Dergiler / International Journal of Old Uyghur Studies / 2021 / Cilt: 3 - Sayı: 2

Tarihî Türk Lehçelerinden Kazakçaya Bitki Adları

Plant Names from Historical Turkic Dialects to Kazakh

Sayfa
239–274
Yayın Tarihi
2021-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Her sözcüğün; hangi kaynakta, hangi tarihî dönemde ve hangi anlamda geçtiği ayrıntılı bir şekilde verilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bir dilin söz varlığını oluşturan kelime kadrosu, o dilin geçmişten getirdiği kültürel birikiminin sonucunda oluşur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kıpçak grubu Türk lehçeleri içerisinde yer alan Kazakça, söz varlığı açısından oldukça zengindir.
💡
Sonuç & Katkı:Her sözcüğün; hangi kaynakta, hangi tarihî dönemde ve hangi anlamda geçtiği ayrıntılı bir şekilde verilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Eski Türkçe · Orta Türkçe · Kazakça

Özet

Bir dilin söz varlığını oluşturan kelime kadrosu, o dilin geçmişten getirdiği kültürel birikiminin sonucunda oluşur. Kıpçak grubu Türk lehçeleri içerisinde yer alan Kazakça, söz varlığı açısından oldukça zengindir. Kazakçanın söz varlığında Türkçe kökenli sözcükler ve bu sözcüklerin türemiş şekilleri önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada Eski Türkçeden itibaren Türkçenin diğer Tarihî dönemlerinin tümünü kapsayacak şekilde sözcük hazineleri taranarak bitki adı olarak kullanılan sözcükler tespit edilmiş ve sözcüklerin bugünkü Kazakçanın söz varlığına nasıl yansıdığı araştırılmıştır. Her sözcüğün; hangi kaynakta, hangi tarihî dönemde ve hangi anlamda geçtiği ayrıntılı bir şekilde verilmiştir.

Abstract

The vocabulary of a language is formed as a result of the cultural accumulation of that language from the past. Kazakh, which is among the Turkic dialects of the Kipchak group, is very rich in terms of vocabulary. The words from Turkish origin and derived forms of these words have a considerable place in Kazakh vocabulary. In this study, words used as plant names were determined by scanning the vocabulary of all historical periods of Turkish starting from Old Turkic and it was investigated how these words were reflected in the vocabulary of contemporary Kazakh. For every word the details about the source the word occurs, the historical period of the source and the meaning is given.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

OBA, E. (2021). Tarihî Türk Lehçelerinden Kazakçaya Bitki Adları. International Journal of Old Uyghur Studies, Cilt: 3 - Sayı: 2, 239–274. https://ajindex.com/articles/833172

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Abik, Ayşehan Deniz, 1993: Ali Şîr Nevâyî’nin Risâleleri Târîh-i Enbiyâ ve Hükemâ, Târîh-i Mülûk-i Acem, Münşeât: Metin-Gramatikal-İndeks-Sözlük. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayımlamamış Doktora Tezi. Ağar, Mehmet Emin, 1986: Baytaratü’l-Vâzıh (İnceleme-Metin-indeks). Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Arat, Reşit Rahmeti, 1979: Kutadgu Bilig III. yay. Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya, Nuri Yüce. İstanbul:
  2. TKAE. Atalay, Besim, 1945: Ettuhfet-üz-Zekiyye Fil-Lugat’it-Türkiyye. Ankara: Türk Dil Kurumu. _____, 1970: Abuşka Lûgati veya Çağatay Sözlüğü. Ankara: Ayyıldız. _____, 2013: Divanü Lugat-it Türk Tercümesi. Ankara:
  3. Türk Dil Kurumu. Ata, Aysu, 1997: Ḳıṣaṣü’l-Enbiyā II (Dizin). Ankara: Türk Dil Kurumu. _____, 1998: Nehcü’l-Feradis (Dizin). Ankara:
  4. Türk Dil Kurumu. Bang, W., A. V. Gabain, 1929: Türkische Turfan-Texte I. Berlin. _____, 1931: Türkische Turfan-Texte V. Berlin. Battal, Aptullah, 1934: İbni-Mühennâ Lugati. İstanbul:
  5. İstanbul Devlet Matbaası. Bayniyazov, A., J. Bayniyazova, 2007: Türikşe-Kazakşa Sözdik. Almatı. Baytop, Turhan, 2015: Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Ankara:
  6. Türk Dil Kurumu. Caferoğlu, Ahmet, 1931: Abû Hayyân Kitâb al-İdrâk li-lisân al-Atrâk. İstanbul:
  7. Evkaf. Clauson, Sir Gerard, 1972: An Etymological Dictionary of Pre-thirteenth Century Turkish. Oxford: Clarendon Press.
  8. Dankoff, Robert (with James Kelly), 1982-1985: Maḥmūd al-Kāšγarī, Compendium of the Turkic Dialects (DīwānLugāt at-Turk) I-III. Cambridge: Harvard University Press.
  9. Eren, Hasan, 1999:
  10. Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, Ankara:
  11. Bizim Büro Basımevi. Gabain, A. V., 1954:
  12. Türkische Turfan-Texte VIII, Texte in Brāhmıschrift. Berlin. Grønbech, Kaare, 1942: Komanisches Wörterbuch. Türkischer Wortindex zu Codex Cumanicus. Kopenhagen. Hacıeminoğlu, Necmettin, 2000: Kutb’un Husrev ü Şirin’i ve Dil Hususiyetleri. Ankara:
  13. Türk Dil Kurumu. Hauenschild, Ingeborg, 1994: Botanica im Dīvān luġāt at-turk, Journal of Turkology, vol.2, no. 1, Summer, p. 25-100.
  14. Iskakov, A., 1966: Kazak Tiliniŋ Kıskaşa Etimologiyalık Sözdigi. Almatı: Kazak SSR Ġılım. Iskakov, A., 1974-1976: Kazak Tiliniŋ Tüsindirme Sözdigi 2 cilt Almatı: Kazak SSR Ġılım. _____, 1978-1986: Kazak Tiliniŋ Tüsindirme Sözdigi 10 cilt Almatı: Kazak SSR Gılım. _____, 2011: Kazak Ëdebi Tiliniŋ Sözdigi 15 cilt. Almatı. İzbudak, Velet, 1936: El - İdrak Haşiyesi. Ankara:
  15. Türk Dil Kurumu. Kaçalin, Mustafa, 2019: Mahmûd el-Kâşgarî, Dîvânu Lugâti’t-Turk (Yayına Hazırlayan: Mehmet Öl