KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Felsefe Arkivi / 2026 / Sayı: 58

Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ'da Zaman

Ahmet Alperen Can(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, FELSEFE BÖLÜMÜ, FELSEFE (DR))0000-0002-4739-4217
Sayfa
135–158
Yayın Tarihi
2023-06-26
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makâle, İbn Sînâ’nın zaman kavramında gerçekleştirdiği yeniden yapılandırmasını; sayı, miktar, süreklilik ve göksel küreler üzerinden incelemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Makâlenin ana iddiasına göre, İbn Sînâ’nın zaman anlayışı, Aristotelesçi zaman kavrayışının yeniden yapılandırılmış versiyonudur.
📊
Temel Bulgular & Veri:İbn Sînâ zamanı, nicelikler arasındaki sürekli–süreksiz ilişkisine karşı, öncelikle hem büyüklük hem de ölçü olarak tartışılabilen miktâr kavramıyla kurar.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makâle, İbn Sînâ’nın zaman kavramında gerçekleştirdiği yeniden yapılandırmasını; sayı, miktar, süreklilik ve göksel küreler üzerinden incelemektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:zaman · hareket · sayı

Özet

Makâlenin ana iddiasına göre, İbn Sînâ’nın zaman anlayışı, Aristotelesçi zaman kavrayışının yeniden yapılandırılmış versiyonudur. İbn Sînâ zamanı, nicelikler arasındaki sürekli–süreksiz ilişkisine karşı, öncelikle hem büyüklük hem de ölçü olarak tartışılabilen miktâr kavramıyla kurar. Miktar sürekli olduğundan, zaman bizzat süreklidir; sayı ise arazi biçimde zamana eklenir. Ayrıca, miktar olması bakımından zaman, sayan nefsi zorunlu kılmaz. Bu makâle, İbn Sînâ’nın zaman kavramında gerçekleştirdiği yeniden yapılandırmasını; sayı, miktar, süreklilik ve göksel küreler üzerinden incelemektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Can, A. A. (2023). Miktar ve Süreklilik Arasında İbn Sînâ'da Zaman. Felsefe Arkivi, Sayı: 58, 135–158. https://ajindex.com/articles/959135

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Aristoteles, Fizik, çev. Saffet Babür, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2019. google scholar
  2. Aristoteles, Gökyüzü Üzerine, cev. Saffet Babur, Ankara: BilgeSu Yayıncılık, 2013. google scholar
  3. Aristoteles, Kategoriler, cev. Y. Gurur Sev, İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2019. google scholar
  4. Aristoteles, Metafizik, çev. Y. Gurur Sev, İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2019. google scholar
  5. Aristoteles, Physics, çev. Roben Waterfield, New York: Oxford University Press, 2008. google scholar
  6. Aristoteles, Ruh Üzerine, çev. Zeki Özcan, Ankara: Sentez Yayıncılık, 2014. google scholar
  7. Aristoteles, et-Tabî’a, cev. İshak b. Huneyn, haz. Abdurrahman Bedevi, Mısır: y.y., 1974. google scholar
  8. Dağ, M., “İslâm Felsefesinde Aristocu Zaman Görüşü”, Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, 1973, c. XIX, s. 105. google scholar
  9. Fârâbî, Kitâbu’l-Hurûf, çev. Omer Turker, İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Yayınları, 2015. google scholar
  10. Güven, Ö., “Aristoteles’in Sayı Anlayışı” Kutadgubilig 34, 2017, 383-395. google scholar
  11. Irâkî, Â., el-FelsefetÜt-tabîiyye ‘inde İbn Sînâ, Kahire: y.y., 1969. google scholar
  12. İbn Bâcce, Şerhu’s-simâ: Aristoteles’in Fizik Şerhi, çev. C. Şenel, A. Taibi, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2022. google scholar
  13. İbn Meymûn, Delâletu’l-Hâirîn, çev. Osman Bayder, Özcan Akdağ, İstanbul: Albaraka Yayınları, 2021. google scholar
  14. İbn Rüşd, el-Cevâmi‘ fi’l-felsefe: Kitâbu’s-Simâü’t-tabî‘î, ed. Josep Puig; thk. A. Zimmermann, S. G. Nogales, Madrid: Instituto Hispana- Arabe de Cultura, 1983. google scholar
  15. İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: Fizik, çev. Muhittin Macit, Ferruh Özpilavcı, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2014. google scholar
  16. İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: Fizik II, çev. Muhittin Macit, Ferruh Özpilavcı, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2005. google scholar
  17. İbn Sînâ, ‘Uyûnü’l-hikme, haz. Abdurrahman Bedevî, Beyrut: Dâru’l-kalem, 1980. google scholar
  18. İbn Sînâ, İşaretler ve Tembihler, cev. Muhittin Macit, Ali Durusoy, Ekrem Demirli, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2013. google scholar
  19. İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: Kategoriler, cev. Muhittin Macit, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2010. google scholar
  20. İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: Metafizik, cev. Ekrem Demirli, Omer Turker, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2013. google scholar
  21. İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: Metafizik II, cev. Ekrem Demirli, Omer Turker, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2013. google scholar
  22. İbn Sînâ, en-Necât: Felsefenin Temel Konuları, cev. Kubra Senel, İstanbul: Dergah Yayınları, 2018. google scholar
  23. İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: Oluş ve Bozuluş, cev. Muammer İskenderoglu, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2008. google scholar
  24. İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: es-Simâü’t-tabî‘î, nşr. Saîd Zâyid, İbrâhim Medkûr, Kahire: el-İdâretü’l-‘Âmme li’s-Sekâfe, 1983. google scholar
  25. İbn Sînâ, Kitâbu’t-Talîkât, nşr. H. M. el-Âbîdî, Kum: Mektebetu’l-rlami’l-Islamf, 1981. google scholar
  26. İbn Sînâ, Kitâbu’ş-Şifâ: İkinci Analitikler, çev. Ömer Türker, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2014. google scholar
  27. Kindî, “Beş Terim Üzerine”, Felsefî Risâleler, cev. Mahmut Kaya, İstanbul: Klasik Yayınları, 2014. google scholar
  28. Lammer, A., The Elements ofAvicenna’s Physics, Berlin: DeGruyter, 2018. google scholar
  29. Lear, J. Aristoteles: Anlama Arzusu, çev. Ayşegül Yurdaçalış, İlknur Urkun Kelso, İstanbul: Alfa Yayınları, 2020. google scholar
  30. Macit, M., İbn Sînâ’da Doğa Felsefesi ve Meşşâî Gelenekteki Yeri, İstanbul: Litera Yayıncılık, 2013. google scholar
  31. McGinnis, J. “Ibn Sina? on the Now: Text and Commentary” American Catholic Philosophical Quarterly, S. 73/1, 1999, s. 73-106. google scholar
  32. McGinnis, J., “The Topology of Time: An Analysis of Medieval Islamic Accounts of Discrete and Continuous Time” The Modern Schoolman, 2003, 81(1), s. 5-25. google scholar
  33. McGinnis, J., Time and Time Again: A Study of Aristotle and Ibn Sina’ Temporal Theories, Doktora Tezi, Philadelphia University, 1999. google scholar
  34. Muhammed, A., Tasavvuru İbn Sînâ lî’z-zaman ve usûlihi’l-Yunâniyye, İskenderiye: Dâr’ül-Vefâ li’dünyâ el-tibâ ve’l-neşr, 2003. google scholar
  35. Philoponus, J., On Aristotle Physics 4.10-14, çev. Sarah Broadie, Great Britain: Bloomsbury, 2011. google scholar
  36. Râzî, F., el-Mebâhisü’l-Meşrikıyye fî ilmi’l-ilâhiyyât ve’t-tabî’iyyât, c. I, nşr. Muhammed Bağdâdî, Beyrut: Dârü’l-kitâbi’l-Arabî, 1990. google scholar
  37. Ross, D., Aristoteles, cev. Ahmet Arslan, Istanbul: Kabalcı Yayıncılık, 2011. google scholar
  38. Shayegan, Y., Avicenna on Time, Doktora Tezi, Harvard Üniversitesi, 1986. google scholar
  39. Simplicius, On Aristotle Physics 4.1-5 and 10-14, cev. J. O. Urmson, Great Britain: Bloomsbury, 1992. google scholar