Dergiler / Arteoloji Dergisi / 2023 / Cilt: 2 Sayı: 2

GEÇ DEVİR OSMANLI VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNE TARİHLENEN MEZAR TAŞLARININ BEZEME DÜNYASI

THE DECORATION WORLD OF TOMBSTONES DATED TO THE LATE OTTOMAN AND EARLY REPUBLIC PERIOD

Sayfa
56–78
Yayın Tarihi
2023-10-20
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma kapsamında bu mezarların üretimleri, tasvir dünyası, dönüşümleri ve dönemsel etkileşimleri irdelenmeye çalışılmış ve yüzden fazla mezar olduğu için konuyu görsel olarak destekleyebilecek örnekler kullanılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Anadolu’da tarihi çağlardan itibaren kesintisiz bir biçimde izi sürülebilen mezar yapıları tasarım ve bezeme çeşitliliği ile zengin bir görünüm arz eder.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yine bunlar söz konusu özellikleriyle her dönemin ya da uygarlığın dini, kültürel, ekonomik veya toplumsal yapısına da ışık tutmakta, aynı zamanda beğenilerini ve etkileşimini de yansıtmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma kapsamında bu mezarların üretimleri, tasvir dünyası, dönüşümleri ve dönemsel etkileşimleri irdelenmeye çalışılmış ve yüzden fazla mezar olduğu için konuyu görsel olarak destekleyebilecek örnekler kullanılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mezar · Bezeme · Osmanlı

Özet

Anadolu’da tarihi çağlardan itibaren kesintisiz bir biçimde izi sürülebilen mezar yapıları tasarım ve bezeme çeşitliliği ile zengin bir görünüm arz eder. Yine bunlar söz konusu özellikleriyle her dönemin ya da uygarlığın dini, kültürel, ekonomik veya toplumsal yapısına da ışık tutmakta, aynı zamanda beğenilerini ve etkileşimini de yansıtmaktadır. Dolayısıyla günümüze kadar oldukça uzun bir tarihi sürece sahip mezar yapılarının değerlendirilmesi bu çalışmanın kapsamını aşmaktadır. Bu nedenle Osmanlı’nın son dönemleri ile genellikle Cumhuriyet’in ilk yarısına denk gelen ve daha çok Doğu Anadolu Bölgesi’nde karşımıza çıkan lahit formlu ve bezemeli mezar örneklerine odaklanılmıştır. Bunlar arasından Erzincan’ın Çayırlı İlçesi’nde Başköy, Sarıgüney ve Yaylakent köylerinde yer alanlar özellikle seçilmiştir. Çünkü bu yerleşim yerlerinde bulunan mezarlar; uzun tarihi bir sürece sahip olmaları, muazzam bezeme çeşitliliği ve nicelikleri ile ön plana çıkmaktadır. Çalışma kapsamında bu mezarların üretimleri, tasvir dünyası, dönüşümleri ve dönemsel etkileşimleri irdelenmeye çalışılmış ve yüzden fazla mezar olduğu için konuyu görsel olarak destekleyebilecek örnekler kullanılmıştır.

Abstract

Tomb structures, which can be traced uninterruptedly since historical times in Anatolia, present a rich appearance with a variety of designs and decorations. Again, with these features, they shed light on the religious, cultural, economic or social structure of each period or civilization, and also reflect their tastes and interaction. Therefore, the evaluation of tomb structures, which have a very long historical process until today, is beyond the scope of this study. For this reason, the focus is on tombs with sarcophagus form and decoration, which coincide with the last periods of the Ottoman Empire and the first half of the Republic, and mostly in the Eastern Anatolia Region. Among these, those located in the villages of Başköy, Sarıgüney and Yaylakent in the Çayırlı District of Erzincan were especially selected. Because the tombs found in these settlements stand out with their long historical background, extensive variety of decorations, and quantities. In the scope of the study, the production, imagery, transformations, and periodical interactions of these tombs have been examined, and examples that can visually support the subject have been used due to the presence of over a hundred tombs.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Harman, M. (2023). GEÇ DEVİR OSMANLI VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNE TARİHLENEN MEZAR TAŞLARININ BEZEME DÜNYASI. Arteoloji Dergisi, Cilt: 2 Sayı: 2, 56–78. https://ajindex.com/articles/967495

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. Akar, A. (1974). Eski Türk mezartaşı süslerine dair. Sanat Dünyamız,1 (2), s.y. Akar, Z. (2002). Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde bulunan iki Falnâme ve resimleri [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  2. Aktemur, A. (2013). Çıldır Çevresinden soyut insan heykeli biçimli mezar taşları. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16 (3), 135-150.
  3. Aktuğ, E. C. ve Pektaş K. (2016). Geç dönem kalem işi süslemeli bir eser: “Aydın Kuyucak Kayran Köyü Camii”. Medeniyet Sanat Dergisi, 2(2), 9-25.
  4. Algaç, Ş. (2017). Afyonkarahisar Dazkırı-İdris Köyü Camii ve kalemişi bezemeleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1 (2), 421-432. Armenian Prayer Scroll (2001 April). Armenian prayer ccroll, 1661, Sp Coll MS Gen. 1498 Glasgow University Library Special Collections. (2023, 20 Temmuz). https://www.gla.ac.uk/myglasgow/library/files/special/exhibns/month/apr2001.html
  5. Arslan, A. S. (2017). “Taşlar konuşur”: Türk mezar taşlarının biçim dili. Teke Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 6 (3), 1923-1937.
  6. Arslan, M. (2008). Iğdır çevresinde bir grup el motifli mezar taşı. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergis i, 1 (1), 55-70.
  7. Aydın, H. (2020). Bursa Arkeoloji Müzesi’nden bir grup figürlü mezar steli’nin değerlendirilmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
  8. Baykara, T. (1972). Mirseyit (Tanır) Köyü mezarlığı. Edebiyat Fakültesi Araştırma Dergisi, (4), 53-55.
  9. Berkli, Y. (2006). Ardahan-Çıldır çevresinde heykel biçimli mezar taşlarının Türk sanatındaki yeri ve önemi. Sanat Dergisi, (9), 174-186. _______ (2007). Mezartaşlarında görülen kılıç, hançer, ok-yay ve bayrak motiflerinin sembolik anlamları. Ekev Akademi Dergisi, (31),67-80.
  10. Bozkurt, N. ve Kalfazade S. ( 2000).
  11. İbrik, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi içinde (21. Cilt, ss. 372-376). İstanbul. Cam altında yirmi bin fersah geleneksel halk resim sanatından “camaltı resimleri” (1997). (Şennur Şentürk, Haz.), Yapı Kredi Yayınları.
  12. Cimilli, C. (2004). Osmanlı’da servi motifinin inançla bağlantısı. Sanat ve İnanç/2 Rıfkı Melul Meriç Anısına (ss. 225-235). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Türk Sanatı Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi. Çal, H. (2007). Erzincan Çayırlı Eşmepınar köyü mezar-mezar taşları. Sanat Tarihi Araştırmaları Prof. Dr. Haşim Karpuz’a Armağan (ss. 125-154). Kıvılcım Kitabevi. _______ (2011). Erzincan Çayırlı İlçesi mezarlarında kuş motifi. Milli Folklor, 23 (89), 220-239. Çoruhlu