KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Yerbilimleri / 2023 / Cilt: 44 - Sayı: 1

Güneydoğu Anadolu Orojenezinde Aksu-Samsat (Adıyaman) Profil Hattının Jeolojik Özellikleri

Özlem KORUCU
Veysel IŞIK
Sayfa
22–63
Yayın Tarihi
2023-03-28
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İnceleme alanı ve yakın civarındaki stratigrafik oluşum ve deformasyon gelişimi, orojenezin diğer kesimleri ile önemli ölçüde korele edilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Alpin-Himalaya Orojenezinin bir parçasını oluşturan Güneydoğu Anadolu Orojenezi, (GAO) Geç Kretase-Senozoyik süresince Avrasya ve Afrika/Arap Levhalarının göreceli olarak birbirlerine yaklaşımı, Neo-Tetis Okyanusunun güney kolunun yitimi, okyanusal kabuk kayalarının üzerlemesi, okyanus havzasının daralması/kapanması ve kıta-kıta çarpışması, değişen tektonik rejimlerde çökel ortamları ve yoğun deformasyon gelişimini temsil eder.
📊
Temel Bulgular & Veri:Profil hattı yersel ve bölgesel ölçekli uyumsuzluklar ile farklı ölçeklerde kıvrım ve fay gelişimlerini barındırır.
💡
Sonuç & Katkı:İnceleme alanı ve yakın civarındaki stratigrafik oluşum ve deformasyon gelişimi, orojenezin diğer kesimleri ile önemli ölçüde korele edilmektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Stratigrafik birim · Deformasyon evresi · Ters/Bindirme fay

Özet

Alpin-Himalaya Orojenezinin bir parçasını oluşturan Güneydoğu Anadolu Orojenezi, (GAO) Geç Kretase-Senozoyik süresince Avrasya ve Afrika/Arap Levhalarının göreceli olarak birbirlerine yaklaşımı, Neo-Tetis Okyanusunun güney kolunun yitimi, okyanusal kabuk kayalarının üzerlemesi, okyanus havzasının daralması/kapanması ve kıta-kıta çarpışması, değişen tektonik rejimlerde çökel ortamları ve yoğun deformasyon gelişimini temsil eder. GAO kuzeyden güneye doğru Nap bölgesi, Ekay zonu ve Arap Platformu olarak üç ana yapısal bölümden oluşur. Bu çalışmaya konu olan Aksu-Samsat profil hattı ve harita alanı bu yapısal bölümlerden Nap bölgesi ile Arap Platformunu içermektedir. Profil hattı yersel ve bölgesel ölçekli uyumsuzluklar ile farklı ölçeklerde kıvrım ve fay gelişimlerini barındırır. Fayların çoğu ters ve bindirme karakterli faylardır; havza çökellerini denetleyen ve/veya kesen sınırlı gelişime sahip normal faylar ile önceki yapıları ve litolojileri etkilemiş genç doğrultu atımlı faylar/fay zonları da yer almaktadır. Kıvrımlar farklı geometrilerde ve antiklinal/antiform ve senklinal/sinform özelliklidir. Bölgede ve profil hattı boyunca paleotektonik ve neotektonik rejim dönemleri işaret eden beş deformasyon evresi belirlenmiştir; bu evreler sırasıyla üst Kampaniyen-alt Maestrihtiyen, üst Palesen-alt Eosen, orta Eosen sonu, erken Miyosen sonu ve Pliyosen-Kuvaterner evreleridir. Üst Kampaniyen-alt Maestrihtiyen evresi özellikle Koçali ofiyolit melanj ve Karadut karmaşığı kayalarının Koçali ve Karadut dekolmanları boyunca bölgeye yerleşimini temsil ederken, üst Paleosen-alt Eosen evresi kuzey alanların yükselip aşınması ve Gercüş formasyonunun uyumsuz olarak çökelmesi ile ilişkilidir. Orta Eosen sonu evresi, bölgesel sıkışma rejimine bağlı Midyat grubu ve örttüğü önceki litolojilerin kıvrımlanması ve faylanması ile temsil olur. Erken Miyosen sonu evresi, bölgedeki metamorfitlerin ve Maden karmaşığını oluşturan kayaların Aksu fay zonu boyunca platformun genç çökelleri üzerine (Silvan grubu) yerleşimi ve erken Miyosen ve öncesi kayaların yaygın deformasyonu ile temsil olur. Alanı etkileyen Pliyosen-Kuvaterner deformasyon evresi ile özellikle sol yanal doğrultu atımlı fayların (Örn., Adıyaman fay zonu) gelişimi ile tipiktir. İnceleme alanı ve yakın civarındaki stratigrafik oluşum ve deformasyon gelişimi, orojenezin diğer kesimleri ile önemli ölçüde korele edilmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KORUCU, Ö., IŞIK, V. (2023). Güneydoğu Anadolu Orojenezinde Aksu-Samsat (Adıyaman) Profil Hattının Jeolojik Özellikleri. Yerbilimleri, Cilt: 44 - Sayı: 1, 22–63. https://ajindex.com/articles/889837

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. Açıkbaş, D. ve Başuğ, C., 1975. V. Bölge Cacas-Hani Yöresi Kuzey Sahalarının Jeoloji Raporu ve Petrol Olanakları. TPAO Arama Rapor 917, Ankara (yayımlanmamış). Aqrawi, A. A. M., Goff, J.C., Horbury, A. D., and Sadooni, F.N., 2010. The Petroleum Geology of Iraq: Beaconsfield, Scientific Press Ltd., United Kingdom. Aksu, R., and Engin, C., 2016. The Intra-Phase in the Southastern Anatolia, the Eocene Tectonics. 69th Geological Congress of Turkey, Ankara, Abstracts, 548-549.
  2. Aksu, R., and Durukan, B.A., 2014. Adıyaman Bölgesi Geç Kretase İstifindeki Yeni Bulgular ve Öneriler. TPAO Arama Raporu 5502, Ankara (yayınlanmamış). Aksu, R., and Mülayim, O., 2015. Adıyaman ve Çevresinin Jeolojisi Teknik Gezi Kılavuzu, TPAO Arama Rapor 5570, Ankara (yayınlanmamış). Alsharhan, A.S., and A.E.M. Nairn, 1997. Sedimentary Basins and Petroleum Geology of the Middle East. Elsevier Science, Amsterdam, The Netherlands. Aktas, G., and Robertson, A.H.F., 1991. Tectonic evolution of the Tethys suture zone in SE Turkey: evidence from the petrology and geochemistry of Late Cretaceous and Middle Eocene extrusives. In Ophiolites oceanic crustal analogues. Proceedings of the Symposium “Troodos 1987”. Edited by J. Malpas et al. Geological Survey Department, Ministry of Agriculture and Natural Resources, Nicosia, Cyprus, 311–328.
  3. Baniasad, A., Rabbani, A.R., Sachse, V.F., Littke, R., Moallemi,S.,A., and Soleimany, B., 2016. 2D basin modeling study of the Binak Trough, northwestern Persian Gulf, Iran. Marine and Petroleum Geology, 77, 882-897.
  4. Berberian, M., and King, G. C. P., 1981. Towards a Paleogeography and Tectonic Evolution of Iran. Canadian Journal of Earth Sciences, 18, 210-265.
  5. Beydoun, Z. R., Hughes Clarke, M. W., and Stoneley, R., 1992. Petroleum in the Zagros basin: a late Tertiary foreland basin overprinted onto the outer edge of a vast hydrocabon-rich Paleozoic–Mesozoic passive margin shelf, in Macqueen, R. W., and Leckie, D. A., editors, Foreland basins and fold belts. American Association of Petroleum Geologists Memoir 55, 309 –339. Bingöl, A.F., 1984. Petrological aspects of Yüksekova complex in the Elazığ area. 38. Türkiye Jeoloji Bilimsel ve Teknik Kurultayı, Abstracts. Bordenave, M. L., and Burwood, R., 1990. Source rock distribution and maturation in Zagros Orogenic belt: Provenance of Asmari and Bangestan reservoir oil accumulations: Organic Geochemistry, 16 (13), 369–387.
  6. Bordenave, M. L., and Hegre, J. A., 2010. Current distribution of oil and gas fields in the Za