Journals / Folklor/Edebiyat / 2016 / Cilt: 22 Sayı: 88

Sovyet Dönemİ Yaşnamelerİnİn Muhteva Özellİkmlerİ (Türkmen, Azerbaycan ve Karakalp Ak Yaşnamelerİ Örneğİnde )

Elmira Memmedova-kekeç(Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi, Folklor Enstitüsü, Türk Halkları Folkloru Bölümü; Bakü Avrasya Üniversitesi, Türk ve Yabancı Ülke Filolojisi Bölüm Başkanı; Hazar Üniversitesi)
Pages
217–225
Publication Date
2016-11-01
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Böylece biçim olarak eski, muhtevaca yeni örnekler ortaya çıktı.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Yaş destanı veya yaşname başlığını taşıyan şiirler Türk halkları şiirinde derin gelenek ve kökleri olan bir şiir şeklidir.
📊
Key Findings & Data:Yaşlar üzerine yazılan ve insan ömrünün değişik dönemlerini ele alan yaşnamelerin ilk örneklerine Ahmed Yesevi şiirlerinde rastlıyoruz.
💡
Conclusion & Impact:Böylece biçim olarak eski, muhtevaca yeni örnekler ortaya çıktı.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Türkmen · Azerbaycan · Karakalpak

Özet

Yaş destanı veya yaşname başlığını taşıyan şiirler Türk halkları şiirinde derin gelenek ve kökleri olan bir şiir şeklidir. Yaşlar üzerine yazılan ve insan ömrünün değişik dönemlerini ele alan yaşnamelerin ilk örneklerine Ahmed Yesevi şiirlerinde rastlıyoruz. XII-XIX. yüzyıllarda bu tür şiirlerde insan hayatını özetlenmekle birlikte fani dünyanın geçici olması ve ahret dünyasına hazırlanma, iyi ameller sahibi olmaya özenme gibi konular işlenmiştir. Bu tür üzerine Türk halklarının pek çok âşık ve şairi eser vermiş ve gelenek şeklini alarak insan ömrü bu tür şiirlerde edebi felsefi yönleriyle işlenmiştir. XX. yüzyıla kadar devam eden bu gelenek SSCB kurulduktan sonra kaybolmaya başlamış ve Sovyet âşıkları aynı türde eser verseler de, muhtevaca yenilikler yapmak zorunda kalmışlardır. Bu bağlantıda Aşık Behmen, Molla Murt gibi aşıklar kendi şiirlerinde Sovyetlerin kurulmasını, toplumdaki değişimleri, sınıfsal meseleleri işlemeye başladılar. Aşık şiirinin önemli şekillerinden olan yaşnameler de zamanla içerik değiştirdi. Yüzyıllarca süregelen gelenek, siyasal değişimlerle birlikte muhtevanın “yenilenmesi”ne neden oldu. Dönemin talebine uyarak eser veren aşıklar, biçimsel olarak geleneği sürdürseler de, içeriksel bağlantıda yeni konulara yer vermeli oldular. >Böylece, SSCB döneminde yazılmış yaşnameler de dini özelliklerden “arındırııldı”, bunun yerine Sovyetler, Komünizm, Bolşevikler övüldü. Böylece biçim olarak eski, muhtevaca yeni örnekler ortaya çıktı.

🔖

Cite This Article

Memmedova-kekeç, E. (2016). Sovyet Dönemİ Yaşnamelerİnİn Muhteva Özellİkmlerİ (Türkmen, Azerbaycan ve Karakalp Ak Yaşnamelerİ Örneğİnde ). Folklor/Edebiyat, Cilt: 22 Sayı: 88, 217–225. https://ajindex.com/articles/1128637

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (6)

  1. Aşıq, Bəhmən (2005) “Vücudnamə”. Azərbaycan aşıq şerindən seçmələr: 2 cilddə /tərt. ed. Ə. Axundov, İ. Abbaslı, H. İsmayılov, II cild, Bakı: Şərq-Qərb.“Konıratbay Təriypi” (1980). Karakalpak folklorı. Köp tomluk. V tom, Karakalpak xalık kosıkları xəm salt jırları. Özbekistan İlimler Akademiyası Karakalpakistan Filialı N.Dəykaraev atındağı Tariyx, Til Xəm Ədebiyat İnstitutu, “Karakalpakistan” Baspası, NÖKİS, s. 269-270
  2. Kaya, Doğan (2004). Yaşnameler. Ankara: Akçağ Yayınları.
  3. Mollamurt (1941). Saylanan Goşgılar. (Çapa tayyarlan: B.Kerbabaev, Redaktorlar: A.Tayımov ve B.Garrıyev). Aşgabat: Türkmendövletneşir.
  4. Sovyet Yazarlar Birliği”, Erişim Tarihi: 22.11.2014 “
  5. “Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti”, Erişim Tarihi: 22.11.2014
  6. Aşıq, Bəhmən (2005) “Vücudnamə”. Azərbaycan aşıq şerindən seçmələr: 2 cilddə /tərt. ed. Ə. Axundov, İ. Abbaslı, H. İsmayılov, II cild, Bakı: Şərq-Qərb.“Konıratbay Təriypi” (1980). Karakalpak folklorı. Köp tomluk. V tom, Karakalpak xalık kosıkları xəm salt jırları. Özbekistan İlimler Akademiyası Karakalpakistan Filialı N.Dəykaraev atındağı Tariyx, Til Xəm Ədebiyat İnstitutu, “Karakalpakistan” Baspası, NÖKİS, s. 269-270