Dergiler / Şarkiyat / 2020 / Cilt: 12 - Sayı: 3

MEZHEBĪ TEFSİRLERDE İMAN-AMEL İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA BÜYÜK GÜNAH VE ŞEFAAT MESELELERİ (ZEMAḪŞERÎ, ṬABERSÎ, RĀZÎ ÖRNEĞİNDE)

INTERCESSION AND GREAT SIN ISSUES IN THE CONTEXT OF FAITHACTION IN SECTARIAN EXEGESES (EXAMPLE OF ZEMAḪŞERÎ, ṬABERSÎ, AND RĀZÎ)

Sayfa
885–905
Yayın Tarihi
2020-08-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Neticede müfessirlerin bu konularla ilgili ayetleri kendi mezhep nosyonları çerçevesinde yorumladıkları görülmüştür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sahabe devrinden sonra farklı İslam merkezlerinde ilim medreseleri teşekkül etmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sonraki süreçte fikri birer ekol haline gelen bu medreselerin farklı anlayışlara sahip olması, beraberinde yeni fıkhî ve kelâmî mezhepler ile tasavvuf akımlarının doğmasına sebep olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Neticede müfessirlerin bu konularla ilgili ayetleri kendi mezhep nosyonları çerçevesinde yorumladıkları görülmüştür.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tefsir · Mu'tezile · Şiâ

Özet

Sahabe devrinden sonra farklı İslam merkezlerinde ilim medreseleri teşekkül etmiştir. Sonraki süreçte fikri birer ekol haline gelen bu medreselerin farklı anlayışlara sahip olması, beraberinde yeni fıkhî ve kelâmî mezhepler ile tasavvuf akımlarının doğmasına sebep olmuştur. Şiâ, Ehl-i Sünnet ve Muʿtezile bu minvalde teşekkül etmiş kelâmî mezheplerdendir. Söz konusu bu mezheplerin farklı bakış açılarına sahip olması, onların Kur’ân yorumunu da etkilemiş ve bu bakış açısı doğrultusunda tefsirler kaleme almışlardır. Muʿtezile mezhebine mensup olan Zemaḫşerî’nin el-Keşşāf, Şîʿâ’ya mensup olan Ṭabersî’nin Mecme’u’l-Beyān ve Ehl-i Sünnet’e mensup olan Râzî’nin Mefātīḥu’l-Ġayb adlı eserleri bu şekilde değerlendirilen tefsirlerdendir. Mezhebi tefsir olarak da addedilen yukarıdaki üç eserde müellifler, tefsire dair yaklaşımlarında genellikle kelâmî mezheplerine bağlı kalmış ve Kur’ân ayetlerini o minvâlde yorumlamışlardır. Bu çalışmada, kelâm ilmi alanında tartışma konusu olan iman-amel ilişkisi bağlamında büyük günah ve şefaat meseleleri, söz konusu üç eserde karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Neticede müfessirlerin bu konularla ilgili ayetleri kendi mezhep nosyonları çerçevesinde yorumladıkları görülmüştür.

Abstract

After the time of the Companions, scientific madrasahs were formed in different Islamic centers. These madrasahs, whose ideas have become schools, have different understandings. These schools led to the emergence of new Islamic and theological sects and mysticism. Şiâ is one of the theological sects of Ahl as-Sunnah and Muʿtezile. The fact that these sects have different points of view also affected their interpretation of the Quran. Zemaḫşerî's al-Keşşāf, Ṭabersî's Mecme'u'l-Beyān and Râzî's Mefātīḥu'lĠayb are among the tafsirs written in this way. In the above three works, which are also regarded as sectarian exegesis, the authors generally adhered to the theological sects in their approach to exegesis. They interpreted the verses of the Quran in this manner. In this study, major sin and intercession issues are dealt with comparatively in these works. As a result, it was seen that the commentators interpret the verses related to these issues within the framework of their sectarian notions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BAĞIŞ, M. (2020). MEZHEBĪ TEFSİRLERDE İMAN-AMEL İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA BÜYÜK GÜNAH VE ŞEFAAT MESELELERİ (ZEMAḪŞERÎ, ṬABERSÎ, RĀZÎ ÖRNEĞİNDE). Şarkiyat, Cilt: 12 - Sayı: 3, 885–905. https://ajindex.com/articles/92311

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. Akay, Akif. İslam İnancında Şefaat. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi,
  2. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2012.
  3. Arpa, Enver. Zemaḫşerî’nin Tefsirdeki Yeri. Ankara: Fecr Yay., 2012.
  4. Bağış, Mehmet. “Envāru’t-Tenzīl’de Kelām Uygulamaları ve Farklı İtikādī Görüşlerin Değerlendirilmesi”. Şırnak İlahiyat Fakültesi Dergisi 18/3 (2017), 41-59.
  5. Bayram, İbrahim. “Bazı İman Konuları Bağlamında İbnü’l-Müneyyir’in Zemaḫşerî’ye Yönelik Eleştirileri”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18/1, 221-255. Bermekī, Ebû ʿAbbās Şemsudīn Aḥmed b. Muḥammed b. İbrāhīm b. Ebī Bekr el-İrbilī. Vefāyātu’l-ʿAyān ve Enbāu Ebnāi’z-Zemān. thk. İhsān ʿAbbas. Beyrut: Dāru Ṣādir, 7. Basım, 1994. Beyżāvī, Nāṣıruddīn Ebû Saʿīd ʿAbdullah b. Ömer. Envāru’t-Tenzīl. thk. Muḥammed ʿAbdurrahmān el-Marʿaşlī. Beyrut: Dāru İḥyāi’t-Türāsi’l-‘Arabī, 1997. Buḫârî, Ebu Abdillâh Muhammed b. İsmail. Sahih-u Buḫârî. thk. Muḥammed Züheyr b. Nâsır. Şerḥ. Mustafa Dîb el-Buğa. By.: Daru Tavki’n-Necât, 1422/2001.
  6. Cerahoğlu, İsmail. Tefsir Tarihi. Ankara: Fecr Yay., 2014. Ebû Dāvūd, Süleymān b. el-Eşʿas es-Sicistānī. Sünenü Ebī Dāvūd. ʿAmman: Beytu’l-Efkāri’d-Devliyye, 1999. Ebû Ḥanīfe, Nuʿmān b. Sābit el-Kūfī. Fıḳhu’l-Ekber. thk. Muḥammed b. ʿAbdirrahmān el-Ḫamīs. İmārāt el-ʿArabiyye: Mektebetü’l-Furḳān, 1999. Ebu’l-ʿİz, Muḥammed b. ʿAli b. Muḥammed el-Ḥanefī. Şerḥu’l-ʿAḳideti’t-Ṭaḥāviyye. thk. Aḥmed Şākir. Suudi Arabistan: Vizāretü’ş-Şuūni’l-İslāmiyye, 1998. el-Enṣārī, ʿAbdurraḥmān b. Muḥammed b. ʿUbeydullāh Kemāluddīn el-Enbārī. Nüzhetü’l-Elbāʿ fī Ṭabaḳāti’l-Üdebā. thk. İbrāhīm es-Sāmerrāī. Ürdün: Mektebetü’l-Menār, 1985. el-Māturīdī, Ebû Manṣūr. Kitabü’t-Tevḥīd. nşr. Bekir Topaloğlu, Muḥammed Aruci. Ankara: İsam Yay., 2005.
  7. Eraslan, Abdulvasıf, Mu‘tezile’de Haber Teorisi (Kādî Abdülcebbâr Örneği) Ankara: İlâhiyât Yayınları, 2020.
  8. Eraslan, Abdulvasıf, “Mu‘tezile’ye Göre Hadis Tenkid Kriterleri: Kādî Abdülcebbâr Örneği”, Hadis Tetkikleri Dergisi 17/2 (Aralık 2019), 119-138.
  9. Erdoğan, Mehmet. Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2016. Faḫruddīn er-Râzî, Muḥammed b. Ömer b. el-Ḥüseyn b. ʿAli el-Ḳureşī et-Teymī. Mefātīḥu’l-Ġayb/et-Tefsîru’l-Kebīr. Beyrut: Dāru İhyāi’t-Turāsi’l-ʿArabiyy, 1999.
  10. Fığlalı, Ethem Rûhi. Gümüz İslam Mezhepleri. İzmir: İzmir İlahiyat Vakfı Yay., 2008.
  11. Gölcük, Şerafettin-Toprak, Süleyman. Kelam (Tarih–Ekoller-Problemler). Konya: Tekin Kitabevi, 2001.
  12. Gözeler, Esra. “Zemaḫşerî Araştırmaları: Bir Literatür İncelemesi”. Kelam Araştırmaları Dergisi 14/