği aracılığıyla; nitel veriler ise “afet” anahtar kavramı üzerinden uygulanan kelime ilişkilendirme testi ile toplanmıştır. Nicel veriler betimsel istatistikler ve parametrik olmayan testlerle, nitel veriler ise içerik analizi ve özgün zihin haritası yaklaşımıyla çözümlenmiştir. Bulgular, öğrencilerin afet okuryazarlığı düzeylerinin genel olarak yüksek olduğunu göstermiştir. Alt boyutlar incelendiğinde farkındalık ve hazırlık boyutlarının daha yüksek, korunma ile toplumsal katılım-uyum boyutlarının ise görece daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca afet okuryazarlığı puanlarının cinsiyet, sınıf düzeyi ve afet yaşama durumuna göre anlamlı biçimde farklılaşmadığı saptanmıştır. Nitel bulgular, öğrencilerin afet kavramını en çok deprem teması etrafında yapılandırdıklarını; bununla birlikte afetleri psikolojik, fiziksel, kurumsal, mekânsal ve toplumsal boyutlarıyla da anlamlandırdıklarını ortaya koymuştur. Nicel ve nitel bulgular birlikte değerlendirildiğinde, öğrencilerin afet algısının yüksek farkındalık içeren ancak belirgin biçimde deprem merkezli biçimlenen çok boyutlu bir yapı sergilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgular, afet eğitiminde türler arası dengeyi gözeten ve öğrencilerin bilişsel temsillerini dikkate alan öğretim uygulamalarının önemini göstermektedir.