KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi / 2023 / Sayı: 18 - BAHAR 2023

HEM ŞAİR HEM ŞÂRİH: DÂNİŞÎ’NİN KENDİ GAZELLERİNE YAZDIĞI ŞERHLERİ

BOTH POET AND THE COMMENTATOR: DÂNISÎ’S COMMENTARIES ON HIS OWN GHAZELS

Meral NAYMAN DEMİR
Sayfa
148–190
Yayın Tarihi
2023-04-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Şairin/şârihin kullandığı üslup ve yönteme dair tespitler sunulmaya çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Klasik Osmanlı edebî ürünleri hem düşünsel hem de tasavvufî altyapısı gereği görünürden farklı manalar da içeren çok katmanlı bir yapıya sahiptirler.
📊
Temel Bulgular & Veri:Farklı tür ve içeriklerde metinler üzerine yazılabilen şerhler çoğunlukla erek dilden farklı bir dilde yazılmış metinleri merkezine almıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Şairin/şârihin kullandığı üslup ve yönteme dair tespitler sunulmaya çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Klasik Osmanlı edebiyatı · şerh · Dânişî

Özet

Klasik Osmanlı edebî ürünleri hem düşünsel hem de tasavvufî altyapısı gereği görünürden farklı manalar da içeren çok katmanlı bir yapıya sahiptirler. Bir metnin açık ve anlaşılır kabul edilmeyip yorumlanması ve içerdiği gizli manaların ortaya çıkarılması düşüncesi şerhlerin ortaya çıkmasını, bir “tür” hüviyetini almasını sağlamıştır. Farklı tür ve içeriklerde metinler üzerine yazılabilen şerhler çoğunlukla erek dilden farklı bir dilde yazılmış metinleri merkezine almıştır. Ancak bu çalışmanın konusu olan metinlerde de görüleceği gibi kimi zaman şerhe kaynaklık eden eser de şerh metni de aynı dildedir; üstelik şair yahut müellif bu metinlerde ayrıca şârih kimliğine de bürünmüştür. Bu çalışmada da 17. yüzyıl şairlerinden Dânişî Ahmed’e ait olabileceği düşünülen iki gazel ve bunlara yine şairi tarafından yapılan şerhler incelenmiş; çalışmanın sonunda söz konusu metinler transkripsiyonlu olarak ortaya konmuştur. Şairin/şârihin kullandığı üslup ve yönteme dair tespitler sunulmaya çalışılmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DEMİR, M. N. (2023). HEM ŞAİR HEM ŞÂRİH: DÂNİŞÎ’NİN KENDİ GAZELLERİNE YAZDIĞI ŞERHLERİ. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, Sayı: 18 - BAHAR 2023, 148–190. https://ajindex.com/articles/929409

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Abdulkerim, Abdulkadiroğlu. (1985), İsmail Beliğ Nuhbetü’l-âsâr li-zeyli zübdetü’l-eş’âr, Gazi Üniversitesi Yayını, Ankara. Aclûnî. (e-kitap), Keşfü’l-Hafâ I-II, https://archive.org/details/kkmi-01/kkmi-01/page/n19/mode/2up,
  2. Ali Enver, Semâhâne-i edeb. (1309), İstanbul, Âlem Matbaası Ahmed İhsan ve Şürekâsı. Altuner, Nuran (Üzer). (1989), Safayi ve Tezkiresi: inceleme-tenkitli metin, indeks. İstanbul Üniversitesi Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul.
  3. Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri. (1333), C. 2, İstanbul:
  4. Matbaa-i Amire. Canpolat Taşcı, Hülya. (2014), “Türkçe edebî şerhlerde amaç ve yöntemler.” Metnin hâlleri: Osmanlı’da telif, tercüme ve şerh. (Hazırlayan Hatice Aynur vd.), Klasik, İstanbul, s. 72-97.
  5. Ceylan, Ömür. (2000), Tasavvufî şiir şerhleri, Kitabevi Yayınları,
  6. İstanbul.
  7. Ekinci, Ramazan (e-kitap), Hâfız Hüseyin Ayvansarâyî Vefeyât-ı Ayvansarâyî: İnceleme-Tenkitli Metin, https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-194287/vefeyat-i-ayvansarayi.html
  8. Ekinci, Ramazan. (2018), Şeyhî Mehmed Efendi Vekâyi’u’l-Fuzalâ, Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, İstanbul.
  9. Erdem, Sadık. (2013), Yümnî Tezkire-i Şu’arâ-i Yümnî: İnceleme – Tenkidli Metin – İndeksli Tıpkıbasım, Türk Tarih Kurumu Yayınları,
  10. Ankara.
  11. Ergun, Sadeddin Nüzhet. [1936],
  12. Türk Şairleri, C 3, [Bozkurt Basımevi, İstanbul]. Genç, İlhan. (e-kitap), Esrâr Dede Tezkire-i şu’arâ-yı Mevleviyye: İnceleme-Metin. https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-206275/tezkire-i-suara-yi-mevleviyye.html
  13. Gölpınarlı, Abdülbaki. (1971), Mevlânâ Müzesi Yazmalar Kataloğu II, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara.
  14. Gök, Taner. (2018), “Sûdî-i Bosnevî'ye Reddiyeler.” Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, S 21, s. 235-264.
  15. Güleç, İsmail. (2009), “ ‘Dağılmış incileri toplamaya’ yardım etmek: şerh tasnifi meselesine küçük bir katkı.” Turkish Studies = Türkoloji Araştırmaları: Prof. Dr. Cem Dilçin Adına 4, S 6, s. 213-230.
  16. Güler, Muhammed İkbal. (2022), “Dânişî Ali Dede’nin Bilinmeyen Bir Şiiri ve Hz. Mevlânâ Medhiyyesine Dair”, Uluslararası Toplumsal Araştırmalar Kongresi: 28.03.2022, s. 237-255.
  17. Güzel, Bilal. (2012), Kemiksiz-zâde Safvet Mustafa ve Nuhbetü’l-âsâr min Ferâidi’l-Eş’âr İsimli Şair Tezkiresi, Gazi Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
  18. Kara, İsmail. (2018), İlim bilmez tarih hatırlamaz: şerh ve haşiye meselesine dair birkaç not, Dergâh Yayınları,
  19. İstanbul.
  20. Kılıç, Atabey. (2007) “Dağılmış incileri toplamak: şerh tasnifi denemesi.” Prof. Dr. Abdülkadir Karahan anısına I. Uluslararası klâsik Türk edebiyatı sempozyumu: 12-1