Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI Insightİstikrâî-analitik yönteme dayanan araştırma, klasik ve modern tefsir örneklerini tahlil etmekte ve “Şeriatın ruhu” ile “Şâri‘in zevki” gibi kavramları inceleyerek, usûl çerçevesinde yorumlayıcı ve tamamlayıcı bir tefsir yöntemi olarak bu yaklaşımın denge ve dinamizm kazandıran yönünü ortaya koymaya çalışmaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, hüküm âyetlerinin tefsirinde metin fıkhına (fıkhü’n-nass) dayalı, lafzın zâhirine ve doğrudan hüküm çıkarımına odaklanan yaklaşımdan, “şer‘î zevke dayalı tefsir yaklaşımı” (fıkhü’z-zevk eş-şer‘î) olarak adlandırılan çağdaş bir yönteme yönelimi incelemektedir. Araştırmanın temel sorusu şudur: Şer‘î zevke dayalı bu yaklaşım, usûlî istidlal ilkelerine zarar vermeden hüküm âyetlerinin tefsirine ne ölçüde dâhil edilebilir? Çalışma, bu yönelişi geleneksel usûl çerçevesinde disiplinli bir gelişim olarak temellendirmeyi ve İbn Âşûr ile Muhammed Draz’ın maksat merkezli tefsir anlayışıyla uyumunu test etmeyi amaçlamaktadır. İstikrâî-analitik yönteme dayanan araştırma, klasik ve modern tefsir örneklerini tahlil etmekte ve “Şeriatın ruhu” ile “Şâri‘in zevki” gibi kavramları inceleyerek, usûl çerçevesinde yorumlayıcı ve tamamlayıcı bir tefsir yöntemi olarak bu yaklaşımın denge ve dinamizm kazandıran yönünü ortaya koymaya çalışmaktadır.
Abstract
This study examines the methodological shift in interpreting Qur’anic legal verses from fiqh al-nass (text-based jurisprudence), which relies on literal meaning and direct deduction, to a contemporary exegetical approach termed fiqh al-dhawq al-sharʿī (interpretive juridical taste). The main question asks to what extent this approach can be integrated into Qur’anic exegesis without compromising uṣūlī reasoning. The research aims to ground this orientation as a disciplined development within the traditional legal-theoretical framework and to test its compatibility with maqāṣid-based interpretation as represented by Ibn ʿĀshūr and Muḥammad al-Draz. Using an inductive-analytical method, the study analyzes classical and modern commentaries and examines key concepts such as “the spirit of Sharīʿa” and “the taste of the Lawgiver.” The findings demonstrate that fiqh al-dhawq functions as a complementary interpretive method within uṣūl al-fiqh constraints, balancing textual meaning with the spirit of Sharīʿa and enriching the interpretation of Qur’anic legal verses with greater flexibility and vitality.