Dergiler / Yerbilimleri / 2026 / Cilt: 47 Sayı: 2

İskenderun Körfezi Geçiş Bölgesinde (Kara+Deniz) 2B Hibrid Sismik Araştırmanın Planlanması ve Veri Toplama

Planning and Data Acquisition of 2D Hybrid Seismic Survey in the Transition Zone (Land+Marine) in Iskenderun Bay

Orhan Güreli(ARAR Petrol ve Gaz AÜP AŞ)0000-0001-5909-2171
Sayfa
110–138
Yayın Tarihi
2026-08-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada Türkiye-İskenderun körfezinde yapılan geçiş zonu 2 boyutlu hibrid sismik veri toplama çalışmaları hakkında bilgi verilecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sismik operasyonlar genellikle kara ve deniz olmak üzere iki bölüme ayrılır ve bu iki durumdaki saha teknikleri birçok açıdan farklılık gösterir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bölgeler "Geçiş Zonları (Transition-Zone: TZ)" olarak belirlenmiş olup, bu makalenin amacı bu bölgelerde araştırmaların etkili bir şekilde yürütülmesini araştırmaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada Türkiye-İskenderun körfezinde yapılan geçiş zonu 2 boyutlu hibrid sismik veri toplama çalışmaları hakkında bilgi verilecektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Geçiş zonu (TZ) · Kara sismiği · Deniz sismiği

Özet

Sismik operasyonlar genellikle kara ve deniz olmak üzere iki bölüme ayrılır ve bu iki durumdaki saha teknikleri birçok açıdan farklılık gösterir. Ancak birçok alan bu ana bölümlerden hiçbirine uymaz. Bu bölgeler açıkça kara değildir, ancak normal deniz operasyonlarını engelleyen tehlikeler, sığ sular veya buna benzer engelleri içerirler. Bu bölgeler "Geçiş Zonları (Transition-Zone: TZ)" olarak belirlenmiş olup, bu makalenin amacı bu bölgelerde araştırmaların etkili bir şekilde yürütülmesini araştırmaktır. Sismik veri toplama işi hem karada hemde deniz de yapılmaktadır. Karada kaynak olarak vibratör, dinamit, ağırlık düşürme gibi kaynaklar kullanılmaktadır. Buna karşılık denizde ise hava tabancası (air-gun), dinamit gibi kaynakların yanısıra, son yıllarda geliştirilen deniz vibratörü kullanılmaktadır. Denizde sismik veri toplama için özel dizayn edilmiş sismik gemiler kullanılmaktadır. Karada ve denizde ayrı ayrı sismik veri toplama işi yapıldığında, kıyıya paralel şekilde denizde belirli bir alan boş kalmaktadır. Bu alanda, deniz sismiği yapılamamaktadır. Böylece yorumlama aşamasında kara ile deniz bilgileri birbirleri ile birleştirilememektedir. Kara-açık deniz ve geçiş zonu (TZ) sismik veri toplamanın en zorlu olduğu ortamlardır. Karadan-denize geçiş zonlarında (TZ), gemilerin manevra kabiliyeti kıyıya yakın alanlarda sınırlı olduğundan sismik veri toplama için en zorlu ortamlardır. Bu tür alanların sığ olması nedeniyle gemiler yeteri kadar kıyıya yaklaşamaz. Bu kıyı alanlarda su derinliği birkaç metreden yüz metreye kadar ulaşabilir. Yine kullanılan uzun streamer boyu, geminin kıyıya yaklaşmasını engeller. Kıyılarda normal deniz sismiğinin yapılamaması nedeniyle, bu tür geçiş bölgeleri için özel ekipman geliştirilmiştir. Bu ekipmanlara geçiş zonu (TZ) ekipmanı denir. Bu özel ekipmanların maliyeti çok yüksek olup sadece geçiş zonlarında kullanılır. Bu ekipmanlar sayesinde kara ile deniz sismik olarak birbirlerine bağlanır. Bu çalışmada Türkiye-İskenderun körfezinde yapılan geçiş zonu 2 boyutlu hibrid sismik veri toplama çalışmaları hakkında bilgi verilecektir.

Abstract

The execution of seismic operations is typically categorized into two distinct classifications: onshore and offshore. The field techniques employed in these two scenarios exhibit significant disparities. However, it is important to note that a considerable number of areas do not conform to these two primary categories. These areas are not characterized by the presence of land, but rather by the existence of hazards, shallow waters, or obstacles that impede the execution of standard offshore operations. These regions are designated as "Transition Zones," and the objective of this article is to explore the effective conduct of research in these areas. The acquisition of seismic data is conducted in both onshore and offshore locations. Onshore, vibrators, dynamite, and weight-dropping sources are utilized. Conversely, in marine contexts, air guns, dynamite, and the recently developed marine vibrator are utilized. Specially designed seismic vessels are utilized for the purpose of offshore seismic data acquisition. In the context of seismic data acquisition, a specific area of the marine, parallel to the shore, is deliberately left unoccupied when data is collected separately onshore and offshore. Conducting marine seismic surveys in this area is not a viable option. Consequently, it is not possible to combine land and marine information during the interpretation process. It is widely acknowledged that the most challenging environments for the acquisition of seismic data are the land-offshore and the Transition Zone (TZ). As ships' maneuverability is confined in proximity to the shoreline, these transition zones present the most arduous conditions for the acquisition of seismic data. The shallowness of these areas precludes ships from approaching the shore sufficiently. The water depths in these coastal areas can vary significantly, ranging from a few meters to a hundred meters. Furthermore, the long streamer length used prevents ships from approaching the shore. Conventional marine seismic analysis is not possible along the coast; therefore, specialized equipment has been developed for these transition zones. This equipment is designated as Transition Zone (TZ) equipment. This specialized equipment is very costly and is used only in transition zones. The equipment under discussion facilitates the connection of land and sea seismically. This study will provide information about the 2D hybrid seismic data acquisition studies conducted in the Gulf of İskenderun, Turkey, in the transition zone.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Güreli, O. (2026). İskenderun Körfezi Geçiş Bölgesinde (Kara+Deniz) 2B Hibrid Sismik Araştırmanın Planlanması ve Veri Toplama. Yerbilimleri, Cilt: 47 Sayı: 2, 110–138. https://doi.org/10.17824/yerbilimleri.1758599

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (47)

  1. Aouad, A., Taylor, R., Millar, N., 2012. Seismic on the edge – a 3D transition zone seismic survey from concept to final volume, ASEG Extended Abstracts:1, 1-5,
  2. Atlı, A., 2010. Yer altı suyu (YAS) kirlenme potansiyelinin, CBS tabanlı drastic modeli kullanılarak belirlenmesi ve Erzin ovası YAS hassasiyet haritalarının geliştirilmesi, CU, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 189 sayfa.
  3. BGP (Bureau of Geophysical Prospecting, Çin), 2025. https://www.bgp.com.cn/bgpen/News/202005/eef997a813fb403c981f09ee7a27af57.shtml 12 June 2025
  4. Brenders, A., J. Dellinger, C. Kanu, Q. Li, and S. Michell, 2018. The Wolfspar field trial: results from a low-frequency seismic survey designed for FWI: 88th Annual International Meeting, SEG, Expanded Abstracts, 1083–1087, https://doi.org/10.1190/segam2018-2996201.1.
  5. Carcione, J. M., Herman, G. C., & Ten Kroode, A.P.E., 2002. Seismic modelling. Geophysics, 67(4), 1304-1325.
  6. Clark,A., Trela, J., Potepa, P., Ziotkowski, S., Pavel, D., 2025. Developments in nodal acquisition in the transition zone and shallow water. First Break, Vol:43, 2-7.
  7. Dellinger, J., A. Ross, D. Meaux, A. Brenders, G. Gesoff, J. Etgen, J. Naranjo, G. Openshaw, M. Harper, 2016. Wolfspar, an “FWI-friendly” ultralow-frequency marine seismic source: 86th Annual International Meeting, SEG, Expanded Abstracts, 4891–4895, https://doi.org/10.1190/segam2016-13762702.1.
  8. DSİ, 1974. Dörtyol-Erzin ovası hidrojeolojik etüt raporu. DSİ Genel Müdürlüğü, Jeoteknik Hizmetler ve YAS Daire Başkanlığı, Ankara.
  9. Doyuran, V., 1982. Erzin ve Dörtyol ovalarının jeolojik ve hidrojeolojik özellikleri. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, Ankara, C 25, 151-160.
  10. Fiore, V.D., Cavuoto, G., Punzo, M., Tarallo, D., Pelosi, N., Giordano, L., Alberico, I., Marsella, E., Mazzola, S., 2015. Joining up land and marine seismic data: Case study from Procida and Ventotene Islands (Tyrrhenian Sea, Italy), Geophysics, Vol. 80, No. 6; P. 153–166.
  11. GSI (Gelombang Seismic Indonesia), 2025. www.gelombangseismic.com, (Erişim Tarihi: 18.05.2025).
  12. Geofizyka Torun S.A. web sayfası, 2026, https://www.geofizyka.pl/en/application-innovation-in-denmarks-coastal-transition-zone/ (Erişim Tarihi: 04.05.2026).
  13. Güreli, O., Kayıran, T., 2001. Denizde 2B_3B sismik veri toplama çalışmaları, Türkiye 14. Jeofizik Kurultayı ve Sergisi, Genişletilmiş Özetler Kitabı,148-152.
  14. Güreli, O., 2024. 2.5 boyutlu sismik yansıma yöntemi kullanılarak 2 ve 3 boyutlu (2B ve 3B) veri toplama yaklaşımı: Hatay örnek çalışması, Hacettepe Üniversitesi Yerbilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Bülteni, Yerbilimleri, 2024, 45 (2), 207-226, 1443632.
  15. Hadidi, M.T., Nehaid, H.A., Abousetta, A., Yahia, A., Soroka, W.L., 2008. Challenges of seismic processing of transition-zone data: comparison of three state-of-the-art approaches, Abu Dhabi International Petroleum Exhibition and Conference held in Abu Dhabi, UAE.
  16. Hammad, H.I., Franco, V.C., 2022. Imaging two-dimensional transition zone seismic data in geologically complex areas using a highly heterogeneous data acquisition configuration, SEG Technical Program Expanded, Second International Meeting for Applied Geoscience & Energy, pp:3374 – 3378.
  17. Hart Energy, 2025. https://www.hartenergy.com/technology/seismic, (Erişim Tarihi: 19.06.2025).
  18. Karslı, H., 2016. Mühendislik amaçlı problemlerin çözümünde sismik yansıma yöntemi: veri toplama- işleme-yorumlama, JFMO yayınları, 200 sayfa.
  19. Kozlu, H., 1997. Doğu Akdeniz Bölgesinde Yer Alan Neojen Basenlerinin (İskenderun, Misis-Andırın) Tektono-Stratigrafi Birimleri ve Bunların Tektonik Gelişimi. ÇÜ Doktora Tezi, Adana.
  20. Krishna, C.V.G., Murthy, D.N., Ramesh, D., 2013. 3D seismic Survey in transition zone in Krishna-Godavari basin, 10th Biennial International Conference & Exposition, 1-6.
  21. Lauhoff, T.A., Sheriff, R.E., 1979. Transitional Zone Geophysical Surveys - Their Problems And Solutions, Offshore Technology Conference, Houston, Texas, https://doi.org/10.4043/3622-MS.
  22. Laws, R.M:, Halliday, D., Hopperstad, J.F., Gerez, D., Supawala, M., Özbek, A., Murray, T.,Kragh, E., 2018. Marine vibrators: the new phase of seismic exploration, Geophysical Prospecting, Volume: 67, Issue: 6, Pages 1443-1471 https://doi.org/10.1111/1365-2478.12708.
  23. Lecomte, I., Lavadera, P., Anell, I., Buckley, S., Schmid, D., & Heeremans, M., 2015. Ray-based seismic modelling of geologic models; understanding and analyzing seismic images efficiently. Interpretation (Tulsa), 3(4), SAC71-SAC89.
  24. Mahgoub, M., Hagiwara, H., Casson, G.A., Neves, F., Alkobaisi, A., Mesaabi, S., Bloushi, N., Khakimov, O., Frantisek, J., 2016. Transition zone 3D seismic surveys; Technical perceptions to overcome seismic processing challenges, Abu Dhabi International Petroleum Exhibition & Conference, Abu Dhabi, UAE.
  25. MAPEG (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü), 2025. https://mapeg.gov.tr/ Uploads/PetrolHarita/4.07.01.2022%20Sismik%20Yoğunluk%20Haritası.pdf (Erişim Tarihi:12.07.2025).
  26. MTA (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Yerbilimleri Harita Görüntüleyici), 2024. http://yerbilimleri.mta.gov.tr/anasayfa.aspx, (Erişim Tarihi: 10.02.2024).
  27. Neill, E., Pessoa, M.E., Kean, A., 2002. Optimizing air gun arrays for shallow water and transition zone seismic acquisition, SEG Int'l Exposition and 72nd Annual Meeting, Salt Lake City, Utah.
  28. Offshore energy, 2025. www.offshore-energy.biz, (Erişim Tarihi: 18.05.2025).
  29. Ofoedu, K. C., 2022. Seismic data analysis of an onshore-offshore transition zone at Ramså Basin, Norway – a modelling study, University of Bergen, Department of Earth Science, Master Thesis in Earth Science, pages: 153.
  30. Olgemann, W., Seitz, R., 2005. 3D transition zone seismic in Egypt and Western Africa, 2nd Workshop “Seabed Acoustics”, Rostock. 25-44. OGF (Ocean Geo-Frontier), 2025. https://www.ocean-geo.com/business/ dataacquisition, (Erişim Tarihi 12.06.2025).
  31. Orji, O. C., Nagel, M. O., Söllner, W., Asgedom, E. G., Trætten, Q, Voldsbekk, R., 2020. The music of marine seismic: A marine vibrator system based on folded surfaces, The Leading Edge, Volume 39, Issue 4, 254-263. https://doi.org/10.1190/tle39040254.1.
  32. Rietsch, E., 1977. Computerized analysis of vibroseis signal similarity: Geophysical Prospecting, 25, no. 3, 541–552, https://doi.org/10.1111/j. 1365-2478.1977.tb01186.x.
  33. Roberts, S., FitzPatrick, J.P., 2016. Planning and operating a transition zone 2D seismic survey on lake Tanganyika, AAPG/SEG International Conference & Exhibition, Melbourne, Australia,
  34. SAExploration, 2025. https://saexploration.com/marinetransition-zone/#bwg9/90, (Erişim Tarihi: 12.07.2025).
  35. Sakallıoğlu, Y, Güreli, O, Başar, H. S., 2012. Vibrosismik kitabı. Altan Özyurt Matbaacılık Ltd.Şti. Ankara, 396 sayfa. Sercel web sayfası, 2025. www.sercel.com, (Erişim Tarihi:18.05.2025).
  36. Sheriff, R.E., Palmer, L., Reaves, H., 1980. Transition-zone seismic surveys in Southeast Asia. 9th Annual Convention Proceedings, Indonesian Petroleum Association.
  37. Smartsolo, 2025. www.smartsolosci.com, (Erişim Tarihi:18.05.2025). Synterra Technologies, 2025. https://www.synterratech.com, (Erişim Tarihi:18.05.2025). Teledyne Marine, 2025. https://www.video.teledynemarine.com/video/19187724/ marine-seismic-vibrator, (Erişim Tarihi: 19.06.2025).
  38. TPAO (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı), 2025. www.tpao.gov.tr, (Erişim Tarihi: 18.05.2025).
  39. Wyman, L., Ahmad, K., 2013. Transition Zone Seismic Acquisition on the Alaska North Slope, Simpson Lagoon. SPE Arctic and Extreme Environments Technical Conference and Exhibition, Moscow, Russia.
  40. Ye, Z., Chen, Y., Chen, S., Hu, J., Li, Y., Cambios, G., Mahgoub, M., Massip, T., 2024. A case study of transition-zone 3D seismic processing in Abu Dhabi UAE, Fourth EAGE Association of Geoscientists & Engineers,1-3.
  41. Yi, L., Haolin, C., Xiaodong, L., Hongjun, Z., Xiangdong, Z., 2016. Seismic acquisition method in complex urban and TZ - A case study, SPG/SEG Beijing 2016 International Geophysical Conference, 291-296.
  42. Yüce, G., 2001, Hatay- Erzin (Yeşilkent) ovası ve Burnaz kaynağının hidrojeolojiik özellikleri, Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 25 (2), 21-46.
  43. Zappalá, S., Malehmir, A., Papadopoulou, M., Gregersen, U., Funck, T., Clausen, O.R., Nørmark, E., 2024. Combined onshore and offshore wide-scale seismic data acquisition and imaging for carbon capture and storage exploration in Havnsø, Denmark, Case History, Geophysics, Vol. 89, No. 4; P. B257–B272, DOI:10.1190/geo2023-0503.1
  44. Kozlu, H., 1997. Doğu Akdeniz Bölgesinde Yer Alan Neojen Basenlerinin (İskenderun, Misis-Andırın) Tektono-Stratigrafi Birimleri ve Bunların Tektonik Gelişimi. ÇÜ Doktora Tezi, Adana.
  45. Laws, R.M:, Halliday, D., Hopperstad, J.F., Gerez, D., Supawala, M., Özbek, A., Murray, T.,Kragh, E., 2018. Marine vibrators: the new phase of seismic exploration, Geophysical Prospecting, Volume: 67, Issue: 6, Pages 1443-1471 https://doi.org/10.1111/1365-2478.12708.
  46. Sakallıoğlu, Y, Güreli, O, Başar, H. S., 2012. Vibrosismik kitabı. Altan Özyurt Matbaacılık Ltd.Şti. Ankara, 396 sayfa. Sercel web sayfası, 2025. www.sercel.com, (Erişim Tarihi:18.05.2025).
  47. Smartsolo, 2025. www.smartsolosci.com, (Erişim Tarihi:18.05.2025). Synterra Technologies, 2025. https://www.synterratech.com, (Erişim Tarihi:18.05.2025). Teledyne Marine, 2025. https://www.video.teledynemarine.com/video/19187724/ marine-seismic-vibrator, (Erişim Tarihi: 19.06.2025).