Dergiler / Tarih Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 42 Sayı: 74

PLUTARKHOS, SPARTA VE GNOMİK YAZIN: SPARTALI KADINLARIN SÖYLEMLERİ (LACAENARUM APOPHTHEGMATA)

Ayşe Yakut(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, DİL VE TARİH COĞRAFYA FAKÜLTESİ)0000-0001-9448-463X
Nalan Buruldağ(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, DİL VE TARİH COĞRAFYA FAKÜLTESİ, ESKİÇAĞ DİLLERİ VE KÜLTÜRLERİ BÖLÜMÜ)0000-0003-3931-4544
Sayfa
25–49
Yayın Tarihi
2023-10-02
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Plutarkhos, Spartalı kadınlara ait gnomik söylemleri eserinin ana konusu yaparak bir yandan Sparta’nın ideolojik exempla olarak kullanılması geleneğini sürdürmüş; bir yandan da Spartalı kadınlara atfedilen annelik idealinin Roma dünyasında imrenilen bir olgu olması münasebetiyle ahlaki bir misyonla Roma toplumuna hitap etmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada, Roma İmparatorluk Çağı’nda yaşamış Plutarkhos’un Spartalı Kadınların Söylemleri (Lacaenarum Apophthegmata) adlı eserine odaklanılmakta ve yazarın anlatıları ve aktarımları çerçevesinde Spartalı kadınların genel bir değerlendirmesi yapılmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma iki ana kola ayrılmaktadır: önce, “apophthegma” sözcüğü etimolojik olarak incelenerek sözcüğün gelişimiyle ilgili değerlendirmelere ve tartışmalara yer verilmekte; ayrıca zamanla gnomik bir işlev kazanan sözcüğün Sparta toplumuyla özdeşleştirilmesinden bahsedilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Plutarkhos, Spartalı kadınlara ait gnomik söylemleri eserinin ana konusu yaparak bir yandan Sparta’nın ideolojik exempla olarak kullanılması geleneğini sürdürmüş; bir yandan da Spartalı kadınlara atfedilen annelik idealinin Roma dünyasında imrenilen bir olgu olması münasebetiyle ahlaki bir misyonla Roma toplumuna hitap etmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Plutarkhos · Spartalı Kadınlar · Apophthegma

Özet

Bu çalışmada, Roma İmparatorluk Çağı’nda yaşamış Plutarkhos’un Spartalı Kadınların Söylemleri (Lacaenarum Apophthegmata) adlı eserine odaklanılmakta ve yazarın anlatıları ve aktarımları çerçevesinde Spartalı kadınların genel bir değerlendirmesi yapılmaktadır. Çalışma iki ana kola ayrılmaktadır: önce, “apophthegma” sözcüğü etimolojik olarak incelenerek sözcüğün gelişimiyle ilgili değerlendirmelere ve tartışmalara yer verilmekte; ayrıca zamanla gnomik bir işlev kazanan sözcüğün Sparta toplumuyla özdeşleştirilmesinden bahsedilmektedir. İkincil olarak ise Plutarkhos’un Spartalı Kadınların Söylemleri adlı eserinde geçen Spartalı kadınlara ait söylemler ile anekdotlar değerlendirilmektedir. Plutarkhos, bu eserinde ahlaki erdemlerle donatılmış ve vatansever olan Sparta kadınlarını konu almakta; ayrıca Spartalı anneleri oğullarına savaşa teşvik eden sözler söylerken tasvir etmektedir. Burada çizilen Sparta kadını imajında, kadınlara ilişkin olarak “iffetlilik”, “ölçülülük”, “evi iyi idare etme” gibi erdemler belirtilmiştir; ancak eserde baskın olarak, Spartalı kadınların öncelikli amacının çocuk doğurmak ve onları vatana layık bir şekilde yetiştirmek olduğu dikkat çekmektedir. Spartalı kadınların, çocuklarının “cesaret” ve “vatanseverlik” gibi Sparta toplumunun başat erdemleri yolunda eğitilmelerinde büyük sorumluluk taşıdıkları anlaşılmaktadır. Sparta kadınının payına düşen bu rol, elbette Sparta toplumunun savaşçı niteliğiyle ilintilidir ve bu rolün Spartalı kadınları önemli bir sosyal statüye taşıdığına şüphe yoktur. Plutarkhos, Spartalı kadınlara ait gnomik söylemleri eserinin ana konusu yaparak bir yandan Sparta’nın ideolojik exempla olarak kullanılması geleneğini sürdürmüş; bir yandan da Spartalı kadınlara atfedilen annelik idealinin Roma dünyasında imrenilen bir olgu olması münasebetiyle ahlaki bir misyonla Roma toplumuna hitap etmiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yakut, A., Buruldağ, N. (2023). PLUTARKHOS, SPARTA VE GNOMİK YAZIN: SPARTALI KADINLARIN SÖYLEMLERİ (LACAENARUM APOPHTHEGMATA). Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 42 Sayı: 74, 25–49. https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1327454

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (2)

  1. Anth. Pal. = Paton, W. R. (1919).
  2. The Greek Anthology, II, London: William Heinemann, New York: G. P. Putnam’s Son. Aristoph. Lys. (Aristophanes, Lysistrata) = Aristophanes, III: Lysistrata, Thesmophoriazusae, Ecclesiazusae, Plutus, with an English translation by B. B. Rogers, Cambridge, MA: Harvard University Press 1946. Aristot. rhet. (Aristoteles, Rhetorica) = Aristoteles, Retorik, çev. M. H. Doğan, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2013. Cic. Tusc. (Cicero, Tusculanae Disputationes) = M. Tullius Cicero, Tusculanae disputationes, ed. M. Pohlenz, Leipzig: Teubner 1918. Hdt. (Herodotos, Historiae) = Tarih, çev. M. Ökmen, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2014. Ioann. Stob. Flor. (Iohannes Stobaeus, Florilegium) = Anthologion, Ioannis Stobæi Florilegium, I-III, Ad manuscriptorum fidem emendavit et supplevit A. M. Thomas Gaisford, Oxonii, e typographeo Clarendoniano, 1822.