Dergiler / Arteoloji Dergisi / 2026 / Cilt: 5 Sayı: 1

DOĞAL LİFLERİN KÜLTÜR ÖĞESİNE DÖNÜŞÜM SÜRECİ

THE TRANSFORMATION OF NATURAL FIBERS INTO CULTURAL OBJECTS

Sayfa
109–129
Yayın Tarihi
2026-04-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma, erken tarihsel dönemlerde tekstil üretiminin teknik, ekonomik ve kültürel boyutlarını Mezopotamya, Mısır ve Anadolu örnekleri üzerinden değerlendirerek literatürde çoğunlukla parçalı biçimde incelenen bu alanlar arasında ilişkisel bir okuma önermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tekstil üretimi insanlık tarihinin en eski ve en yaygın faaliyetlerinden biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Erken uygarlıklarda tekstil üretimi özellikle Mezopotamya, Mısır ve Anadolu coğrafyalarında yoğun biçimde gelişmiş; bu bölgelerde ortaya çıkan üretim teknikleri ve ticaret ağları dokuma ürünlerinin geniş bir dolaşım alanı kazanmasına olanak sağlamıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma, erken tarihsel dönemlerde tekstil üretiminin teknik, ekonomik ve kültürel boyutlarını Mezopotamya, Mısır ve Anadolu örnekleri üzerinden değerlendirerek literatürde çoğunlukla parçalı biçimde incelenen bu alanlar arasında ilişkisel bir okuma önermektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tekstil Tarihi · Dokuma · Doğal Lifler

Özet

Tekstil üretimi insanlık tarihinin en eski ve en yaygın faaliyetlerinden biridir. Erken uygarlıklarda tekstil üretimi özellikle Mezopotamya, Mısır ve Anadolu coğrafyalarında yoğun biçimde gelişmiş; bu bölgelerde ortaya çıkan üretim teknikleri ve ticaret ağları dokuma ürünlerinin geniş bir dolaşım alanı kazanmasına olanak sağlamıştır. Pamuk, yün ve keten gibi temel liflerin işlenmesi, dokuma tekniklerinin gelişimi ve üretim süreçlerinin yönetim merkezleri, tapınak ve örgütlenmiş üretim faaliyetleri içinde gerçekleşmesi, tekstilin erken dönem ekonomilerdeki belirleyici rolünü ortaya koymaktadır. Erken dönem toplumlarda gündelik kullanım eşyası, değişim aracı, vergi unsuru, prestij göstergesi ve diplomatik armağan gibi önemli işlevler üstlenen tekstil, ekonomik dolaşım, toplumsal statü ve kültürel kimlik gibi alanlarla yakından ilişkilidir. Organik liflerin büyük kısmı günümüze ulaşmamış olsa da arkeolojik buluntular, yazılı belgeler ve görsel temsiller tekstil üretim kültürünün izlerini ortaya koymaktadır. Freskler, kabartmalar, mozaikler, sikkeler ve diğer ikonografik kaynaklar dokuma teknikleri ve giysi kültürü hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Bu çalışma, erken tarihsel dönemlerde tekstil üretiminin teknik, ekonomik ve kültürel boyutlarını Mezopotamya, Mısır ve Anadolu örnekleri üzerinden değerlendirerek literatürde çoğunlukla parçalı biçimde incelenen bu alanlar arasında ilişkisel bir okuma önermektedir.

Abstract

Textile production represents one of the oldest and most pervasive activities in human history. In early civilizations, particularly within Mesopotamia, Egypt, and Anatolia, production techniques and trade networks flourished, enabling the widespread circulation of woven goods. The processing of primary fibers—such as cotton, wool, and linen—alongside the evolution of weaving techniques within temples and organized production centers, underscores the decisive role of textiles in early economies. In these societies, textiles functioned as daily commodities, mediums of exchange, tax components, prestige indicators, and diplomatic gifts, deeply intertwining them with economic circulation, social status, and cultural identity. Although most organic fibers have perished, archaeological finds, written records, and visual representations preserve the traces of this production culture. Frescoes, reliefs, mosaics, coinage, and other iconographic sources provide vital insights into weaving technologies and dress culture. This study examines the technical, economic, and cultural dimensions of textile production in early historical periods through examples from Mesopotamia, Egypt, and Anatolia, and proposes a relational interpretation that brings together areas often addressed in a fragmented manner in the literature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Abidin, A. F. (2026). DOĞAL LİFLERİN KÜLTÜR ÖĞESİNE DÖNÜŞÜM SÜRECİ. Arteoloji Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 1, 109–129. https://ajindex.com/articles/1023284

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Abidin, A. F. (2018). Tekstil müzeleri: Türkiye için bir tekstil müzesi örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Anawalt, P. R. (2000). Textile research from the Mesoamerican perspective. In P. B. Drooker & L. D. Webster (Eds.), Beyond cloth and cordage: Archaeological textile research in the Americas (pp. 205–227).
  2. University of Utah Press.
  3. Ballard, M., Newsome, A., Simpson, E., & Burke, B. (2023). Ancient chromophores and auxiliaries: Phrygian colorants from Tumulus MM at Gordion, Turkey, ca. 740 BCE. Heritage, 6(2), 2220–2246. https://doi.org/10.3390/heritage6020117
  4. Barber, E. W. (1991). Prehistoric textiles: The development of cloth in the Neolithic and Bronze Ages with special reference to the Aegean. Princeton University Press.
  5. Barthes, R. (1983). The fashion system. Hill and Wang. Bender Jørgensen, L. (1992). North European textiles until AD 1000. Aarhus University Press.
  6. Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste. Harvard University Press.
  7. Breniquet, C., & Michel, C. (2014). Wool economy in the Ancient Near East and the Aegean. Oxbow Books. British Museum. (n.d.). Egyptian papyrus EA 10474. British Museum Egyptian Collection. Brooklyn Museum. (n.d.). The Brooklyn Museum Aramaic papyri (Papyrus Brooklyn 35.1446). Brooklyn Museum Collection. Çelik, H. (2014). Eski çağda Anadolu’da dokuma (MÖ. 1974-1719) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Çevik, N. (2005). Kültürlerarası ilişki ve etkileşim kuramları üzerine. Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi, 5, 111–122. d’Errico, F., Doyon, L., Zhang, S., Baumann, M., Lázničková-Galetová, M., Gao, X., Chen, F., & Zhang, Y. (2018). The origin and evolution of sewing technologies in Eurasia and North America. Journal of Human Evolution, 125, 71–86.
  8. Entwistle, J. (2000). The fashioned body: Fashion, dress and modern social theory. Polity Press.
  9. Foucault, M. (1977). Discipline and punish: The birth of the prison. Pantheon Books. Gilligan, I. (2010). The prehistoric development of clothing: Archaeological implications of a thermal model. Journal of Archaeological Method and Theory, 17(1), 15–80.
  10. Gleba, M. (2008). Textiles and textile production in Europe: From prehistory to AD 400. Oxbow Books. Gleba, M. (2017). Tracing textile cultures of Italy and Greece. Oxbow Books. Gleba, M., & Pásztókai-Szeőke, J. (Eds.). (2013). Making textiles in pre-Roman and Roman times: People, plac