Dergiler / Artuklu Akademi / 2018 / Cilt: 5 - Sayı: 1

Türk-İslam Felsefesinde İran-Sâsâni Düşüncesinin Etkisi

The Effects of Iran-Sasanian Thought on Turk-Islam Phılosophy

Sayfa
39–56
Yayın Tarihi
2018-06-25
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ancak konunun genişliğine binaen çalışma Türk ve İran toplumunun İslâm’la ilişkisinden, 18. yüzyıla kadar olan süreçle sınırlandırılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslâm felsefesi tarihi gözden geçirildiğinde Yunan, Arap, Türk, Pers, Hint gibi birçok kültürü ihtiva ettiği ve bu ışığın özellikle Rey, Mezopotamya, Bağdat gibi kültür merkezlerinden yayıldığı görülmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak Türk toplumunun geçmişte doğu Asya’nın önemli bir bölümünde bulunması, Kirman Selçukluları’nın İran’da kurulması gibi faktörler buralardaki bilim adamlarının etnik kökenine dair farklı değerlendirmelere sebebiyet vermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Ancak konunun genişliğine binaen çalışma Türk ve İran toplumunun İslâm’la ilişkisinden, 18. yüzyıla kadar olan süreçle sınırlandırılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türk-İslâm felsefesi · kelâm · tasavvuf

Özet

İslâm felsefesi tarihi gözden geçirildiğinde Yunan, Arap, Türk, Pers, Hint gibi birçok kültürü ihtiva ettiği ve bu ışığın özellikle Rey, Mezopotamya, Bağdat gibi kültür merkezlerinden yayıldığı görülmektedir. Bu süreçte İran’da yetişen filozoflar, Türk-İslâm düşüncesinin şekillenmesinde önemli bir role sahip olmuşlardır. Diğer taraftan Moğol istilasından kaçan bazı Farisî bilginler, Anadolu topraklarına yerleşerek çalışmalarını buradaki medreselerde devam ettirmiştir. Ancak Türk toplumunun geçmişte doğu Asya’nın önemli bir bölümünde bulunması, Kirman Selçukluları’nın İran’da kurulması gibi faktörler buralardaki bilim adamlarının etnik kökenine dair farklı değerlendirmelere sebebiyet vermektedir. Filozofların kökenine dair tartışmalar devam etmekle birlikte, makalede İranlı ve Türk filozofların birbirine tesiri ve İslâm düşüncesindeki yeri tartışılacaktır. Ancak konunun genişliğine binaen çalışma Türk ve İran toplumunun İslâm’la ilişkisinden, 18. yüzyıla kadar olan süreçle sınırlandırılmıştır.

Abstract

When we have a look at the Islamic philosophy, we see that it contains many cultures such as Greek, Arabic, Turkish, Persian and Hindu and that its light spreads through the cultural centers such as Rey, Mesopotamia and Baghdad. In this process the philosophers grew up in Iran have played an important role for shaping the Turk-Islam thought. On the other hand some of the Persian scholars, who escaped from Mongolian invasion, settled down in Anatolia and continued their studies there. However, the fact that Turkish society lived in a wide range of the eastern Asia and Kirman Seljuks are established in Iran causes different sights on the ethnical origin of the scholars in this area. With the discussions about the origins of the philosophers going on, this article discusses the effects of Iranian and Turkish philosophers to each other. However, regarding the broadness ofthe subject the study has been limited with the time-frame until the 18th century rather than the Islamic relationship of Turkish and Iranian societies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

PATTABANOĞLU, F. Z. (2018). Türk-İslam Felsefesinde İran-Sâsâni Düşüncesinin Etkisi. Artuklu Akademi, Cilt: 5 - Sayı: 1, 39–56. https://ajindex.com/articles/77586

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. Adamson, Peter, Philosophy In The Islamic World: A History of Philosophy Without Any Gaps, Oxford University Press, Oxford 2016.
  2. Afifi, Ebü’l-Alâ, İslâm Düşüncesi Üzerine Makaleler, çev. Ekrem Demirli, İz Yayıncılık, İstanbul 2000.
  3. Alıcı, Mehmet, “Sühreverdî’nin İşrâk Düşüncesini İnşâda Kadim Etimolojilerin Yeri”, Milel ve Nihal: İnanç, Kültür ve Mitoloji Araştırmaları Dergisi, 2014, c. XI, sayı: 2, ss. 61-81.
  4. Alıcı, Mehmet, “Sühreverdi’nin İşrâk Felsefesi ve Kadim İran Dinleri”, Sühreverdî ve İşrâk Felsefesi, ed. M. Nesim Doru, Kamuran Gökdağ, Yunus Kaplan, Divan Kitap, Ankara 2015, ss. 53-104.
  5. Anay, Harun, “Devvânî”, DİA, TDV Yayınları, İstanbul 1994, c. IX, ss. 257-262.
  6. Aster, Von, “Felsefe Tarihinde Türkler”, Türkiye’de Bir Felsefe Gelen-ek-i Kurmaya Çalışmak içinde, der. Recep Alpyağıl, İz Yayıncılık, c. I, İstanbul 2012, ss. 335-353.
  7. Ayçeken, Zeki-Yaşar Bedirhan, Selçuklu Müesseseleri ve Medeniyeti Tarihi, Eğitim Kitabevi, Konya 2004.
  8. Aydın, Mehmet, “Ahlâk/İslâm Felsefesi” DİA, İstanbul 1989, c. II, ss. 10-14.
  9. Bakkal, Ali, “Osmanlıların Müsbet İlimler Alanında İlerlemesi ve Gerilemesi Üzerine”, Köprü Dergisi, İstanbul 2011, sayı: 114, ss. 169-205.
  10. Bausani, Alessandro, “İslâm Öncesi İran Düşüncesi”, çev. Kürşat Demirci, İslâm Düşüncesi Tarihi, ed. M. M Şerif, İnsan Yayınları, c. I, İstanbul 1990, ss. 77-95.
  11. Bayraktar, Mehmet, “İslâm Felsefesinin Özgünlüğü Üzerine”, İslâm Felsefesinin Özgünlüğü, ed. Mehmet Vural, Elis Yayınları, Ankara 2009, ss. 15-28.
  12. Bozkurt, Nebi, “Medrese”, DİA, c. XXVIII, Ankara 2003, ss. 323-327.
  13. Bozkurt, Ömer, “Türk İslâm Düşüncesi Tarihine Giriş”, Türk İslâm Düşüncesi Tarihi, ed. Ömer Bozkurt, Divan Kitap, Ankara 2014, ss. 7-37.
  14. Bregel, Yuri, “Orta Asya’da Türk Moğol Etkileri”, Turko-Persia in Historical Perspective (Akdeniz’den Hindistan’a Türk-İran Esintileri), ed. Robert L. Canfield, çev. Ömer Avcı, Kaknüs Yayınları, İstanbul 2005, ss. 75-103. Câbirî, Muhammed Âbid, Arap-İslâm Kültürünün Akıl Yapısı, çev. Burhan Köroğlu, Hasan Hacak, Ekrem Demirli, Kitabevi Yayınları, İstanbul 1999. Câbirî, Muhammed Âbid, Felsefi Mirasımız ve Biz, çev. Said Aykut, Kitabevi, İstanbul 2000.
  15. Canfield, Robert L., “Giriş: Türk-İran Geleneği”, Turko-Persia in Historical Perspective (Akdeniz’den Hindistan’a Türk-İran Esintileri), ed. Robert L. Canfield, çev. Ömer Avcı, Kaknüs Yayınları, İstanbul 2005, ss. 15-52.
  16. Chaudhry, Muhammad Aslam, An Introduction to Islamic Culture and Philosophy, Publishers Emporium, Lahore 1991.
  17. Corbin, Henry, İslâm Felsef