Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightAraştırmada tarihsel, betimleyici ve içerik analizine dayalı nitel yöntemler kullanılmış; çağdaş tefsir literatürü taranarak medeniyet vurgusu tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Kur’ân-ı Kerîm’in tefsiri, tarih boyunca İslâm medeniyetinin ilmî ve kültürel gelişimini yansıtan temel bir faaliyet olmuştur. Bu çerçevede ortaya çıkan medeniyet tefsiri anlayışı, Kur’ân’ın mesajını ümmetin ve insanlığın toplumsal gelişimiyle ilişkilendirme çabası olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, medeniyet tefsiri kavramını kavramsal ve yöntemsel boyutlarıyla ele alarak çağdaş İslâm kimliğinin oluşum sürecindeki yerini incelemektedir. Tefsirin tarihî ve kültürel bağlamlara dayalı yorum süreçleri ile İslâm kimliğinin dinî, siyasî ve sosyo-kültürel unsurları arasındaki karşılıklı etkileşim analiz edilmektedir. Her ne kadar bu yaklaşım son yıllarda ilgi görmeye başlamış olsa da literatürde sistematik ve derinlikli çalışmalar sınırlıdır. Bu durum, araştırmanın özgünlüğünü ve önemini artırmaktadır. Araştırmada tarihsel, betimleyici ve içerik analizine dayalı nitel yöntemler kullanılmış; çağdaş tefsir literatürü taranarak medeniyet vurgusu tespit edilmiştir. Ayrıca 20. yüzyıldan itibaren Kur’ân’ın medeniyet odaklı yorumlarına dair gelişmeler tarihsel bir perspektifle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Kur’ân’ın bir hidayet ve medeniyet inşa kitabı olarak yorumlanmasının, çağdaş İslâm kimliğinin güçlenmesinde önemli katkılar sunduğunu göstermektedir. Bu yaklaşım, Kur’ânî ilkelerin adalet, özgürlük, insan onuru ve toplumsal yapı gibi alanlarda çağın meselelerine çözüm üretmesine imkân sağlamakta; bireysel aidiyet duygusunu pekiştirerek İslâmî söylemin güncellenmesine katkı sunmaktadır.
Abstract
The interpretation of the Qur’an has historically reflected the intellectual and cultural vitality of Islamic civilization. More than a textual endeavor, it has served as a dynamic force shaping religious and societal developments within Muslim communities. This study explores al-tafsīr al-ḥaḍārī (civilizational interpretation) as a contemporary approach that links Qur’anic teachings with the broader concerns of civilizational progress and identity formation. Focusing on the relationship between exegesis and Islamic identity, the research analyzes how civilizational tafsīr clarifies core values such as justice, freedom, dignity, and development through a maqāṣid-based and holistic reading of the Qur’an. It seeks to demonstrate how this method reinforces Islamic identity by addressing modern challenges and cultivating a renewed, purpose-driven discourse. Despite growing interest, comprehensive academic works on civilizational tafsīr remain scarce. This study aims to fill that gap by offering a conceptual and methodological framework that highlights its relevance in strengthening the spiritual and cultural identity of the Ummah. Methodologically, the research combines inductive, descriptive, analytical, and historical approaches. It examines contemporary tafsīr literature to identify civilizational dimensions and traces the evolution of this exegetical model since the mid-20th century. The Qur’an’s role in constructing and preserving collective identity is also assessed through historical examples. The findings indicate that civilizational tafsīr positions the Qur’an as both a guide for personal faith and societal advancement. By integrating Islamic principles with contemporary realities, it enhances the sense of belonging among Muslims and contributes to the renewal of Islamic thought while preserving theological integrity.