SavedAdd your journal

Journals / Verimlilik Dergisi / 2026 / Cilt: 60 Sayı: 2

The Impact of Investment Incentives on Exports: A Study Specific to Türkiye

Yatırım Teşviklerinin İhracat Üzerindeki Etkisi: Türkiye Özelinde Bir Araştırma

Hüseyin Kutbay(KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8819-1846
Murat Atakan Parmaksiz(Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi)0009-0006-4802-2155
Pages
371–390
Publication Date
2026-04-20
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Findings: The study concluded that investment incentives have a positive and significant effect on exports.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Purpose: The study aims to analyze the effects of investment incentives implemented in Turkey on exports and to reveal the contribution of incentive policies to foreign trade performance.
📊
Key Findings & Data:Method: This study investigates the impact of investment incentives on exports using time series analysis with monthly data on the Turkish economy for the period 2013-2024.
💡
Conclusion & Impact:Findings: The study concluded that investment incentives have a positive and significant effect on exports.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2013-2024 Verileri
⚙️Variables:İhracat · Türkiye · Yatırım Teşvikleri

Abstract

Purpose: The study aims to analyze the effects of investment incentives implemented in Turkey on exports and to reveal the contribution of incentive policies to foreign trade performance. Method: This study investigates the impact of investment incentives on exports using time series analysis with monthly data on the Turkish economy for the period 2013-2024. Findings: The study concluded that investment incentives have a positive and significant effect on exports. However, the effect of control variables on exports varies. It was found that the industrial production index has a negative impact on exports in the long run, the real exchange rate coefficient is negative but not statistically significant, inflation has no significant impact on exports in the long run, and the long-run coefficient of the dummy variable related to the Covid-19 crisis is significant. Originality: This study is one of the rare studies that focuses on the period during which Decree No. 2012/3305 on State Aid for Investments was in effect (limited to the months for which data is available) and examines the impact of investment incentives implemented under this decree on exports using control variables. Contrary to expectations, the industrial production index, one of the control variables, was found to have a negative impact on exports in the long run. Furthermore, the dummy variable related to the Covid-19 crisis was found to cause a positive and statistically significant change in exports in the long run, and the results are expected to contribute to the literature.

Özet

Amaç: Çalışmanın amacı, Türkiye’de uygulanan yatırım teşviklerinin ihracat üzerindeki etkilerini analiz ederek, teşvik politikalarının dış ticaret performansına katkı düzeyini ortaya koymaktır. Yöntem: Çalışmada yatırım teşviklerinin ihracat üzerindeki etkisi, Türkiye ekonomisine ilişkin 2013-2024 dönemi aylık veriler kullanılarak zaman serisi analiziyle araştırılmıştır. Bulgular: Çalışmada, yatırım teşviklerinin ihracat üzerinde pozitif ve anlamlı etkiler oluşturduğu sonucu elde edilmiştir. Kontrol değişkenlerin ise ihracat üzerindeki etkisi farklılıklar göstermektedir. Sanayi üretim endeksinin uzun dönemde ihracat üzerinde negatif bir etki oluşturduğu, reel döviz kuru katsayısının negatif ancak istatistiksel olarak anlamlı olmadığı, enflasyonun uzun vadede ihracat üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığı ve Covid-19 krizine ilişkin kukla değişkenin uzun dönem katsayısının anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Özgünlük: Bu çalışma, 2012/3305 Sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’ın yürürlükte olduğu döneme (verisine erişilebilen aylarla sınırlı olarak) odaklanarak, bu karar kapsamında uygulanan yatırım teşviklerinin ihracat üzerindeki etkisini kontrol değişkenler ile inceleyen nadir çalışmalardan biridir. Kontrol değişkenlerden sanayi üretim endeksinin uzun dönemde ihracat üzerinde beklenenin aksine negatif bir etki gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca Covid-19 krizine ilişkin kukla değişkenin uzun dönemde ihracatta pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir değişime neden olduğu belirlenmiş olup elde edilen sonuçların literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

🔖

Cite This Article

Kutbay, H., Parmaksiz, M. A. (2026). The Impact of Investment Incentives on Exports: A Study Specific to Türkiye. Verimlilik Dergisi, Cilt: 60 Sayı: 2, 371–390. https://doi.org/10.51551/verimlilik.1778015

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (71)

  1. İşte kaynakçanızın her bir kaynaktan sonra bir boşluk bırakılmış, düzenlenmiş hali:
  2. Aktaş, C. (2010). “Türkiye’ De Reel Döviz Kuru İle İhracat ve İthalat Arasındaki İlişkinin VAR Tekniğiyle Analizi”, ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 6(11), 123-140.
  3. Altın, H. ve Süslü, C. (2017). “Türkiye İçin Döviz Kuru, İhracat ve İthalat Arasındaki Nedensellik İlişkisinin İncelenmesi”, Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2), 105-112.
  4. Altun, O. (2020). “Government Incentives and Export Performance Relation: A Meta-Analytic Review”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  5. Aristotelous, K. (2001). “Exchange-Rate Volatility, Exchange Rate Regime And Trade Volume: Evidence from The UK- US Export Function (1889-1999)”, Economics Letter, 72, 87-94. https://doi.org/10.1016/S0165-1765(01)00414-1
  6. Ateş, E. (2021). “Covid-19 Salgınının Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkisi: Bir Yapısal Kırılma Analizi”, İzmir İktisat Dergisi, 36(3), 617-627. https://doi.org/10.24988/ije.202136308
  7. Aydıner, M. (2015a). “Teşvik Sistemi Kapsamındaki Yatırımların İhracata ve İstihdama Etkisi: TR32 Bölgesi Üzerinde Bir Değerlendirme”, Küresel İktisat ve İşletme Çalışmaları Dergisi, 74, 73-87.
  8. Aydıner, M. (2015b). “Yatırım Teşvik Sisteminin İBSS Düzey2 ve Düzey3 Bölgelerinin İhracat Performansına Etkisi Üzerine Bir Panel Veri Analizi”, Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 4(2), 66-88.
  9. Bailey, M., Tavlas, G. ve Ulan, M. (1986). “Exchange Rate Variability and Trade Performance: Evidence from The Big Seven Industrial Countries”, Weltwirtschaftliches Archiv, 122(3), 466-477. https://doi.org/10.1007/BF02707374.
  10. Başarır, Ç. ve Sarıhan, A.Y. (2018). “The Effect of Investment Incentıves and Export Credits on Country Export: The Case of Turkey”, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(3), 505-518.
  11. Bentzen J. ve Engsted T. (1993). ‘Short and Long Run Elasticities in Energy Demand: A Cointegration Approach”, Energy Economics, 15(1): 9-16. https://doi.org/10.1016/0140-9883(93)90037-R
  12. Bozkurt, S. (2023). "Yatırım Teşviklerinin İl Ekonomisine Etkisi: Siirt İli Örneği”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siirt.
  13. Breusch, T.S. (1978). “Testing for Autocorrelation in Dynamic Linear Models”, Australian Economic Papers, 17, 334-55. https://doi.org/10.1111/j.1467-8454.1978.tb00635.x
  14. Çalışkan, N. ve Gürler Hazman, G. (2025). “Organize Sanayi Bölgesinde Sunulan Teşviklerin Sonuçlarının Değerlendirilmesi: Uşak İli Örneği”, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 32(1), 85-101. https://doi.org/10.18657/yonveek.1515333
  15. Delice, B. ve Bayrakdar, S. (2023). “Covid-19 Pandemisinin Türkiye’nin Dış Ticaret Performansı Üzerindeki Etkileri”, Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi (JEBPIR), 9(1), 19-36.
  16. Demez, S. ve Ustaoğlu, M. (2012). “Exchange Rate Volatility’s Impact on Turkey’s Exports: An Empirical Analyze for 1992-2010”, Procedia - Social And Behavioral Sciences, 41, 168-176. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.04.021
  17. Demir, M.A. (2020). “Türkiye’nin Farmakoloji Sanayindeki Mukayeseli Üstünlüğünün Sektörün İhracatı Üzerine Etkisi: Zaman Serisi Analiz”, Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(20), 509-530. https://doi.org/10.29029/busbed.737635
  18. Dickey, D. A. ve Fuller W. A. (1979). “Distributions of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root”, Journal of the American Statistical Association, 74, 427-431.https://doi.org/10.2307/2286348
  19. Dursun, A. ve Yolci, M. (2020). “Yatırım Teşviklerinin TRA2 Bölgesindeki İşletmelerin İhracat Faaliyetlerine Ektisi”, Eurasian Econometrics, Statistics & Emprical Economics Journal, 15, 50-68.https://doi.org/10.17740/eas.stat.2020-V15-04
  20. Efe, M. (2013). “Vergi Teşviklerinin Firma Büyüme Performansları Üzerine Etkileri: 5084 Sayılı Kanunun Afyonkarahisar Mermer İmalat Firmaları Üzerindeki Etkilerine İlişkin Bir Çalışma”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
  21. Ekinci Hamamcı, E.D. ve Kahreman, Y. (2020). “2012 Yatırım Teşvik Sisteminin Bölgesel Kalkınma Üzerindeki Etkisi: Erzurum’da Bir Uygulama”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(1), 185-213. https://doi.org/10.16951/atauniiibd.634064
  22. Ekinci, F., Koca, G. ve Yüce, Ş. (2019). “Yatırımlarda Vergisel Teşvikler: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Değerlendirmesi Şırnak İli Örneği”, Sakarya İktisat Dergisi, 8(4), 311-330.
  23. Elmas, Y. ve Elmas, Y. (2019). “Yatırım Teşviklerinin İhracata Etkisi: Bolu İli Örneği”, Uluslararası Ekonomi, Toplum ve Kültür Sempozyumu, Amasya, 210-223.
  24. Enders, W. (1995). “Applied Econometric Time Series”, United State of America: John Wiley and Sons Press.
  25. Erdem Arslan, K. (2023). “The Relationship Between Tax Incentives and Investments”, International Journal of Current Social Science, 2(1), 31-37.
  26. Ersungur, Ş.M. ve Yalman, İ.N. (2009). “Bölgesel Kalkınmada İhracat Teşviklerinin Etkinliği: Sivas İlinde Bir Uygulama”, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 10(1), 81-98.
  27. Eser, E. (2011). Türkiye’de Uygulanan Yatırım Teşvik Sistemleri ve Mevcut Sistemin Yapısına Yönelik Öneriler, Uzmanlık Tezi, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı.
  28. Gagnon, J.E. (1993). “Exchange Rate Variatiy and The Level of International Trade”, Journal of International Economics, 34(3-4), 269-287. https://doi.org/10.1016/0022-1996(93)90050-8
  29. Girma S., Gong, Y., Gorg, H. ve Yu, Z. (2006). “Can Production Subsidies Foster Export Activity? Evidence from Chinese Firm Level Data”, The University of Nottingam Research Paper Series China and World Economy, No 43.https://doi.org/10.2139/ssrn.950257
  30. Girma, S. Görg, H. ve Wagner, J. (2009). “Subsidies And Export in Germany: First Evidence from Enterprise Panel Data”, Institute of Labor Economics Discussion Paper, No: 4076.
  31. Godfrey, L.G. (1978). “Testing for Higher Order Serial Correlation in Regression Equations When The Regressors Include Lagged Dependent Variables”, Econometrica,46, 1303-1310. https://doi.org/10.2307/1913830
  32. Gotur, P. (1985). “Effects of Exchange Ratevolatility on Trade: Some Further Evidence”, Staff Papers (International Monetary Fund), 32(3), 475-512.
  33. Gül, E. ve Ekinci, A. (2006). “Türkiye’de Reel Döviz Kuru İle İhracat ve İthalat Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1990 – 2006”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16, 165-190.
  34. Gülmez, M. ve Noyan Yalman, İ. (2010). “Yatırım Teşviklerinin Bölgesel Kalkınmaya Etkileri: Sivas İli Örneği”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(2), 235-257.
  35. Hazman, G.G. ve Kaya, P.B. (2018). “Bölgesel Teşvik Uygulamaları İle İhracat İlişkisinin Afyonkarahisar İli Örneğinde Regresyon Analizi İle Değerlendirilmesi”, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 48, 42-57.
  36. Hiçdönmez (2025). “Savunma Sanayine Yönelik Yatırım Teşviklerinin Türk Savunma Sanayinin Dışa Bağımlılığı ve İhracat Potansiyeli Üzerindeki Etkileri”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  37. Hooper, P. ve Kohlhagen, S. (1978). “The Effect of Exchange Rate Uncertainty on The Prices and Volume of International Trade”, Journal Of International Economics, 8(4), 483-511. https://doi.org/10.1016/0022-1996(87)90001-8
  38. Hussien, A.M. (2021). “The Impact of Export Incentives on its Contribution to Manufacturing Export Growth in Ethiopia”, Master’s Thesis, KDI School, Republic of Korea.
  39. İlkhan, C., Çevikgil, D., Aydın, B. ve Zeren, F. (2022). “Bölgesel Yatırım Teşviklerinin Ekonomik Büyüme ve İhracata Etkisi: Türkiye Örneği”, Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 5(1), 47-65. https://doi.org/10.38057/bifd.1066757
  40. Kardaşlar, A. (2022). “Türkiye’de İhracata Dayalı Büyüme Hipotezi Geçerliliğinin Yeniden İncelenmesi”, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 29(3), 443-461. https://doi.org/10.18657/yonveek.1061941
  41. Kesikoğlu, F. (2024). “Yatırım Teşvikleri Ve Dış Ticaret İlişkisi: Zonguldak İli Örneği”, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20, 546-563. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1505664
  42. Kılıç, S. (2025). “Yatırım Teşvik Belgesi Tamamlama Vizesi ve Kapatma İşlemleri”, https://www.yatirimtesvikbelgesi.com/post/yatirim-tesvik-belgesi-tamamlama-vizesi-ve-kapatma-islemleri, (Erişim Tarihi: 01.12.2025).
  43. Kızıldere, C., Kabadayı, B. ve Emsen, Ö.S. (2014). “Dış Ticaretin Döviz Kuru Değişimlerine Duyarlılığı: Türkiye Üzerine Bir İnceleme”, Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (12), 39-54. https://doi.org/10.18092/ijeas.74487
  44. Koray, F. ve Lastrapes, W. (1989). “Real Exchange Rate Volatility and US Bilateral Trade: A VAR Approach”, The Review of Economics and Statistics,71(4). 708-712.
  45. Kutbay, H. ve Aslan, R. (2016). “Geçmişten Günümüze Yatırım Teşvikleri ve Ekonomik Etkilerileri”, Vergi Sorunları Dergisi, 333, 165-193.
  46. Madani, H.D. ve Mas-Guix, N. (2011). “The Impact of Export Tax Incentives on Export Performance”, Dünya Bankası Politika Araştırma Çalışma Belgesi, 5585.
  47. Mete, E. ve Akyazı, H. (2017). “Avrupa Birliği ve Türkiye’de İhracata Yönelik Devlet Yardımları”, KTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 85-109.
  48. OECD. (2023). “Investment Incentives and Export Performance: Policy Insights”, OECD Trade Policy Papers, No. 263.
  49. Onah, B., Amuka, J., Asogwa, F., Nebechı, O. ve Ezeudeka, C. (2022). “Does Incentive Improve Export Performance of Firms? An Evidence”, Journal of Economics, Finance and Accounting Studies, 4, 437-444.https://doi.org/10.32996/jefas.2022.4.1.27
  50. Ongan, M.O. (2002). “The Seasonal Adjustment of the Consumer and Wholesale Prices: A Comparison of Census X‐11, X‐12 Arima and Tramo/Seats”, Central Bank of the Republic of Turkey, Research and Monetary Policy Department, Working Papers 0205.
  51. Öz, E. ve Buyrukoğlu, S. (2015). “Osmanlı Döneminden Günümüze Türkiye’de Uygulanan Yatırım Teşvik Politikaları ve Etkinliği”, Gümrük ve Ticaret Dergisi,6, 35-59.
  52. Öz, E. ve Buyrukoğlu, S. (2017). "Türkiye'de Uygulanan Yatırım Teşvik Politikalarının Makroekonomik Değişkenler Üzerindeki Etkisinin Ampirik Analizi", Pamukkale Üniversitesi SBE Dergisi, 27, 322-336. https://doi.org/10.550 06.01.20175/pausbed.2017.67689
  53. Parıltı, H. (1994). “İhracatı Teşvik Politikaları ve Tekstil ve Hazırgiyim Sektörünün Teşviki”, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  54. Prasanna, N. (2010). “Impact of Foreign Direct Investment on Export Performance in India”, Journal of Social Science, 24(1), 65-71. https://doi.org/10.1080/09718923.2010.11892838
  55. Recepoğlu, M., Doğanay, M.A. ve Değer, M.K. (2022). “Yatırım Teşvikleri, Kamu Yatırım Harcamaları ve İhracat Arası İlişkiler: Türkiye’de İller Üzerine Panel Nedensellik Analizi”, Mehmet Akif Ersoy İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2), 1056-1081. https://doi.org/10.30798/makuiibf.979277
  56. Ruane, F. ve Sutherland, J. (2005). “Foreign Direct Investment and Export Spillovers: How Do Export Platforms Fare?”, Institute for International Integration Studies Working Paper, 58. https://doi.org/10.2139/ssrn.739671
  57. Sağdıç, E.N., Karaş, G. ve Yıldız, F. (2021). “The Impact of Investment Incentives on Regional Economic Growth in Turkey: An Empirical Analysis”, Sayıştay Dergisi, 32(121): 39-64. https://doi.org/10.52836/sayistay.966483
  58. Sevinç, E. ve Şeker, A. (2023). “Yatırım Teşvikleri ile Uluslararası Ticaret ve Doğrudan Yabancı Yatırımlar Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği (2001-2021)”, Alanya Akademik Bakış Dergisi, 7(1), 337-354. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1115832
  59. Sevinç, H., Emsen, Ö.S. ve Bozkurt, E. (2016). “Yatırım Teşvik Politikalarının Bölgesel Belirleyicilerine Yönelik Bir Analiz: Türkiye Örneği”, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 525-556. https://doi.org/10.18074/cnuiibf.302
  60. Şahin, Y. ve Kaplan, H. (2021). “Dönüşüm Sürecinde Yatırım Teşviklerinin Dünü ve Bugün”, TOBB Yayın No: 2021/24.
  61. Şeker, A. (2020). “Türkiye’de İhracat ve Yatırım Teşvikleri Arasındaki İlişki: ARDL Sınır Testi”, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(4), 2311-2326. https://doi.org/10.33206/mjss.710639
  62. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2025). “Yeni Yatırım Teşvik Sistemi”, https://www.yatirimadestek.gov.tr/pdf/assets/upload/dosyalar/sunum-yatirim_tesvik_uygulamalari.pdf (Erişim Tarihi: 01.10.2025).
  63. Takım, A. ve Ersungur, Ş. (2018). “Türkiye’de Teşvik Sisteminin Yapısı, Sorunları ve Etkinliği Üzerine Bir Politika Önerisi: Tek Bir Uygulamacı Kuruluş Sorunları Çözer Mi?”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 32(3), 725-744.
  64. Temiz, D. ve Gökmen, A. (2009). “Foreign Direct Investment and Export in Turkey: The Period of 1991-2008”. In ECON Anadolu 2009: Anadolu International Conference in Economics, Eskişehir, 17-19.
  65. Terzi, H. ve Zengin, A. (1999). “Kur Politikasının Dış Ticaret Dengesini Sağlamadaki Etkinliği”, Ekonomik Yaklaşım, 10(33), 21-35. https://doi.org/110.5455/ey.10308
  66. Tunçez, V., Ecer, D., Cirit, B., Kırmalı, D. ve Bolat, B.K. (2022). “Yatırım Teşvik”, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Genel Müdürlüğü, Ankara.
  67. White, H. (1980). “A Heteroskedasticity-Consistent Covariance Matrix Estimator and a Direct Test for Heteroskedasticity”, Econometrica, 48(4), 817-838. https://doi.org/10.2307/1912934
  68. Yayar, R. ve Demir, Y. (2012). “Bölgesel Kalkınma ve Yatırım Teşvikleri: Tokat İlinde Bir Uygulama”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 39, 119-146.
  69. Yılmaz, E. ve Şensoy, F. (2022). “The Relationship Between Growth and Exports: What if The Impact is Negative? Evidence form Turkey”, Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), 9(3), 104-112.http://doi.org/10.17261/Pressacademia.2022.1619
  70. Yılmaz, H. (2020). “Türkiye’de Yatırım Teşvik Sisteminin Tarihçesi”, Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 12(23), 431-441. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.707681.
  71. Yurtoğlu, Y. (2017). “Reel Döviz Kuru İle İhracat Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (1997-2015)”, Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 3(1), 71-88.