Dergiler / Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi / 2023 / Sayı: 19 - GÜZ 2023

ESKİ UYGURCA SİTĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ’DE HASTALIK ADLARINA DAİR SÖZ VARLIĞI

Sayfa
392–411
Yayın Tarihi
2023-10-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İlgili hastalık adını oluşturan sözcükler, çeşitli sözlükler yardımıyla dilsel açıdan yorumlanmış, ilgili hastalık adının tarihî Türk dillerine dayalı tıp metinleri vasıtasıyla sahip olduğu görünüm ortaya konarak karşılaştırmalı bir inceleme hedeflenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sitātapatrādhāraṇī, 14. yüzyıldaki Budist Uygur Edebiyatının önemli büyü metinlerinden biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Eldeki çalışma, bu yönüyle Tibet Budizmi etkisindeki Uygurlar ve Moğollar açısından popüler bir metin olan Sitātapatrādhāraṇī temelinde hastalık adlarına dayalı söz varlığını ele almaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:İlgili hastalık adını oluşturan sözcükler, çeşitli sözlükler yardımıyla dilsel açıdan yorumlanmış, ilgili hastalık adının tarihî Türk dillerine dayalı tıp metinleri vasıtasıyla sahip olduğu görünüm ortaya konarak karşılaştırmalı bir inceleme hedeflenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Eski Uygur Türkçesi · Budizm · Sitātapatrādhāraṇī

Özet

Sitātapatrādhāraṇī, 14. yüzyıldaki Budist Uygur Edebiyatının önemli büyü metinlerinden biridir. Başta Eski Uygur Türkçesi olmak üzere, Sanskritçe, Tibetçe ve Moğolca gibi dillerde nüshaları bulunan Sitātapatrādhāraṇī, bünyesinde hastalıklar, korkular ve doğal afetler gibi yerel inanç unsurlarını da barındırmaktadır. Eldeki çalışma, bu yönüyle Tibet Budizmi etkisindeki Uygurlar ve Moğollar açısından popüler bir metin olan Sitātapatrādhāraṇī temelinde hastalık adlarına dayalı söz varlığını ele almaktadır. Sitātapatrādhāraṇī tanıklığında, metinde üç ana hastalık türüne dayalı başlıklar oluşturulmuş, ilgili kavram alanı içerisinde yer alan hastalık adları alt başlıklara alınmıştır. Çalışmada tespit edilen hastalık adının öncelikle sahip olduğu anlama yer verilmiş ve Sitātapatrādhāraṇī metnindeki hastalık adının tanıklandığı satırla birlikte Türkiye Türkçesine de aktarımı yapılmıştır. İlgili hastalık adını oluşturan sözcükler, çeşitli sözlükler yardımıyla dilsel açıdan yorumlanmış, ilgili hastalık adının tarihî Türk dillerine dayalı tıp metinleri vasıtasıyla sahip olduğu görünüm ortaya konarak karşılaştırmalı bir inceleme hedeflenmiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILDIRIM, A. (2023). ESKİ UYGURCA SİTĀTAPATRĀDHĀRAṆĪ’DE HASTALIK ADLARINA DAİR SÖZ VARLIĞI. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, Sayı: 19 - GÜZ 2023, 392–411. https://ajindex.com/articles/971828

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Batmaz, Macidegül. Eski Uygur Türkçesinde Tıp Terimleri. Ankara:
  2. Hacettepe Üniversitesi,
  3. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2013.
  4. Caferoğlu, Ahmet. Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu, 2015.
  5. Clauson, Gerard. An Etymological Dictionary Of Pre-Thirteenth-Century Turkish. The Clarendon Press, 1972.
  6. Doerfer, Gerhard. Türkische Und Mongolische Elemente İm Neupersischen, I-IV. Wiesbaden, 1963- 1975.
  7. Ercilasun, Ahmet Bican - Akkoyunlu, Ziyat. Dîvânü Lügâti’t Türk. Ankara: Türk Dil Kurumu, 2014.
  8. Erdal, Mercal. Old Turkic Word Formation, A Functional Approach To The Lexicon. Wiesbaden, 1991.
  9. Eren, Hasan. Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü. Ankara: Kişisel Yayınlar, 1999.
  10. Hacıeminoğlu, Necmettin. Karahanlı Türkçesi Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu, 2008.
  11. Işık, Utku. Karahanlı Türkçesinde Tıp Terimleri. Eskişehir: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi,
  12. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2016.
  13. Kılıç Cengiz, Ayşe. Eski Uygur Türkçesi Ait Dönemine Ait Bir Tantrik Bir Metin: Sitātapatrādhāraṇī. Ankara:
  14. Hacattepe Üniversitesi,
  15. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2018.
  16. Polat, Ülkü. Eski Uygurcada Agrıg, İg, Kegen, Kem, Tikig, Toga “Hastalık, Ağrı, Sızı”. Türük Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 10/29, 129-149, 2022.
  17. Röhrborn, Klaus. Uigurisches Wörterbuch. Franz Steiner Verlag Gmbh. Lieferung I: Wiesbaden, 1977. TS→ XIII. Yüzyıldan Beri Türkiye Türkçesiyle Yazılmış Kitaplardan Toplanan Tanıklarıyla Tarama Sözlüğü III E-İ. Ankara: Türk Dil Kurumu, 2014.
  18. Türkmen, Seyfullah. Eski Anadolu Türkçesinde Terimleri. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi,
  19. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2006.
  20. Ünlü, Suat. Harezm Türkçesi Sözlüğü. Konya: Eğitim Kitabevi, 2012a.
  21. Ünlü, Suat. Karahanlı Türkçesi Sözlüğü. Konya: Eğitim Kitabevi, 2012b.
  22. Ünlü, Suat. Çağatay Türkçesi Sözlüğü. Konya: Eğitim Kitabevi, 2013.
  23. Wilkens, Jens. Handwörterbuch des Altuigurischen. Göttingen: Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, 2021.