Dergiler / Arteoloji Dergisi / 2026 / Cilt: 5 Sayı: 1

SULTAN II. MAHMUD DÖNEMİ SİKKELERİNDE SÜSLEME PROGRAMI

THE ORNAMENTAL PROGRAM ON COINS FROM THE REIGN OF SULTAN MAHMUD II

Sayfa
86–108
Yayın Tarihi
2026-04-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu dönemde yazı, bitkisel, geometrik ve nesneli süsleme görülmekle birlikte ele aldığımız örneklerde nesneli süsleme bulunmamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Üç kıtada hüküm süren Osmanlı Devleti birçok alanda sanat eseri meydana getirmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bulunduğu coğrafyanın da etkisiyle doğadan ilham alarak taşınır ve taşınmaz tüm sanat eserlerinde çeşitli süslemeler kullanmışlardır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu dönemde yazı, bitkisel, geometrik ve nesneli süsleme görülmekle birlikte ele aldığımız örneklerde nesneli süsleme bulunmamaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anadolu Medeniyetleri Müzesi · Osmanlı · Sikke

Özet

Üç kıtada hüküm süren Osmanlı Devleti birçok alanda sanat eseri meydana getirmiştir. Bulunduğu coğrafyanın da etkisiyle doğadan ilham alarak taşınır ve taşınmaz tüm sanat eserlerinde çeşitli süslemeler kullanmışlardır. Bu eserler arasında devletin itibarını, ekonomik düzeyini, sosyal, siyasi yapısı ve toplumsal durumu hakkında önemli bilgiler sunması açısından sikkeler özel bir yere sahiptir. Çalışmada ilk sikkenin ortaya çıkışından Osmanlı dönemine kadar geçen süredeki değişim ve gelişim kronolojik olarak sunulacak ve II. Mahmud döneminde H.1223-1255 (M.1808-1839) darp edilen ve Anadolu Medeniyetleri Müzesi koleksiyonunda yer alan bir grup altın ile gümüş sikkenin tanıtımıyla süsleme programı üzerinde durulacaktır. Ayrıca sikkeler üzerinde görülen süslemeler ile dönemin diğer sanat eserleri arasındaki benzerlik ve farklılıklar karşılaştırılacaktır. Söz konusu dönem içinde önceki dönemlerden gelen süslemeler kullanılmaya devam etmekle birlikte batılılaşma etkisiyle süsleme programına yeni öğeler dahil edilmiştir. Bu durum dönemin sanat anlayışındaki değişimi de açıkça yansıtmaktadır. Bu dönemde yazı, bitkisel, geometrik ve nesneli süsleme görülmekle birlikte ele aldığımız örneklerde nesneli süsleme bulunmamaktadır.

Abstract

The Ottoman Empire, which ruled across three continents, produced works of art in many fields. Influenced by their geographical setting, the Ottomans drew inspiration from nature and incorporated various decorative elements into both movable and immovable works of art. Among these works, coins hold a special place as they provide significant insights into the empire’s prestige, economic standing, social and political structure and societal conditions. This study will chronologically present the changes and developments from the emergence of the first coin to the Ottoman period. It will focus on the decorative program through the introduction of a group of gold and silver coins minted during the reign of Sultan Mahmud II (H. 1223–1255 / M. 1808–1839) and housed in the collection of the Museum of Anatolian Civilizations. In addition, the similarities and differences between the decorations found on coins and other works of art from the period will be compared. While decorative motifs from earlier periods continued to be used during this period, new elements were incorporated into the decorative repertoire due to the influence of Westernization. This clearly reflects the shift in the artistic sensibilities of the era. While calligraphic, floral, geometric and figurative ornamentation are present in this period, the examples we are examining do not feature figurative ornamentation.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gür, F. Ş., Görür, M. (2026). SULTAN II. MAHMUD DÖNEMİ SİKKELERİNDE SÜSLEME PROGRAMI. Arteoloji Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 1, 86–108. https://ajindex.com/articles/1023283

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Akyıldız, A. (2007). Para. TDV İslam ansiklopedisi. (C.34). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınevi. 163-166.
  2. Arslan, C. ve Pınar, M. (2015). Nevşehir cami ve mescit mihraplarında bezeme anlayışı. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 38 (1); 83-108.
  3. Arvas, E. (2020). Candaroğulları Beyliği sikkeleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bülent Ecevit Üniversitesi.
  4. Aslan, A. (2024). Osmanlı süsleme sanatında sümbül motifi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ege Üniversitesi.
  5. Aytaç, S. (2019). Osmanlı mimari süsleme ve el sanatlarında kutsal mekânlar [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Karabük Üniversitesi.
  6. Barışta, Ö. (1991). İstanbul çeşmeleri (Beyoğlu cihetindeki meyva tabağı motifleriyle bezenmiş tek cepheli anıt çeşmeler). Kültür Bakanlığı Yayınları.
  7. Barışta, Ö. (1993a). İstanbul çeşmeleri. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  8. Barışta, Ö. (1993b). İstanbul çeşmeleri (Kabataş Hekimoğlu Ali Paşa meydan çeşmesi). Kültür Bakanlığı Yayınları.
  9. Bilget Fataha, E. (2010). Karamanoğlu Beyliği yapılarında mimari süsleme [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  10. Büyükyazıcı, M. ve Eryılmaz, B. (2023) 17. ve 18. yüzyıl Osmanlı kitap süsleme sanatında dört çiçek: lale, gül, karanfil ve sümbül örneği. International Social Sciences Studies Journal, 9 (110), 6463-6486.
  11. Cihan Özsayıner, Z. (2012). Nuruosmaniye camii’nin hat düzeni. Vakıf Restorasyon Yıllığı, (5), 116-126.
  12. Çakır, D. (2024). Osmanlı camilerinde çinili mihraplar (15. 18. yüzyıl) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
  13. Çetinkaya, B. (2021). Osmanlı maden sanatında yazı takımları (18.-19. yüzyıl) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Karabük Üniversitesi.
  14. Çetinkaya, E. (2012). Bursa çeşmeleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi.
  15. Çoraklı, B. (2019). İznik seramikleri ve İtalyan mayolikaları arasındaki etkileşimlerin yansımaları. Akdeniz Sanat Dergisi, 13 (24), 29-46.
  16. Damalı, A. (2001). 150 devlet 1500 sultan İslam sikkeleri. Nilüfer Damalı Eğitim, Kültür ve Çevre Vakfı Yayınları.
  17. Damalı, A. (2010). Osmanlı sikkeleri tarihi. (C.1). Nilüfer Damalı Eğitim, Kültür ve Çevre Vakfı Yayınları.
  18. Damalı, A. (2014). A’dan Z’ye Osmanlı nümismatik el kitabı. Nilüfer Damalı Eğitim, Kültür ve Çevre Vakfı Yayınları.
  19. Dere, Ö. F. (2024). Batılılaşma döneminde Osmanlı hat sanatı ve terkib geleneğinde batı sanatı etkisi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  20. Demiriz, Y. (1979). Osmanlı mimarisinde süsleme 1 erken devir (1300-1453).
  21. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  22. Derman, M. U. (2012